บทเรียนออนไลน์ วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เรื่อง พระพุทธ
ทีมงานทรูปลูกปัญญา
|
27 ก.พ. 62
 | 47.4K views

ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้

 

พระพุทธ

 

๑. พระพุทธศาสนาในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศไทยในทวีปเอเชีย แบ่งออกเป็น ๒ นิกาย คือ นิกายเถรวาทและนิกายอาจาริยวาท

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศศรีลังกา

– เริ่มเผยแพร่ในในรัชกาลของพระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ (พ.ศ. ๒๓๕–๒๗๕)  พระเจ้าอโศกมหาราชทรงส่งพระมหินทเถระและคณะสมณทูตในคราวทำสังคายนาครั้งที่ ๓

– (พ.ศ. ๔๕๓-๔๖๕) พระมหาเถระทั้งหลายเกรงว่าพระพุทธศาสนาจะสูญสิ้นจึงได้นัดประชุมพระสงฆ์ ๑,๐๐๐ รูป เพื่อทำสังคายนาพระธรรมวินัย

– พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ ภิกษุณีสงฆ์สูญสิ้นและเสื่อมถอย แต่เมื่อพระวิชัยสิริสังฆโพธิทรงกอบกู้บังลังก์มาได้ก็ทรงฟื้นฟูพระพุทธศาสนา และส่งราชทูตไปขอพระสงฆ์จากพม่า มาทำการบรรพชาอุปสมบทกลบุตรชาวศรีลังกา ทำให้สมณวงศ์ได้กลับมามีในศรีลังกาอีก

– พ.ศ. ๒๒๙๓ พระเจ้ากิตติสิริราชสีห์ซึ่งเป็นกษัตริย์ลังกาในขณะนั้นมีพระราชประสงค์จะตั้งสังฆมณฑลขึ้นอีกครั้ง จึงได้ส่งราชทูตไปขอพระสงฆ์จากไทยตามคำแนะนำของสามเณรสรณังกร

 

การเผยแผ่และการนับถือศาสนาพุทธในศรีลังกา

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศจีน

– เริ่มเข้ามาในจีนเมื่อประมาณ พ.ศ. ๖๐๘ สมัยจักรพรรดิมิ่งตี่ราชวงศ์ฮั่น พระองค์ได้ส่งคณะทูต ๑๘ คน ไปสืบพระพุทธศาสนาในอินเดีย กลับมาพร้อมกับคัมภีร์ของพระพุทธศาสนาและพระเถระอีก ๒ รูป

– พ.ศ. ๒๔๖๕ พระสงฆ์ชาวจีนรูปหนึ่งชื่อว่า พระอาจารย์ไท้สู ได้ตั้งวิทยาลัยสงฆ์ขึ้นที่วูชัง เอ้หมึง เสฉวน และหลิ่งนาน

– พ.ศ. ๒๔๙๒ ปกครองด้วยลัทธิคอมมิวนิสต์ มีประธานพรรคคือ เหมา เจ๋อตง ซึ่งมีหลักคำสอนที่ขัดแย้งกับพระพุทธศาสนา คือ รัฐบาลได้ยึดวัดเป็นของราชการ ห้ามประกอบศาสนกิจต่าง ๆ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาถือเป็นการผิดกฎหมาย

– ปัจจุบันได้ฟื้นฟูพระพุทธศาสนาลัทธิมหายานขึ้นมา มักนับถือพระพุทธศาสนาคู่กับนับถือลัทธิขงจื๊อและลัทธิเต๋า

 

การนับถือศาสนาพุทธของชาวจีน

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศเกาหลี

– พ.ศ. ๙๑๕ สมณทูตซุนเตาจากจีนได้เข้ามาเผยแผ่พระพุทธศาสนา

– ต่อมาใน พ.ศ. ๒๔๕๓ เกาหลีได้ตกอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่น เกาหลีก็ได้ออกกฎข้อบังคับควบคุมต่าง ๆ เพื่อทำลายพระพุทธศาสนาให้หมดสิ้น

– พ.ศ. ๒๔๘๙ ได้มีการจัดประชุมเพื่อตราธรรมนูญปกครองคณะสงฆ์

– คณะสงฆ์ในเกาหลีใต้ในปัจจุบันถือว่ามีความก้าวหน้ามากที่สุด

– พ.ศ. ๒๔๔๙ ได้มีการตั้งมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาซึ่งถือเป็นมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดของเกาหลีใต้

