Log in | วันศุกร์ที่ 1 ส.ค. 2557 | 6:41 น.
 
 
แผนการสอน  
 
 

สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม

วิชา : วิทยาศาสตร์   ระดับชั้น : มัธยมปลาย
โพส : วันที่ 3 ต.ค. 2555
โหวต : | เข้าชม : 6,460 ครั้ง
 
 
 
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3
 
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 สิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม ชั้นมัธยมปลาย
เรื่อง ดุลยภาพของระบบนิเวศและการหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ เวลา 4 ชั่วโมง
 
สาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด

ระบบนิเวศในโลกที่มีความหลากหลาย มีการเปลี่ยนแปลงต่างๆ เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา ทำให้ระบบนิเวศเสียสมดุลจะเกิดการเปลี่ยนแปลงแทนที่เกิดขึ้นในระบบนิเวศนั้น

 
ตัวชี้วัด / จุดประสงค์การเรียนรู้

ตัวชี้วัด
   ว 2.1
  ม.4-6/2  อธิบายดุลยภาพของระบบนิเวศ
             ม.4-6/3  อธิบายความสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพ และเสนอแนะแนวทางในการดูแลและรักษา        
   ว 8.1  ม.4-6/1  - ม.4-6/12                           

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. อธิบายดุลยภาพของระบบนิเวศได้
2. อธิบายกระบวนการเปลี่ยนแปลงแทนที่ของสิ่งมีชีวิตได้

 
สาระการเรียนรู้

สาระการเรียนรู้แกนกลาง
1. ระบบนิเวศในธรรมชาติ จะมีความสมดุลได้ก็ต่อเมื่อมีสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่เอื้ออำนวยต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆ ในระบบนิเวศ จนทำให้เกิดความหลากหลายของระบบนิเวศบนโลก
2. ความหลากหลายทางชีวภาพมีความสำคัญต่อสิ่งมีชีวิต สิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีความสำคัญต่อระบบนิเวศ ถ้าสิ่งมีชีวิตชนิดใดชนิดหนึ่งถูกทำลายหรือสูญหายไป ก็จะส่งผลกระทบต่อ  ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ในระบบนิเวศด้วย
3. ความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศหนึ่งยังอาจเกื้อกูลต่อระบบนิเวศอื่นๆ ได้ด้วย
4. ความหลากหลายทางชีวภาพมีความสำคัญต่อมนุษย์ มนุษย์ใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพมากมาย การใช้ที่ขาดความระมัดระวังอาจส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพได้ ซึ่งทุกคนควรมีส่วนร่วมในการดูแลและรักษา

 
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

ความสามารถในการคิด
 -
ทักษะการคิดวิเคราะห์
 - ทักษะการคิดสร้างสรรค์
 - ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
 - กระบวนการปฏิบัติ
 - กระบวนการทำงานกลุ่ม

 
คุณลักษณะอันพึงประสงค์

1. มุ่งมั่นในการทำงาน
2. มีจิตวิทยาศาสตร์

 
กิจกรรมการเรียนรู้

(วิธีสอนโดยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ : เทคนิคการจัดกลุ่มเรียนรู้แบบ LT และ GI)

