บทเรียนออนไลน์ วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เรื่อง แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงกับระบบสหกรณ์
ทีมงานทรูปลูกปัญญา
|
27 ก.พ. 62
 | 23.5K views

ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้






1. การพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
          สภาพปัญหาท้องถิ่นในปัจจุบัน ได้แก่
                    1. ปัญหาด้านเศรษฐกิจ




                    2. ปัญหาด้านสังคม เกิดจากการได้รับผลกระทบจากวัฒนธรรมภายนอกและเทคโนโลยีที่ไม่เหมาะสมกับชุมชน




                    3. ปัญหาด้านสุขภาพ เกิดจากความยากจนและขาดความรู้




                    4. ปัญหาด้านภัยธรรมชาติ เป็นภาวะที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกชุมชน แต่ละชุมชนจึงควรหาวิธีป้องกัน




                    5. ปัญหาด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน เกิดจากการขาดวินัยและกฎเกณฑ์ในการดำเนินชีวิตของคนไทย
          แนวทางการแก้ไขปัญหาและพัฒนาท้องถิ่นตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มีขั้นตอนดังนี้




                    ขั้นตอนที่ 1 การสร้างแรงผลักดัน โดยมุ่งหาทางแก้ปัญหาให้แก่ตนเองและชุมชน

                    ขั้นตอนที่ 2 การปรับเปลี่ยน โดยมีการปรับเปลี่ยนตามขั้นตอนกระบวนการพัฒนาชุมชนที่สามารถเชื่อมโยงกับหลักการทรงงานประเด็นต่าง ๆ คือ
                              1. ระเบิดจากข้างใน เป็นการเสริมสร้างชุมชนท้องถิ่นให้มีความพร้อมก่อนที่จะได้รับการพัฒนา
                              2. แก้ปัญหาที่จุดเล็ก
                              3. ทำตามลำดับขั้นตอน จะต้องคำนึงถึงปัจจัยเรื่องระยะเวลาที่ต้องค่อยเป็นค่อยไป เพื่อให้เกิดผลอย่างมั่นคงและยั่งยืน
                              4. พออยู่พอกิน

                    ขั้นตอนที่ 3 การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งสามารถเชื่อมโยงกับหลักการทรงงานในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้
                              1. ขาดทุนคือกำไร ประโยชน์จากการเรียนรู้ทั้งจากแหล่งภายในและนอกชุมชนท้องถิ่นเป็นสิ่งที่ไม่สามารถคิดเป็นมูลค่าเงินได้
                              2. ไม่ติดตำรา คือการไม่ยึดติดกับวิชาการและเทคโนโลยี
                              3. การมีส่วนร่วม เกิดจากการจัดเวทีระดมความคิดเห็นของสมาชิกชุมชนท้องถิ่นและจากภายนอก

                    ขั้นตอนที่ 4 การจัดทำแผนชุมชน สามารถเชื่อมโยงกับหลักการทรงงานในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้
                              1. ระเบิดจากข้างใน คือเน้นเรื่องการใช้คนและความต้องการที่แท้จริงของคนในชุมชนเป็นศูนย์กลางในการวางแผนการพัฒนา
                              2. มุ่งประโยชน์ของคนส่วนใหญ่เป็นหลัก
                              3. ศึกษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ได้ข้อมูลถูกต้อง ตรวจสอบได้ และเหมาะกับการจัดทำแผนชุมชน
                              4. การมีส่วนร่วม คือการที่ประชาชน ภาครัฐ และภาคเอกชนทุกระดับร่วมกันแสดงความคิดเห็นหรือวิเคราะห์ถึงเหตุผลและความต้องการที่แท้จริงของประชาชน
                              5. องค์รวม คือการคิดอย่างองค์รวมหรือมองการพัฒนาอย่างครบวงจร

                    ขั้นตอนที่ 5 การประยุกต์ปฏิบัติจริง เชื่อมโยงกับหลักการทรงงานในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้
                              1. ภูมิสังคม ควรคำนึงถึงความแตกต่าง
                              2. ทำให้ง่าย
                              3. ตามลำดับขั้น เริ่มจากระดับเล็ก ๆ ไปสู่ระดับใหญ่ ๆ
                              4. ไม่ติดตำรา เพราะการลงมือปฏิบัตินั้นเงื่อนไขอาจเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาจึงต้องมีการประยุกต์ใช้อยู่เสมอ
                              5. ทำงานอย่างมีความสุข