– ปัจจุบันในเกาหลีใต้มีพลเมืองประมาณ ๒๓ ล้านคนที่นับถือพระพุทธศาสนานิกายเซนผสมกับความเชื่อในพระอมิตาภพุทธะและพระศรีอาริยเมตไตรยหรือพระเมตตรัยโพธิสัตว์

 

วัดโพโมซา

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศญี่ปุ่น

– สมัยของจักรพรรดิกิมเมจิ จักรพรรดิองค์ที่ ๒๙ ของญี่ปุ่น พระพุทธศาสนาได้เข้าสู่ญี่ปุ่นโดยผ่านทางเกาหลี

– วันที่ ๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๑๑๓๗ ได้ประกาศพระราชโองการเชิดชูพระรัตนตรัย

– พ.ศ. ๑๑๖๕ เจ้าชายโชโตกุสิ้นพระชนม์ ประชาชนได้ร่วมสร้างพระพุทธรูปขนาดเท่าองค์ประดิษฐานไว้เป็นอนุสรณ์ที่วัดโฮริว

– ในปัจจุบันชาวญี่ปุ่นนับถือพระพุทธศาสนาควบคู่ไปกับศาสนาชินโตพระพุทธศาสนาแบ่งออกเป็นหลายนิกาย ซึ่งมีนิกายที่สำคัญ ๕ นิกาย ดังนี้

          – นิกายเทนได มีหลักคำสอนเป็นหลักธรรมชั้นสูง

          – นิกายโจโด สอนให้คนบรรลุโพธิญาณด้วยสวดมนต์อ้อนวอน ยึดคัมภีร์มหาไวโรจนสูตรเป็นหลัก

          – (สุขาวดี) สอนว่า สุขาวดีเป็นดินแดนอมตะสุข เข้าถึงได้ด้วยการออกพระนามพระอมิตาภพุทธะนิกายมีนิกายย่อยมากมาย

          – นิกายเซน ให้ดำเนินชีวิตเรียบง่าย ให้เข้าถึงโพธิญาณ ต้นกำเนิดลัทธิบูชิโต นับถือพระโพธิธรรม

          – นิกายนิจิเรน นับถือสัทธรรมปุณฑริกสูตรอย่างเดียวพุทธศาสนานิกายเซนเป็นนิกายที่ได้รับความนิยม และคนญี่ปุ่นส่วนหนึ่งก็ไม่ได้นับถือศาสนาใดเลย แต่ยึดถือลัทธิตามความชอบใจของตน

 

พระพุทธรูปไดบัทสึ

 

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศทิเบต

– พระพุทธศาสนาได้เริ่มแพร่หลายในสมัยของกษัตริย์ทิเบตองค์ที่ ๕

– พุทธศตวรรษที่ ๑๖ ได้รับการอาราธนาเข้ามาเผยแผ่พระพุทธศาสนาในทิเบต

– พระตสองขะปะได้ปฏิรูปหลักคำสอนของนิกายหมวกแดง แล้วตั้งนิกายใหม่ชื่อว่า นิกายเกลุกปะหรือนิกายหมวกเหลือง

– ผู้ปกครองมองโกลได้ยกย่องพระสงฆ์ในนิกายนี้ว่าเป็นผู้นำทางจิตใจ

– (พ.ศ. ๒๓๕๑-๒๔๐๑) ได้มีนักบวชคริสต์ศาสนาเดินทางเข้ามาเผยแผ่ศาสนา

 

ทะไลลามะผู้นำทางจิตวิญญาณแห่งธิเบต

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศเนปาล

– พระพุทธศาสนาในยุคแรกในเนปาลเป็นพระพุทธศาสนาแบบดั้งเดิมหรือแบบเถรวาท ต่อมาก็กลายเป็นศูนย์กลางของพระพุทธศาสนามหายานนิกาย

– มีนิกายพุทธปรัชญาสำนักใหญ่ ๔ นิกาย คือ สวาภาวิภะ ไอศวริกะ การมิกะ และยาตริก

– ปัจจุบัน ส่งภิกษุสามเณรไปศึกษาในประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท

