ช่วงฤดูฝนหรือเวลาที่เกิดน้ำท่วมชายฝั่ง หลายคนมักเข้าใจว่าน้ำขึ้นน้ำลง กับน้ำทะเลหนุน คือเรื่องเดียวกัน แท้จริงมีสาเหตุ กลไก และผลกระทบที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่าย ครบถ้วน และถูกต้องตามหลักวิทยาศาสตร์

น้ำขึ้น-น้ำลง คืออะไร

คือ ปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับ พระอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ ซึ่งเป็นผลมาจากแรงดึงดูดที่ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์กระทำต่อโลก โดยปัจจัยสำคัญมาจากดวงจันทร์ เนื่องจากดวงจันทร์อยู่ใกล้โลกมากกว่าดวงอาทิตย์

เมื่อโลกหมุนรอบตัวเอง ฝั่งที่หันหน้าเข้าหาดวงจันทร์ก็จะถูกอิทธิพลแรงดึงดูดจากดวงจันทร์ ทำให้น้ำในมหาสมุทรไหลเข้ามารวมกันในบริเวณนั้น นั่นก็คือปรากฏการณ์น้ำขึ้น และบริเวณรอบข้างระดับน้ำในมหาสมุทรก็จะลดลง หรือที่เราเรียกว่าน้ำลง

โดยจะมี 3 ลักษณะ คือ น้ำขึ้นลงแบบสองครั้งต่อวัน (Semi-diurnal) น้ำขึ้นลงแบบหนึ่งครั้งต่อวัน (Daily หรือ Diurnal) และแบบผสม (Mixed) ลักษณะสำคัญของน้ำขึ้น-น้ำลง เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติปกติ เกิดเป็นรอบตามเวลา สามารถพยากรณ์ล่วงหน้าได้แม่นยำ ไม่ได้ทำให้เกิดน้ำท่วมเสมอไป

น้ำทะเลหนุน คืออะไร

คือ ปรากฏการณ์ที่ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นมากกว่าปกติในช่วงเวลาหนึ่ง อันเนื่องมาจากแรงดึงดูดของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ รวมถึงปัจจัยทางธรรมชาติและสภาพอากาศ เช่น ลมมรสุม ความกดอากาศ และภาวะโลกร้อน

โดยทั่วไปน้ำทะเลจะขึ้นลงตามรอบ น้ำขึ้น-น้ำลง อยู่แล้ว แต่เมื่อน้ำขึ้นสูงผิดปกติและดันเข้ามาในแม่น้ำหรือลำคลอง ก็จะทำให้เกิดน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มต่ำที่อยู่ใกล้ชายฝั่งหรือริมแม่น้ำ เรียกว่า “น้ำทะเลหนุน”

สาเหตุของน้ำทะเลหนุน
- แรงดึงดูดของดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ : ช่วงที่ดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และโลกเรียงตัวกัน ระดับน้ำทะเลจะสูงขึ้นมาก (Spring Tide)
- พายุหรือมรสุม : ทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นกว่าปกติ มรสุมและลมตะวันออกเฉียงเหนือส่งผลให้เกิดน้ำทะเลหนุนในอ่าวไทย
- ฝนตกหนัก น้ำในแม่น้ำระบายออกสู่ทะเลไม่ได้ : เมืองใหญ่ที่มีการถมที่ริมฝั่งหรือสร้างเขื่อนกันคลื่น อาจทำให้การระบายน้ำยากขึ้น
- ภาวะโลกร้อน : ทำให้ระดับน้ำทะเลเฉลี่ยสูงขึ้น น้ำแข็งขั้วโลกละลาย ระดับน้ำทะเลทั่วโลกสูงขึ้น

น้ำทะเลหนุนจึงเป็น “เหตุการณ์ผิดปกติ” ที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อชุมชนชายฝั่ง

ผลกระทบของน้ำทะเลหนุนต่อชีวิตประจำวัน

1. ผลกระทบต่อที่อยู่อาศัย : บ้านเรือนริมชายฝั่งหรือริมแม่น้ำถูกน้ำท่วมขัง โครงสร้างอาคารเสื่อมสภาพเร็วขึ้นจากน้ำเค็ม
2. ผลกระทบต่อเศรษฐกิจและอาชีพ : เกษตรกรในพื้นที่ลุ่มเสี่ยงสูญเสียผลผลิต ชาวประมงต้องปรับเวลาการออกเรือ น้ำเค็มที่รุกล้ำเข้าพื้นที่เกษตรยังอาจทำให้ดินเสียคุณภาพในระยะยาว
3. ผลกระทบต่อสุขภาพ : เสี่ยงโรคน้ำกัดเท้า  โรคผิวหนัง การสะสมของเชื้อโรคในน้ำขัง ระบบประปาบางพื้นที่อาจได้รับผลกระทบจากน้ำเค็ม

ตอนนี้ทุกคคนน่าจะเข้าใจชัดเจนแล้วว่า ทั้งสองคำมีความหมายต่างกัน แม้จะเกี่ยวข้องกันก็ตาม การรู้ข้อมูลที่ถูกต้องช่วยให้วางแผนเดินทาง ท่องเที่ยว หรือรับมือสถานการณ์น้ำท่วมได้อย่างปลอดภัยมากขึ้น

ดูคลิปเนื้อหา เคยสงสัยไหม น้ำขึ้น-น้ำลง เกิดจากอะไร ?