                    ขั้นตอนที่ 6 วิถีการพัฒนาที่ยั่งยืน สอดคล้องกับหลักการทรงงานในประเด็นต่าง ๆ ดังนี้
                              1. รู้ รัก สามัคคี
                              2. ประโยชน์ส่วนรวม หากคนในชุนชมนึกถึงประโยชน์ส่วนรวม ชุมชนก็จะมั่งคง
                              3. ประหยัด เรียบง่าย ได้ประโยชน์สูงสุด
                              4. ไม่ติดตำรา การพัฒนาที่แท้จริงของแต่ละชุมชนต้องเหมาะกับสภาพแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจในชุมชน

2. ความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงกับระบบสหกรณ์
          แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงกับการพัฒนา ประกอบด้วย
                    1. การพัฒนาศักยภาพคน ทั้งในด้านร่างกาย สติปัญญา และคุณธรรมจริยธรรม




                    2. การพัฒนาแบบองค์รวม เป็นการพัฒนาที่บูรณาการทุกด้านเข้าด้วยกัน




                    3. การพัฒนาตามแนวพระราชดำริ โดยเปลี่ยนจากการให้ความสำคัญกับการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจมาเป็นการพัฒนาคนทั้งในฐานะผู้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนกระบวนการพัฒนาและผู้ได้รับประโยชน์หรือผลกระทบโดยตรง ส่วนเศรษฐกิจอยู่ในฐานะเป็นเครื่องมือในการพัฒนา




          หลักการสำคัญของระบบสหกรณ์ มี 7 ประการ ได้แก่
                    ประการที่ 1 การเป็นสมาชิกโดยสมัครใจและเปิดกว้าง
                    ประการที่ 2 การควบคุมโดยสมาชิกตามหลักประชาธิปไตย
                    ประการที่ 3 การมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจของสมาชิก
                    ประการที่ 4 การปกครองตนเองและความเป็นอิสระ
                    ประการที่ 5 การศึกษา ฝึกอบรม และสารสนเทศ
                    ประการที่ 6 การร่วมมือระหว่างสหกรณ์
                    ประการที่ 7 การเอื้ออาทรต่อชุมชน

          ประเภทของสหกรณ์ ไทยแบ่งตามกฎของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็น 7 ประเภท ดังนี้
                    1. สหกรณ์การเกษตร เกษตรกรเป็นผู้จัดตั้งและจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลต่อนายทะเบียนสหกรณ์ เพื่อให้สมาชิกดำเนินกิจกรรมช่วยเหลือกันในการประกอบอาชีพและยกระดับความเป็นอยู่ของสมาชิก
                    2. สหกรณ์ประมง ชาวประมงจัดตั้งขึ้นเพื่อแก้ไขปัญหาในการประกอบอาชีพ
                    3. สหกรณ์นิคม จะดำเนินการจัดสรรที่ดินทำกิน สร้างปัจจัยพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกแก่ผู้อาศัยคู่กับการทำการเกษตร ส่งเสริมอาชีพ และให้บริการสาธารณูปโภคแก่สมาชิก
                    4. สหกรณ์ออมทรัพย์ เป็นสถาบันการเงินที่ส่งเสริมให้สมาชิก ออมทรัพย์ และบริการเงินกู้ให้สมาชิกที่มีความจำเป็น
                    5. สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน สมาชิกของสหกรณ์ต้องสะสมเงินตามความสามารถเสมอตามที่สหกรณ์กำหนด เมื่อสมาชิกมีความจำเป็นก็สามารถกู้ยืมเงินไปใช้และชำระคืนในรูปเงินสะสมของตน
                    6. สหกรณ์ร้านค้า จัดตั้งเพื่อผดุงฐานะทางเศรษฐกิจของสมาชิก
                    7. สหกรณ์บริการ เป็นการรวมตัวกันโดยยึดหลักการประหยัด การช่วยเหลือตนเองและการช่วยเหลือกันเพื่อแก้ไขปัญหา และส่งเสริมอาชีพให้มั่นคง
          สหกรณ์ในโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงใช้หลักการของสหกรณ์มาแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของเกษตรกร ซึ่งทรงมีพระราชประสงค์ให้นำระบบสหกรณ์ไปใช้ในสถาบันทุกหมู่เหล่าตามแนวทางการแก้ปัญหา 4 ขั้น คือ
                    ขั้นที่ 1 จะให้ความช่วยเหลือด้านทรัพย์สินให้เกษตรกรพอมีกิน มีอยู่
                    ขั้นที่ 2 จัดหาที่ดินที่รกร้างว่างเปล่ามาจัดสรรให้ราษฎร
                    ขั้นที่ 3 ให้ความช่วยเหลือด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่
                    ขั้นที่ 4 ส่งเสริมให้รวมตัวกันจัดตั้งสหกรณ์
          การส่งเสริมสหกรณ์ในพื้นที่โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริต่างจากสหกรณ์ในพื้นที่ปกติเพราะมีปัจจัยพื้นฐานต่างกัน การส่งเสริมโครงการดังกล่าวต้องคำนึงถึง 4 ด้านสำคัญ คือ
                    1. ด้านสมาชิกสหกรณ์ ต้องเน้นให้เกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจและเห็นความสำคัญของสหกรณ์ บทบาทหน้าที่ และให้ความสำคัญกับการนำความรู้เรื่องทฤษฎีใหม่และเศรษฐกิจพอเพียงไปปฏิบัติ