– มีสมาคมแห่งหนึ่งชื่อ ธรรโมทัยสภา ได้อุปถัมภ์ให้พระภิกษุสงฆ์จากศรีลังกาและพระภิกษุสงฆ์ในเนปาลที่ได้รับการอบรมมาจากศรีลังกาออกเผยแผ่พระพุทธศาสนา

 

การเผยแผ่และการนับถือพุทธศาสนาในประเทศเนปาล

 

          การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศในทวีปยุโรปพระพุทธศาสนาได้เผยแผ่เข้าสู่ทวีปยุโรปตั้งแต่สมัยพุทธศตวรรษต้น ๆ แต่ไม่ได้รับความสนใจ จนช่วงหลังพุทธศตวรรษที่ ๒๑ เป็นต้นมา ชาวยุโรปได้เลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธศาสนาได้แก่

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศอังกฤษ 

          พ.ศ. ๒๔๒๒ เซอร์เอ็ดวิน อาร์โนลด์ ได้เขียนหนังสือ ประทีปแห่งเอเชีย บรรยายเกี่ยวกับพุทธประวัติและหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าพิมพ์ออกเผยแพร่ ทำให้ชาวอังกฤษหันมาสนใจในพระพุทธศาสนา

– พระอานันทะ เมตเตยยะ เป็นชาวอังกฤษที่บวชในพม่า ได้เดินทางไปประกาศพระพุทธศาสนาที่กรุงลอนดอน ใน พ.ศ. ๒๔๕๐ ร่วมก่อตั้งพุทธสมาคมแห่งเกรตบริเตนและไอร์แลนด์

– พ.ศ. ๒๔๖๗ มีการก่อตั้งพุทธสมาคมแห่งอังกฤษ ขึ้นแทนพุทธสมาคมแห่งเกรตบริเตนและไอร์แลนด์

– พ.ศ. ๒๔๗๐ พระภิกษุชาวลังกาได้เดินทางเข้ามาเผยแผ่พระพุทธศาสนาในอังกฤษ

– พ.ศ. ๒๔๙๘ พระกปิลวัฑโฒ ภิกษุชาวอังกฤษซึ่งมาบวชเป็นภิกษุที่วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ

– พระอานันทโพธิ์ได้ขอนิมนต์พระราชสิทธิมุนี (โชดก ญาณสิทธิ) ไปเผยแผ่ ใน พ.ศ. ๒๕๐๗

– วัดพุทธปทีปเป็นวัดไทยแห่งแรกในยุโรป

– องค์การที่มีชื่อเสียงมากที่สุดในอังกฤษ คือ องค์การคุลิมาล

 

การเผยแผ่และนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศอังกฤษ

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศเยอรมนี

– ดร.คาร์ล ไซเดนสตือเกอร์ เป็นผู้นำชาวพุทธกลุ่มแรกในเยอรมนี ได้ก่อตั้งสมาคมเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในเยอรมนีในพ.ศ. ๒๔๔๖

– หนังสือพระพุทธวจนะ มีชื่อเสียงและได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ถึง ๖ ชั่วอายุคน

– พระภิกษุชาวเยอรมันรูปแรกชื่อว่า ท่านญาณดิลก

– พ.ศ. ๒๔๖๗ ได้สร้าง พุทธ-อาศรม ขึ้นที่เบอร์ลิน-โฟรเนา

– พ.ศ. ๒๔๖๗ มีการสมาคม The Buddhist Lodge for the Three Jewels

– พ.ศ. ๒๔๗๖ พุทธสมาคมแห่งนี้ถูกสั่งห้ามดำเนินการ แต่สมาชิกของสมาคมก็ได้แอบก่อตั้ง Old Buddhist Communityใน พ.ศ. ๒๔๗๘ ซึ่งยังคงดำเนินอยู่จนถึงปัจจุบัน

– ชาวพุทธเยอรมันส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท และมีมหายานแบบทิเบตและมหายานแบบญี่ปุ่น

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศเนเธอร์แลนด์

– จุดเริ่มต้นของการเผยแผ่พระพุทธศาสนา คือ พ่อค้าชาวดัตช์และชาวพื้นเมืองจากศรีลังกาได้เดินทางไปศึกษาที่เนเธอร์แลนด์

