Home
Education
Classroom
Knowledge
Blog
TV
ธรรมะ
กิจกรรม
โครงการทรูปลูกปัญญา

การยศาสตร์

Posted By Plookpedia | 18 พ.ค. 60
7,489 Views

  Favorite

การยศาสตร์

      ชีวิตประจำวันของคนเรามีกิจกรรมมากมาย เช่น ตื่นนอนก็เข้าห้องน้ำ แปรงฟัน อาบน้ำ แต่งตัว รับประทานอาหาร เดินทางไปโรงเรียนหรือไปทำงาน ตอนกลางวันก็เรียนหรือทำงานส่วนช่วงเย็นก็อาจออกกำลังกาย เล่นกีฬา ทำอาหาร ทำการบ้าน ทำงานบ้าน กลางคืนก็นอน ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ นั้นส่วนมากต้องมีเครื่องมือเครื่องใช้ร่วมด้วย อาทิ เมื่อเราเข้าห้องน้ำจะปัสสาวะอุจจาระก็ต้องมีส้วม เมื่อจะอาบน้ำก็ต้องมีภาชนะสำหรับใส่น้ำและตักน้ำหรือฝักบัวหรืออ่างน้ำตลอดจนสบู่เพื่อทำความสะอาดร่างกาย เวลาแปรงฟันก็ต้องใช้แปรงสีฟันและยาสีฟัน ถ้าสิ่งของที่เราต้องใช้ไม่เหมาะสมกับตัวเราอาจทำให้เราทำสิ่งต่าง ๆ ไม่สะดวก คนที่อาบน้ำจากโอ่งหรืออ่างที่ก่อขึ้นถ้าโอ่งหรืออ่างสูงเกินไปก็อาจตักน้ำลำบากทำความสะอาดลำบาก เตี้ยเกินไปก็ใส่น้ำได้น้อย เวลาเราแปรงฟันถ้าด้ามแปรงสีฟันยาวหรือสั้นเกินไปก็แปรงฟันไม่สะดวกส่วนที่เป็นขนแปรงถ้าแข็งหรือนิ่มเกินไปก็มีผลต่อความสะอาดและสุขภาพของฟันและเหงือก ถ้าเก้าอี้และโต๊ะไม่เหมาะกับคนนั่ง ก็นั่งไม่สบายทำให้เกิดอาการปวดเมื่อยมีผลให้การทำงานหรือเรียนไม่ได้ผลดีเท่าที่ควร 

 

การยศาสตร์

 

      การออกแบบ การสร้าง และการจัดวางสิ่งของในห้องหรือสถานที่ต่าง ๆ ก็มีความสำคัญจะช่วยให้คนที่อยู่หรือทำกิจกรรมต่าง ๆ ในสถานที่นั้นมีความสะดวกสบายในการทำกิจกรรมช่วยให้มีร่าง กายและจิตใจดีมีผลต่อการดำรงชีวิตที่ดีและการทำกิจการงานต่าง ๆ ก็จะได้ผลดี ตัวอย่างที่เห็นได้ง่ายแต่คนไม่ค่อยให้ความสำคัญคือห้องน้ำถ้าจัดตำแหน่งของส้วมที่อาบน้ำและเครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ ไม่เหมาะสมก็จะไม่สะดวกต่อการใช้งานและอาจเกิดอุบัติเหตุได้ง่ายโดยเฉพาะผู้ป่วย ผู้สูงอายุ และเด็ก ๆ อีกตัวอย่างคือในการผ่าตัดสิ่งที่สำคัญมากคือการจัดวางสิ่งของต่าง ๆ และตำแหน่งของผู้ทำงานคือแพทย์และผู้ช่วย ได้มีการศึกษาว่าถ้าให้แพทย์หยิบอุปกรณ์ผ่าตัดด้วยตนเองจะทำให้แพทย์เสียเวลาในการหยิบอุปกรณ์พอ ๆ กับเวลาที่ใช้ในการผ่าตัดจึงมีการเปลี่ยนกระบวนการให้มีผู้หยิบอุปกรณ์ส่งให้ตามที่แพทย์สั่งโดยผู้ส่งอยู่ในระยะและทิศทางที่ศัลยแพทย์สามารถหยิบจับอุปกรณ์ได้ทันทีและถนัดมือ