ชั่วโมงที่ 1
1. ครูสนทนาและซักถามนักเรียนเพื่อทบทวนความรู้ 
     ตัวอย่าง
    - ห่วงโซ่อาหาร ให้นักเรียนออกมาเขียนโซ่อาหารบนกระดาน เช่น
                ผักกาด ---> หนอน --> นก --> สาหร่าย --> กุ้ง --> ปลา
    - จากโซ่อาหาร ผู้ผลิตและผู้บริโภค ต้องมีความสัมพันธ์กันอย่างไร
      (ต้องมีความสมดุลกันในระบบนิเวศ)
    - ถ้ามีผู้บริโภคมากกว่าผู้ผลิต จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง
      (ขาดแคลนอาหาร แย่งอาหาร ระบบนิเวศไม่สมดุล)
2. ครูให้นักเรียนอภิปรายร่วมกันเรื่อง พีระมิดนิเวศ หรือพีระมิดอาหาร ของโซ่อาหารหรือสายใยอาหาร เพื่อให้ได้ข้อสรุปร่วมกัน ดังนี้
    - พีระมิดอาหาร คือ ความสัมพันธ์ของสัดส่วนของอัตราการผลิตในแต่ละลำดับขั้นของโซ่อาหารหรือสายใยอาหาร เมื่อนำมาเขียนความสัมพันธ์แบบพีระมิด โดยฐานพีระมิดแสดงปริมาณผู้ผลิตและถัดขึ้นไปเป็นปริมาณของผู้บริโภคแต่ละลำดับขั้น
      ครูถามนักเรียนว่า    
    - จากความสัมพันธ์ดังกล่าวนักเรียนคิดว่าพีระมิดอาหารจะมีกี่ชนิด อะไรบ้าง
       (3 ชนิด พีระมิดจำนวน พีระมิดมวล พีระมิดพลังงาน)
3. ครูให้นักเรียนทำใบงานที่ 3.1 เรื่อง พีระมิดอาหาร โดยให้นักเรียนนำเสนอพีระมิดอาหารแต่ละชนิด โดยให้นักเรียนกำหนดข้อมูลเอง จากนั้นตอบคำถามเกี่ยวกับพีระมิดนิเวศ

ชั่วโมงที่ 2
1. ครูสนทนาและซักถามนักเรียนเกี่ยวกับเรื่อง การหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ โดยใช้คำถาม เช่น
    - นักเรียนคิดว่า การถ่ายทอดพลังงานจากสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งไปสู่อีกชนิดหนึ่งในห่วงโซ่อาหารเพียงพอต่อการดำรงชีวิตหรือไม่ อย่างไร   (ไม่ ยังต้องการ น้ำ แร่ธาตุ และก๊าซ)
    - สิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต มีอะไรบ้าง   (อาหาร น้ำ อากาศ พลังงาน)
    - ระบบนิเวศมีการหมุนเวียนสารหรือไม่ อย่างไร  (ระบบนิเวศจะรักษาสมดุลด้วยระบบการหมุนเวียนสาร)
2. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน แล้วให้แต่ละกลุ่มศึกษา/ค้นคว้า/อภิปรายเรื่อง การหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ  จากหนังสือเรียนหรือเอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องกับการหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ จากนั้นสรุปและนำเสนอข้อมูลที่หน้าชั้นเรียน โดยแต่ละกลุ่มศึกษาในหัวข้อต่อไปนี้
    - กลุ่มที่ 1,5 เรื่อง  การหมุนเวียนน้ำในระบบนิเวศ
    - กลุ่มที่ 2,6 เรื่อง  การหมุนเวียนไนโตรเจนในระบบนิเวศ
    - กลุ่มที่ 3,7 เรื่อง การหมุนเวียนคาร์บอนในระบบนิเวศ
    - กลุ่มที่ 4,8 เรื่อง การหมุนเวียนฟอสฟอรัสในระบบนิเวศ
3. นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกนำเสนอผลการศึกษาและสรุปข้อมูล กลุ่มละ 3 นาที
4. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทำกิจกรรมและสรุปการหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ
5. นักเรียนทำใบงานที่ 3.2 เรื่อง หยาดน้ำฟ้า โดยให้นักเรียนอธิบายวัฏจักรของน้ำในระบบนิเวศ และตอบคำถาม