– พ.ศ. ๒๔๘๙ ชาวพุทธในกรุงเฮกได้ร่วมกันจัดตั้งชมรมชาวดัตช์ขึ้น

– พ.ศ. ๑๕๐๗ มีการตั้งกลุ่มพุทธศาสตร์ศึกษาขึ้นที่กรุงเฮก

– พ.ศ. ๒๕๑๒ สถานทูตไทยในเนเธอร์แลนด์ได้อนุเคราะห์ให้มีการจัดตั้งพุทธสมาคม

 

 วัดพุทธอาภาวัฒนาราม

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศในทวีปอเมริกาเหนือ    

          ใน พ.ศ. ๒๔๒๔ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเริ่มดำเนินการอย่างเป็นระบบ

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศสหรัฐอเมริกา

– จุดเริ่มต้นของการเผยแผ่เข้าสู่สหรัฐอเมริกา ต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๕ มีการจัดพิมพ์หนังสือ มีเรื่องราวของพระพุทธศาสนารวมอยู่

– พ.ศ. ๒๔๒๓ พันเอก เฮนรี สตีล โอลคอตต์ได้เดินทางไปศรีลังกา และได้ประกาศตนเป็นพุทธศาสนิกชน

– พ.ศ. ๒๔๓๖ ได้เชิญ พันเอก เฮนรี สตีล โอลคอตต์ให้บรรยายเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาในที่ประชุม

– พ.ศ. ๒๔๙๗ จัดตั้งสหายพุทธศาสนา ขึ้นในกรุงวอชิงตัน

– วันที่ ๑๙ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๑๕ มีการวางศิลาฤกษ์สร้างวัดไทยลอสแอนเจลิส เป็นวัดแรก

 

วัดไทยกรุงวอชิงตัน

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาในประเทศแคนาดา

– พระพุทธศาสนาเข้าสู่แคนาดาเริ่มจากมีชาวเอเชีย มาอาศัยอยู่ในแคนาดา ได้นำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้าไปเผยแผ่

– มีการจัดตั้งพุทธสมาคมแห่งออตตาวา กลุ่มชาวพุทธแห่งโทรอนโต และคณะพระธรรมทูตแห่งอเมริกาเหนือ

– ชาวแคนาดายังไม่ค่อยให้ความสนใจในพระพุทธศาสนา และวัดส่วนใหญ่จึงเป็นวัดของนิกายสุขาวดีและนิกายเซน

 

การเผยแผ่และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศในทวีปออสเตรเลีย

– พระภิกษุสงฆ์ชาวอังกฤษนำพระพุทธศาสนาเข้ามาเผยแผ่ในทวีปออสเตรเลียตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๕๓

– พ.ศ. ๒๔๙๖ ได้มีการก่อตั้งพุทธสมาคมแห่งควีนส์แลนด์

– พ.ศ. ๒๔๙๘ ได้มีการจัดตั้งพุทธสมาคมแห่งรัฐแทสเมเนีย

– พ.ศ. ๒๕๑๗ พระมหาสมัย สุขสมิทฺโธ และคณะพระธรรมทูตจากไทยไปเผยแผ่ที่นครซิดนีย์ ทำให้มหามกุฏราชวิทยาลัย ซื้อที่ดินแปลงหนึ่ง เพื่อสร้างวัดไทย

 

๒. ความสำคัญของพระพุทธศาสนา

ความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะที่ช่วยสร้างสรรค์อารยธรรม ได้แก่

– อารยวัฒิ ๕ หมายถึง ธรรมอันเป็นปัจจัยให้เกิดอารยธรรมที่มั่นคง

– ทศพิธราชธรรม หมายถึง คุณธรรมสำหรับผู้นำหรือผู้ปกครอง

ความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะที่ช่วยสร้างสรรค์ความสงบให้แก่โลก ได้แก่

– พระพุทธศาสนามีหลักคำสอนที่ส่งเสริมสิทธิมนุษยชน โดยสอนให้เลิกระบบทาส

– พระพุทธศาสนาสอนให้มนุษย์เลิกดูหมิ่นเหยียดหยามกัน คำสอนของพระพุทธเจ้ามุ่งแก้ปัญหาสังคมที่ถือชนชั้น