 

การยศาสตร์
การยศาสตร์

 

 

 

      เราคงไม่คุ้นเคยกับคำว่า "การยศาสตร์" เพราะเริ่มมีใช้เมื่อไม่นานนัก คำนี้มาจากภาษาอังกฤษซึ่งใช้ในยุโรปมาประมาณ ๖๐ ปี คือ คำว่า "Ergonomics" ส่วนในสหรัฐอเมริกานิยมใช้ว่า "Human Factor" ซึ่งแปลว่า ปัจจัยมนุษย์ หรือ "Human Engineering" ที่แปลว่า "วิศวกรรมมนุษย์" มากกว่า สาเหตุเพราะในตอนแรกนักวิชาการในทวีปยุโรปและสหรัฐอเมริกามีความเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับความหมายของ "การยศาสตร์" โดยยุโรปเน้นความสำคัญในด้านกายภาพ คือ ความคล่องแคล่วสะดวกสบายในการทำงานของร่างกาย ส่วนสหรัฐอเมริกาเน้นความสำคัญในด้านจิตวิทยา คือ ความสำคัญด้านอารมณ์และจิตใจของผู้ใช้ เครื่องมืออุปกรณ์ หรืออยู่ในสถานการณ์ต่าง ๆ มากกว่า ปัจจุบันนักวิชาการส่วนใหญ่ให้ความสำคัญทั้งสองด้านเท่า ๆ กัน  

 

การยศาสตร์
หุ่นจำลองแสดงให้เห็นถึงการออกแบบอุปกรณ์หรืออาวุธที่ใช้ล่าสัตว์ในสมัยโบราณ

 

      มนุษย์ได้ใช้หลักของการยศาสตร์มาแต่โบราณ อาทิ เลือกหินและไม้ที่เหมาะสมกับรูปร่างและการทำงานด้วยมือมาใช้ในการล่าสัตว์พันด้ามอาวุธด้วยผ้าเพื่อให้จับได้แน่นและง่ายขึ้น การพัฒนาการยศาสตร์มีขึ้นพร้อม ๆ กับความก้าว หน้าของศาสตร์อื่น ๆ เช่น กายวิภาคศาสตร์ซึ่งเป็นวิทยาศาสตร์การแพทย์เกี่ยวกับโครงสร้างของร่างกายโดยศึกษาเป็นส่วน ๆ สรีรวิทยาซึ่งเป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกายของสิ่งมีชีวิต  จิตวิทยาอันเป็นวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับจิตใจ กระบวนความคิด และพฤติกรรมของมนุษย์ นักการยศาสตร์สามารถออกแบบผลิตภัณฑ์หรือระบบต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับมนุษย์ซึ่งมีความหลากหลายทั้งด้านรูปร่าง ความสามารถทางร่างกาย และความรู้สึกนึกคิด ต้องมีความรู้พื้นฐานที่สำคัญหลายอย่าง เช่น มิติต่าง ๆ ของร่างกายมนุษย์ อาทิ ต้องทราบว่าส่วนต่าง ๆ ของร่าง กายมนุษย์ทั่วไปมีขนาดเท่าไร ความสูงขณะยืนและนั่ง ระดับสายตาในขณะยืนและนั่ง การทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกายมนุษย์ อาทิ ระบบการหายใจ ระบบการไหลเวียนของเลือด ระบบการย่อยอาหาร อีกอย่างคือความรู้ทางระบบประสาทและจิตวิทยาซึ่งเกี่ยวข้องกับระบบความคิดที่ส่งผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์ ความเครียดการตอบสนองต่อความเครียด นักการยศาสตร์ต้องประเมินความยากง่ายของงาน ไม่ให้ง่ายเกินไปจนเบื่อหรือยากเกินไปจนเครียดรวมทั้งการตอบสนองของร่างกายต่อสิ่งแวดล้อม ดังเช่นมนุษย์ตอบสนองต่อสภาวะรุนแรงผิดปกติอาจเป็นร้อนมาก หนาวมาก อยู่บนที่สูงใต้ทะเลลึกซึ่งมีระดับความดันอากาศแตกต่างกันไปเพื่อออกแบบเครื่องแต่งกายและอุปกรณ์ต่าง ๆ ของคนที่จะต้องอยู่ในสภาวะพิเศษ เช่น นักประดาน้ำ นักบินอวกาศ
 