                    2. ด้านการจัดการองค์กรสหกรณ์ คณะกรรมการดำเนินการต้องดำเนินงานของสหกรณ์โดยนำเกณฑ์การจัดมาตรฐานสหกรณ์ในพื้นที่โครงการในพระราชดำริหรือโครงการหลวงมาส่งเสริมสหกรณ์
                    3. ด้านธุรกิจสหกรณ์ การสร้างธุรกิจสหกรณ์ให้เข้มแข็งจะช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองกับระบบการค้าในตลาด




                    4. ด้านสวัสดิการสมาชิกสหกรณ์ หากสมาชิกสหกรณ์เข้มแข็งก็จะช่วยให้เกิดการจัดสรรผลตอบแทนคืนแก่สมาชิกและสังคมในรูปของสวัสดิการ ส่งผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมในระยะยาว

          แนวพระราชดำริที่เป็นแนวทางการส่งเสริมสหกรณ์ในพื้นที่โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีดังนี้
                    1. ปฏิบัติตามแนวพระราชดำริเกี่ยวกับการพัฒนาชนบท เน้นการพัฒนาอย่างน้อย 2 ประการ คือ
                              ประการที่ 1 การสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนด้วยการสร้างโครงสร้างพื้นฐานหลักที่จำเป็นต่อการผลิต
                              ประการที่ 2 การส่งเสริมหรือเสริมสร้างสิ่งที่ขาดแคลนและต้องการในเรื่องความรู้เรื่องการทำมาหากิน การใช้เทคโนโลยี

          แนวพระราชดำริทั้ง 2 ประการ ทรงยึดหลักการพัฒนาโดยคำนึงถึงสภาพแวดล้อมของพื้นที่และคนเป็นหลัก
                    2. ปฏิบัติตามแนวพระราชดำริในการพัฒนาการเกษตร พระองค์มีพระราชประสงค์ คือ
                              ประการที่ 1 การทำให้เกษตรกรพึ่งพาตนเองได้
                              ประการที่ 2 มิให้เกษตรกรพึ่งพาอยู่กับพืชเกษตรอย่างเดียว
                              ประการที่ 3 ให้เกษตรกรได้มีความเจริญก้าวหน้าอย่างค่อยเป็นค่อยไป
                              ประการที่ 4 เน้นให้มีการใช้ประโยชน์จากธรรมชาติ
                              ประการที่ 5 ทำการเกษตรโดยวิธีประหยัด
                              ประการที่ 6 การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
                              ประการที่ 7 พัฒนาการเลี้ยงสัตว์ควบคู่ไปกับการเพาะปลูกในรูปของเกษตรแบบผสมผสาน

          แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงกับระบบสหกรณ์ มีความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดจำแนกได้ดังนี้
                    1. การพึ่งตนเอง เศรษฐกิจพอเพียง เป็นการเดินทางสายกลางจะป้องกันการเปลี่ยนแปลงความไม่มั่นคงของประเทศ ซึ่งสัมพันธ์กับหลักการที่ว่าด้วยการปกครองตนเองและความเป็นอิสระของสหกรณ์
                    2. การช่วยเหลือเกื้อกูลกัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเน้นให้ใช้หลักการของสหกรณ์มาแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของเกษตรกร
                    3. การสร้างพลังให้เข้มแข็ง การรวมตัวของเกษตรกรในรูปของสหกรณ์ ช่วยให้เกษตรกรรู้จักช่วยเหลือตนเอง พัฒนาอาชีพ และร่วมมือร่วมใจกัน