– พระพุทธศาสนาสอนให้แก้ความเสื่อมทางศีลธรรม โดยสอนให้แก้ความชั่วด้วยการทำความดี

– พระพุทธศาสนาสอนให้มีความอดทน

– พระพุทธศาสนาสอนให้รู้จักพึ่งตนเองในการประกอบคุณงามความดี

– พระพุทธศาสนาสอนให้มีเมตตากรุณา

– พระพุทธศาสนาสอนให้ระงับเวรด้วยการไม่จองเวร

– พระพุทธศาสนาสอนให้ไม่ประมาท  

 

๓. พุทธประวัติ 

                เจ้าชายสิทธัตถะ เป็นโอรสของ พระเจ้าสุทโธทนะ ปกครองเมืองกบิลพัสดุ์ กับพระนางสิริมหามายา เจ้าหญิงจากโกลิยวงศ์ เมืองเทวทหะ ประสูติในวันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ ก่อนพุทธศักราช ๘๐ ปี ณ ลุมพินีวัน เมื่อพระชนมายุได้ ๗ พรรษา ได้เข้ารับการศึกษาในสำนักครูวิศวามิตร และเมื่อพระชนมายุ ๑๖ พรรษา ทรงอภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงยโสธรา (พิมพา) แห่งโกลิยวงศ์ เมืองเทวทหะทรงเห็นเทวทูต ๔ คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และสมณะ ทรงนำมาคิดเพื่อหาหนทางพ้นทุกข์ ด้วยเหตุนี้เมื่อพระองค์พระชนมายุได้ ๒๓ พรรษา พระนางยโสธราประสูติพระโอรสพระนามว่า ราหุล ซึ่งเป็นวันเดียวกับที่พระองค์ตัดสินพระทัยเสด็จออกผนวช โดยทรงม้ากัณฐกะ มีนายฉันทะ มหาดเล็กคนสนิทตามเสด็จไปด้วย เมื่อถึงริมฝั่งแม่น้ำอโนมา ทรงปลงผม โกนหนวดและเคราทิ้ง แล้วทรงครองเพศเป็นนักบวชและได้ตรัสรู้จนมีคำสอนทางพุทธศาสนามากมายที่ให้ข้อคิดและสอนในการใช้ชีวิตต่างๆ

 

พระสิทธัตถะทรงบรรลุธรรม

 

๔. การศึกษาพุทธประวัติจากพระพุทธรูปปางต่าง ๆ

พระอิริยาบถของพระพุทธรูป ที่ช่างโยนกทำไว้มี ๙ ปาง ได้แก่

– ปางสมาธิ

– ปางมารวิชัย

– ปางปฐมเทศนา

– ปางอุ้มบาตร

– ปางประทานอภัยหรือปางโปรดสัตว์

– ปางประทานพร

– ปางมหาปาฏิหาริย์

– ปางลีลา

– ปางปรินิพพาน

 

 ปางถวายเนตร ปางห้ามญาติ ปางไสยาสน์ ปางอุ้มญาติ

ปางป่าเลไลยก์ ปางตรัสรู้ ปางรำพึง ปางนาคปรก

  

๕. ชาดกเรื่องราวที่เล่าถึงอดีตของพระพุทธเจ้า ได้แก่

– นันทิวิสาลชาดก ข้อคิดคือ คนที่พูดหยาบย่อมทำให้ตนเองเดือดร้อน คนที่พูดจาอ่อนหวานย่อมยังประโยชน์ให้สำเร็จ

– สุวัณณหังสชาดก ข้อคิดคือ บุคคลควรพอใจในสิ่งที่ตนมี ยินดีในสิ่งที่ตนได้ บุคคลไม่ควรโลภเกินประมาณ เพราะโลภมากมักลาภหาย 

 

แหล่งที่มา : สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช www.wpp.co.th

เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษาม.3 ชุดที่5
17.6K views
พระพุทธ
29.9K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่9
14.2K views
แนวข้อสอบ O-NET ม. 3 สังคมศึกษา ปี 2559 หน้าที่พลเมือง
15K views
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
สังคมศึกษา ม. ต้น ทีเบรกอินยุโรป
1.5K views
ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง

สังคมศึกษาม.3 ชุดที่5
17.6K views
พระพุทธ
29.9K views
วิชาสังคมศึกษาม.3 ชุดที่9
14.2K views
แนวข้อสอบ O-NET ม. 3 สังคมศึกษา ปี 2559 หน้าที่พลเมือง
15K views