การยศาสตร์
ชุดประดาน้ำและอุปกรณ์ดำน้ำต้องออกแบบให้เหมาะกับสภาวะใต้ทะเลลึก
การยศาสตร์
ในโรงงานอุตสาหกรรมมีการนำหลักการยศาสตร์มาใช้ในการออกแบบอุปกรณ์
เพื่อป้องกันอุบัติเหตุและการบาดเจ็บ

 

      นอกจากนี้รอบเวลาในการทำงานของร่างกายก็มีความสำคัญที่การยศาสตร์จำเป็นต้องทราบเพราะระบบต่าง ๆ ในร่างกายมนุษย์มีการทำงานที่ต่างกันระหว่างเวลากลางวันกับกลางคืน เช่น อุณหภูมิในร่างกาย อัตราการเต้นของหัวใจ ความดันเลือด การทำงานของฮอร์โมนต่าง ๆ ที่เป็นไปตามนาฬิกาของร่างกาย

ในชีวิตประจำวันและในวงการอุตสาหกรรมมีการนำการยศาสตร์ไปใช้หลายอย่างแบ่งเป็นกลุ่มต่าง ๆ ได้ดังนี้

  • ป้องกันอุบัติเหตุและการบาดเจ็บเนื่องจากการทำงานด้วยการออกแบบอุปกรณ์ เครื่องมือ หรือเครื่องจักรและสถานที่ทำงานเพื่อให้ร่างกายมีการเคลื่อนไหวที่ทำให้คนทำงานเกิดการเจ็บป่วยน้อยที่สุดจากการเคลื่อนไหวในท่าใดท่าหนึ่งหรือทำงานในท่าใดท่าหนึ่งนานเกินไปหรือจัดสภาพแวดล้อมให้เกิดความสะดวกสบายทั้งทางร่างกายและจิตใจ เช่น ไม่ร้อนเกินไป เสียงไม่ดังเกินไป เพื่อลดความผิดพลาดและอุบัติเหตุ
  • เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของคนในการใช้เครื่องมือเครื่องจักรต่าง ๆ ด้วยการวิเคราะห์งานที่ต้องใช้เครื่องมือเหล่านั้นแล้วจึงออกแบบให้คนใช้เกิดปัญหาน้อยแต่ได้งานที่ดี  ทั้งนี้ต้องคำนึงถึงทักษะที่ผู้ปฏิบัติต้องมีวิธีการปฏิบัติงานที่เหมาะสมต่อร่างกาย จิตใจ และสังคมในที่ทำงานซึ่งจะทำให้ได้ผลผลิตมากที่สุด
  • ออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับการใช้ เช่น ออกแบบพื้นที่และอุปกรณ์ภายในห้องโดยสารรถยนต์ให้ตำแหน่งของที่นั่งเหมาะสำหรับคนขับและผู้โดยสารซึ่งมีรูปร่างแตกต่างกันไป ไม่ว่าจะสูง เตี้ย อ้วน ผอม หรือหญิงมีครรภ์ สามารถเข้าไปนั่งหรือขับได้อย่างสะดวกสบาย
  • ออกแบบสัญลักษณ์ป้ายบอกทางต่าง ๆ คู่มือในการปฏิบัติงานหรือการใช้เครื่องมือเครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่อให้ผู้ที่พบเห็น ผู้อ่าน เข้าใจได้ง่ายตลอดจนวิธีนำเสนอสื่อต่าง ๆ ที่กล่าวมาแล้วให้ผู้คนสนใจที่จะอ่านและผู้ที่ต้องการจะรู้ข้อมูลสามารถหาข้อมูลได้สะดวก 

