บทเรียนออนไลน์ วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เรื่อง แผนที่และเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ
ทีมงานทรูปลูกปัญญา
|
27 ก.พ. 62
 | 11.2K views

ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้






1. แผนที่
          ความหมายของแผนที่ คือ สิ่งที่แสดงลักษณะพื้นผิวโลก ทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ปกติจะแสดงบนพื้นแบนราบโดยใช้มาตราส่วนย่อให้เล็กลงและใช้สัญลักษณ์แทนสิ่งที่ปรากฏจริง
          ประเภทของแผนที่ จำแนกประเภทตามเกณฑ์ได้ดังนี้
                    การจำแนกแผนที่ตามขนาดมาตราส่วน กรมแผนที่ทหารได้จำแนกเป็น 3 ขนาด คือ
                              1. แผนที่มาตราส่วนขนาดใหญ่ ได้แก่ แผนที่มาตราส่วนเท่ากับหรือใหญ่กว่า 1 : 75,000




                              2. แผนที่มาตราส่วนขนาดกลาง ได้แก่ แผนที่มาตราส่วนระหว่าง 1 : 75,000 ถึง 1 : 600,000
                              3. แผนที่มาตราส่วนขนาดเล็ก ได้แก่ แผนที่มาตราส่วนเท่ากับหรือเล็กกว่า 1 : 600,000

          การจำแนกแผนที่ตามลักษณะที่แสดงในแผนที่ แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ
                              1. แผนที่ภูมิประเทศ เป็นแผนที่ที่แสดงรายละเอียดของสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่บนพื้นผิวโลก
                              2. แผนที่เฉพาะเรื่อง เขียนขึ้นเพื่อใช้ในกิจการเฉพาะอย่าง จะแสดงคุณลักษณะเฉพาะของสิ่งต่าง ๆ




                              3. แผนที่เล่ม เป็นการรวบรวมแผนที่หรือเรื่องต่าง ๆ ไว้ในเล่มเดียวกัน





2. เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ
          เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ หมายถึง วิทยาการเกี่ยวกับการนำวิทยาศาสตร์ประยุกต์มาใช้ในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติกับสังคม
          การรับรู้จากระยะไกล ระบบการสำรวจเก็บข้อมูลเกี่ยวกับพื้นผิวโลกด้วยเครื่องรับรู้ที่ติดไปกับดาวเทียมหรือเครื่องบิน เครื่องรับรู้ตรวจจับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งมีกระบวนการทำงานดังนี้
                    1. การรับสัญญาณข้อมูล คือ การที่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานต่าง ๆ เคลื่อนที่ผ่านชั้นบรรยากาศมายังพื้นผิวโลก วัตถุแต่ละชนิดจะดูดกลืนและสะท้อนพลังงานต่างกัน
                    2. การวิเคราะห์ข้อมูล เป็นการนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ด้วยสายตาและระบบคอมพิวเตอร์
รูปถ่ายทางอากาศ หมายถึง รูปภาพลักษณะของภูมิประเทศที่ปรากฏอยู่บนพื้นผิวโลก แบ่งเป็น 2 ชนิด ได้แก่
                              1. รูปถ่ายทางอากาศในแนวตั้ง ใช้สำหรับนำมาประกอบกับแผนที่ ทำแผนที่และปรับปรุงแผนที่ หรืออาจใช้แทนแผนที่ได้




                              2. รูปถ่ายทางอากาศในแนวเฉียง แบ่งเป็นรูปถ่ายเฉียงต่ำ มีคุณสมบัติครอบคลุมพื้นที่แคบ ภาพพื้นที่เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู มองไม่เห็นแนวขอบฟ้า มาตราส่วนของภาพไม่แน่นอน และ รูปถ่ายเฉียงสูง ครอบคลุมพื้นที่กว้างกว่ารูปถ่ายเฉียงต่ำ มองเห็นความต่างระดับของพื้นที่ได้ดีกว่า และอาจเห็นแนวของฟ้า






          ภาพจากดาวเทียม จะบันทึกข้อมูลเชิงตัวเลขด้วยพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งดาวเทียมที่ใช้ในการถ่ายภาพมีหลายดวง แต่ในที่นี้จะกล่าวถึงเฉพาะดาวเทียมสำรวจทรัพยากรของโลก เช่น
                    1. ดาวเทียมแลนด์แซต เป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรดวงแรกของโลกที่องค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา ได้รับการออกแบบเพื่อสำรวจข้อมูลทางการเกษตร ดิน ป่าไม้ แร่ธาตุ และพลังงาน รวมถึงประเมินความหนาแน่นของประชากรตามเมืองต่าง ๆ ของโลก