          การประยุกต์ใช้เศรษฐกิจพอเพียงกับระบบสหกรณ์ในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน
                    แนวคิดการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน เศรษฐกิจชุมชนเป็นพื้นฐานของการพัฒนาเศรษฐกิจแบบพอเพียง จึงควรพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนตามแนวทางต่อไปนี้
                              1. การยึดชุมชนเป็นหลัก โดยเน้นการมีส่วนร่วมของชาวบ้านเป็นหลัก
                              2. การใช้กิจกรรมทางเศรษฐกิจ เชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิก




                              3. การสร้างเครือข่าย โดยจัดทำผังองค์กรเครือข่ายเพื่อให้ภาครัฐสนับสนุนให้เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจพื้นฐาน
                              4. การจัดตลาดนัดชุมชน เพื่อให้มีตลาดขายผลผลิตในราคาที่เป็นธรรม และ ช่วยพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้ดีขึ้น




                              5. การจัดประชุมประชาชน เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็น




                    แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน มี 3 ส่วน ดังนี้
                              ส่วนที่ 1 การสร้างความเชื่อ โดยอาศัยปัจจัยการพัฒนาเศรษฐกิจสำคัญ 4 ประการ คือ
                                        1. การบริหารจัดการ ให้ความรู้ความสามารถในการเป็นผู้ประกอบการที่มีคุณภาพและมีคุณธรรม
                                        2. การใช้ทุน ควรให้กลุ่มได้รู้จักใช้ทุนจากแหล่งทุนนอกชุมชน
                                        3. การผลิต ควรเน้นการผลิตที่มีประสิทธิภาพ
                                        4. การตลาด ควรให้ความสำคัญกับตลาดที่เป็นกลไกผลักดันโครงการและกิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชนให้เคลื่อนไหวและสร้างขีดความสามารถในการระดมปัจจัย เพื่อให้ครอบครัว กลุ่ม องค์กร และชุมชน ได้เป็นเจ้าของธุรกิจและดำเนินการทางเศรษฐกิจได้อย่างแท้จริง ซึ่งมีเป้าหมาย 3 ระดับ คือ
                                                  ระดับพื้นฐาน คือ การพัฒนาให้ชุมชนพออยู่พอกิน
                                                  ระดับปานกลาง คือ การพัฒนาให้ชุมชนอยู่ดีกินดี
                                                  ระดับก้าวหน้า คือ การพัฒนาให้ชุมชนมั่งมีศรีสุข
                               ส่วนที่ 2 แนวทางการพัฒนา ประกอบด้วยกิจกรรมหลักและกิจกรรมย่อย ดังนี้
                                         1. การพัฒนาการบริหารจัดการ
                                         2. การพัฒนาเงินทุน
                                         3. การพัฒนาการผลิต
                                         4. การพัฒนาตลาด
                               ส่วนที่ 3 การดำเนินงาน
                                         แนวทางการประยุกต์ใช้เศรษฐกิจพอเพียงกับสหกรณ์ในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน ใช้แนวทางการพึ่งตนเอง ซึ่งประกอบด้วย
                                                   1. การพึ่งตนเองด้านเศรษฐกิจ ตามแนวเกษตรอินทรีย์
                                                   2. การพึ่งพาตนเองด้านสังคม ชุมชนต้องพึ่งพาตนเองอย่างเป็นระบบ เช่น มีระบบการจัดการทุนของตนเอง
                                                   3. การพึ่งตนเองด้านทรัพยากรธรรมชาติ เป็นการพึ่งพาตนเองบนพื้นฐานองค์ประกอบคน ความรู้ และทรัพยากร
                                                   4. การพึ่งตนเองด้านเทคโนโลยี เพื่อลดต้นทุนและไม่ทำให้เสียดุลการค้า




                                                   5. การพึ่งพาตนเองด้านจิตใจ โดยยึดหลักธรรมทางศาสนาหรือนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจมาใช้
 


 

แหล่งที่มาของเนื้อหา : สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช www.wpp.co.th  

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
แนวข้อสอบ สังคมศึกษาฯ ชุดที่9
14.8K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่20
17.6K views
อเมริกาใต้
9.9K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่14
11.7K views
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

แนวข้อสอบ สังคมศึกษาฯ ชุดที่9
14.8K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่20
17.6K views
อเมริกาใต้
9.9K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่14
11.7K views