       ตัวอย่างหนึ่งที่จะแสดงให้เห็นความสำคัญของการออกแบบตามหลัก การยศาสตร์ คือ การออกแบบสถานที่ทำงานในสำนักงานซึ่งต้องคำนึงถึงความเหมาะสมของเฟอร์นิเจอร์ อุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องใช้ต่าง ๆ ซึ่งในปัจจุบันส่วนใหญ่มีคอมพิวเตอร์รวมถึงสิ่งแวดล้อมที่เป็นระบบให้เหมาะสม ผู้ปฏิบัติงานมีความสะดวกสบายในการทำงานอันจะทำให้เกิดผลงานที่ดีในเรื่องนี้ คาร์ล โครเมอร์ และคณะได้แนะนำว่าในการออกแบบให้คำนึงถึงสิ่งที่เชื่อมโยงระหว่างคนกับงานด้วย

 

การยศาสตร์

 

เว็บไซต์ทรูปลูกปัญญาดอทคอมเป็นเพียงผู้ให้บริการพื้นที่เผยแพร่ความรู้เพื่อประโยชน์ของสังคม ข้อความและรูปภาพที่ปรากฏในบทความเป็นการเผยแพร่โดยผู้ใช้งาน หากพบเห็นข้อความและรูปภาพที่ไม่เหมาะสมหรือละเมิดลิขสิทธิ์ กรุณาแจ้งผู้ดูแลระบบเพื่อดำเนินการต่อไป

Content

1
ความหมายของการยศาสตร์
การยศาสตร์เป็นศัพท์บัญญัติมาจากคำภาษาอังกฤษว่าErgonomicsซึ่งมีรากศัพท์มาจากคำภาษากรีกประกอบรวมกัน ๓ คำ คือergonหมายถึงงาน(work)nomoiหมายถึงกฎ(law) และikosหมายถึงศาสตร์หรือระบบความรู้(ics) หากแปลตามตัวอักษรErgonomicsจึงหมายถึง ศาส
690 Views
2
พัฒนาการของการยศาสตร์
อาจกล่าวได้ว่ามนุษย์มีความรู้พื้นฐานของการยศาสตร์เบื้องต้นมาตั้งแต่ในสมัยโบราณแล้ว เช่น รู้จักเลือกหินหรือไม้ที่เหมาะสมกับสรีระของมือมนุษย์มาใช้ทำอาวุธเพื่อล่าสัตว์มีการเกลาด้ามจับอาวุธให้กลมเพื่อให้จับได้สะดวกขึ้นตัดไม้ให้ได้ควา
579 Views
3
ประโยชน์ของการยศาสตร์
ในวงการอุตสาหกรรมและในชีวิตประจำวัน การยศาสตร์ได้ถูกนำไปประยุกต์ใช้เพื่อวัตถุประสงค์ต่าง ๆ ดังนี้ ๑. เพื่อป้องกันการบาดเจ็บเนื่องจากการทำงาน และเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ รายงานของสำนักงานสถิติแรงงาน (Bureau of Labor Statistics) แห
601 Views
4
ความรู้พื้นฐานที่สำคัญในการออกแบบผลิตภัณฑ์หรือระบบ
การที่นักการยศาสตร์สามารถออกแบบผลิตภัณฑ์หรือระบบให้เหมาะสมกับมนุษย์จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานที่สำคัญหลายอย่าง ได้แก่ มิติต่าง ๆ ของร่างกายมนุษย์ การทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกายมนุษย์ความรู้ทางด้านระบ
687 Views
5
ขั้นตอนการออกแบบตามหลักการยศาสตร์
เพกกี ทิลล์แมน (Peggy Tillman) และคณะได้สรุปขั้นตอนของการออกแบบที่สามารถทำความเข้าใจได้ง่าย เป็น ๓ ขั้นตอนด้วยกัน คือ ๑. การออกแบบเบื้องต้น ในขั้นตอนนี้นักการยศาสตร์จะต้องทำความเข้าใจเรื่องระบบหรือผลิตภัณฑ์โดยศึกษาค
1K Views
6
กรณีตัวอย่างในการออกแบบสถานที่ทำงานในสำนักงาน
เพื่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับการออกแบบตามหลักการยศาสตร์จะขอนำเสนอกรณีตัวอย่างของการออกแบบสถานที่ทำงานในสำนักงานโดยกล่าวถึงหลักการอย่างกว้าง ๆ ดังนี้ การออกแบบสถานที่ทำงานซึ่งประกอบด้วยเฟอร์นิเจอร์ อุปกรณ์
780 Views
  • Posted By
  • Plookpedia
  • 3 Followers
  • Follow