                    2. ดาวเทียมไอโคนอส ของบริษัท Space Imaging ประเทศสหรัฐอเมริกา มีภารกิจการสำรวจทรัพยากรเพื่อการพาณิชย์
                    3. ดาวเทียมควิกเบิร์ด เป็นดาวเทียมดวงที่ 2 ของบริษัท Digital Globe ประเทศสหรัฐอเมริกาขาดการติดต่อหลังจากโคจรได้ 4 วัน
                    4. ดาวเทียมโนอา เป็นดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาขององค์การสมุทรศาสตร์และบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐอเมริกา ภารกิจในการติดตามสภาพอากาศ และวัดอุณหภูมิผิวน้ำทะเล ต่อมาได้พัฒนาเพื่อใช้ในการศึกษาพืชพรรณธรรมชาติของโลกรายวัน
                    5. ดาวเทียมธีออส เป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากรธรรมชาติดวงแรกของประเทศไทย เกิดจากความร่วมมือทางด้านเทคโนโลยีอวกาศระหว่างสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศของไทยกับรัฐบาลฝรั่งเศส ใช้ประโยชน์ด้านป่าไม้ การเกษตร การทำแผนที่ และการวางผังเมือง
          ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ หมายถึง ระบบสารสนเทศที่ออกแบบเพื่อรวบรวม จัดเก็บ วิเคราะห์ ปรับปรุง และสืบค้นข้อมูลพื้นผิวของโลก รวมทั้งแสดงผลข้อมูลทางภูมิศาสตร์ เป็นการนำข้อมูลที่เป็นแผ่นหลาย ๆ แผ่นมาวางซ้อนทับกัน
          องค์ประกอบของระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มีดังนี้
                    1. ฮาร์ดแวร์ มีหน้าที่เชื่อมต่อข้อมูลให้เข้ากับระบบด้วยการนำเข้า จัดเก็บ ประมวลผล และแสดงผลข้อมูล
                    2. ซอฟต์แวร์ ต้องมีชุดคำสั่งที่เข้าใจง่ายและมีกระบวนการวิเคราะห์ที่สมบูรณ์แบบ
                    3. ข้อมูล มี 2 ลักษณะ ซึ่งจะมีรูปแบบการทำงานที่สัมพันธ์กันดังนี้
                              ข้อมูลเชิงพื้นที่ แสดงขนาดพื้นที่ ตำแหน่งที่ตั้ง และลักษณะต่าง ๆ ทางภูมิศาสตร์ มี 2 รูปแบบ คือ
                                        ข้อมูลเวกเตอร์ ใช้สัญลักษณ์แทนลักษณะและพิกัดของพื้นที่ มี 3 รูปแบบ คือ จุด เส้น และ พื้นที่ มีข้อดีคือ มีโครงสร้างขนาดเล็กทำให้สามารถเรียกข้อมูลได้เร็ว มีความแม่นยำสูง แก้ไขข้อมูลได้ตลอดเวลา และมีขอบเขตพื้นที่ที่แน่นอน แต่มีความซับซ้อนสูงมาก
                                        ข้อมูลแรสเตอร์ เป็นข้อมูลที่ประกอบด้วยโครงสร้างของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือกรดหลาย ๆ รูปมาเรียงต่อกันจนเกิดเป็นภาพที่ใช้แทนลักษณะภูมิประเทศ มีข้อดีคือโครงสร้างไม่ซับซ้อน จึงง่ายต่อการนำมาใช้วิเคราะห์ข้อมูลมากกว่าข้อมูลเวกเตอร์ แต่มีข้อเสียคือขนาดไฟล์ใหญ่และมีความละเอียดน้อยกว่าแผนที่ที่เป็นข้อมูลเวกเตอร์




                              ข้อมูลเชิงอธิบาย เป็นข้อมูลเชิงปริมาณ เชิงคุณภาพ และลักษณะประจำ ซึ่งจะอยู่ในรูปของตัวเลขและตัวอักษรและจัดเก็บไว้ในระบบฐานข้อมูล สัมพันธ์กับข้อมูลเชิงพื้นที่
                    4. กระบวนการวิเคราะห์ เป็นขั้นตอนการทำงานในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ มี 3 ขั้นตอน คือ
                              การนำเข้าข้อมูล
                              การจัดการข้อมูล
                              การแสดงผลข้อมูล
                    5. บุคลากร มีหน้าที่เฉพาะในการจัดทำระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์
                              ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์กับระบบอินเทอร์เน็ต ได้แก่
                                        ระบบกำหนดตำแหน่งบนพื้นโลก ใช้ในการกำหนดตำแหน่งด้วยโครงข่ายดาวเทียม มีองค์ประกอบหลัก 3 ส่วน คือ
                                        1. ส่วนอวกาศ เป็นดาวเทียมของกระทรวงกลาโหม ประเทศสหรัฐอเมริกา ชื่อว่า NAVSTAR
                                        2. ส่วนสถานีควบคุม ประกอบสถานีภาคพื้นดินที่ควบคุมระบบสถานีควบคุมหลักอยู่ที่ฐานทัพอากาศในรัฐโคโลราโด ประเทศสหรัฐอเมริกา
                                        3. ส่วนผู้ใช้ เป็นเครื่องรับสัญญาณที่สามารถพกพาหรือติดตั้งไว้ในยานพาหนะได้
                              ระบบจีพีเอส ทำงานโดยเครื่องรับสัญญาณจีพีเอสจะรับสัญญาณจากดาวเทียมซึ่งระบุเวลาและตำแหน่งของดาวเทียมดวงที่ส่งสัญญาณมาคำนวณหาระยะเสมือนจริงแต่ละระยะ ซึ่งไทยมีทั้งโครงการที่ดำเนินการภายในประเทศและทำร่วมกับต่างประเทศ




 

แหล่งที่มาของเนื้อหา : สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช www.wpp.co.th

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
แนวข้อสอบ O-NET ม. 3 สังคมศึกษา ปี 2559 ประวัติศาสตร์
7K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่13
10.1K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่23
34.5K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่3
12.8K views
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

แนวข้อสอบ O-NET ม. 3 สังคมศึกษา ปี 2559 ประวัติศาสตร์
7K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่13
10.1K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่23
34.5K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่3
12.8K views