ชั่วโมงที่ 3
1. ครูสนทนาและซักถามนักเรียนเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ เช่น
    - ผักตบชวาเจริญเติบโตกระจายเต็มสระบัว มีผลต่อระบบนิเวศนี้หรือไม่ อย่างไร (ระบบนิเวศสระน้ำเปลี่ยนแปลงไป)
    - สิ่งที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนี้คืออะไร (ผักตบชวา)
    - สระบัวจะกลับมีระบบนิเวศเหมือนเดิมหรือไม่ อย่างไร (สระบัวจะกลับมีดุลยภาพเดิมได้ต้องกำจัดและควบคลุมผักตบชวา)
2. ครูและนักเรียนร่วมกันอธิบาย/อภิปราย เพื่อให้ได้ข้อสรุป ดังนี้
    - ในระบบนิเวศหนึ่งๆ จะมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตลอดเวลา เช่น กลุ่มสิ่งมีชีวิตเดิมที่เคยพบอาจสูญหายไป กลายเป็นอีกกลุ่มหนึ่งขึ้นมาแทนที่ เรียกปรากฎการณ์นี้ว่า การเปลี่ยนแปลงแทนที่ของระบบนิเวศ
    - กระบวนการเปลี่ยนแปลงแทนที่แบ่งเป็น 4 ลักษณะ ดังนี้
            1) การเปลี่ยนแปลงแทนที่ขั้นปฐมภูมิ เกิดบนแหล่งที่ไม่เคยมีสิ่งมีชีวิตปรากฏมาก่อน เช่น บริเวณที่ถมที่ดิน ปรับพื้นที่ใหม่ จะมีสิ่งมีชีวิตกลุ่มแรกเกิดขึ้นบริเวณนี้เรียกว่า กลุ่มผู้บุกเบิก  เช่น ครัสโตสไลเคน เกิดขึ้นบนก้อนหิน
            2) การเปลี่ยนแปลงขั้นทุติยภูมิ เกิดบนแหล่งที่มีสิ่งมีชีวิตอยู่ก่อนแล้ว แต่ถูกทำลายไป ทำให้มีกลุ่มสิ่งมีชีวิตใหม่เข้าไปเจริญเติบโตแทนที่ เช่น บริเวณรกร้างว่างเปล่า
            3) การเปลี่ยนแปลงแทนที่เนื่องจากกลุ่มสิ่งมีชีวิต เช่น การเจริญเติบโตของแบคทีเรียในการหมักฟางข้าว
            4) การเปลี่ยนแปลงแทนที่เนื่องจากสภาพแวดล้อม เช่น การเกิดทุ่งดอกกระเจียว การเกิดทุ่งดอกไม้ต่างๆ ในฤดูหนาว

ชั่วโมงที่ 4
1. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทำกิจกรรมพัฒนาทักษะวิทยาศาสตร์ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงแทนที่ของสิ่งมีชีวิต จากหนังสือเรียน โดยให้นักเรียนศึกษาอุปกรณ์และขั้นตอนวิธีทำให้ละเอียด จากนั้นลงมือปฏิบัติกิจกรรม และตอบคำถามท้ายกิจกรรม         
2. แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกนำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรม และสรุปผลให้เพื่อนกลุ่มอื่นฟังที่หน้าชั้นเรียน
3. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทำชิ้นงาน/ภาระงานที่ 6.1 เรื่อง สำรวจระบบนิเวศในท้องถิ่น โดยให้นักเรียนสำรวจระบบนิเวศในท้องถิ่นของตน และปฏิบัติ ดังนี้
      1) สังเกตกลุ่มสิ่งมีชีวิตต่างๆ ในระบบนิเวศนั้น
      2) บอกความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกันในระบบนิเวศนั้นว่าเป็นแบบใดบ้าง
      3) เขียนพีระมิดนิเวศหรือพีระมิดอาหารในระบบนิเวศนั้น
      4) หากเกิดการแทนที่ในพื้นที่ที่นักเรียนสำรวจ จะมีลักษณะการเปลี่ยนแปลงของสิ่งมีชีวิตในพื้นที่บริเวณนั้นอย่างไร
4. ครูและนักเรียนร่วมกันกำหนดส่งผลงาน

นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน  ประจำหน่วยการเรียนรู้ที่  6

 
การวัดผลและประเมินผล
 

วิธีการ 

เครื่องมือ 

เกณฑ์ 

 ตรวจใบงานที่ 3.1

 ใบงานที่ 3.1

 ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

 ตรวจใบงานที่ 3.2

 ใบงานที่ 3.2

 ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

 ประเมินชิ้นงาน/ภาระงานที่ 6.1 เรื่อง 
 สำรวจระบบนิเวศในท้องถิ่น

 แบบประเมินชิ้นงาน/ภาระงานที่ 6.1 เรื่อง
 สำรวจระบบนิเวศในท้องถิ่น

 คุณภาพระดับ 2 ผ่านเกณฑ์

 สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 คุณภาพระดับ 2 ผ่านเกณฑ์

 ตรวจแบบทดสอบหลังเรียน

 แบบทดสอบหลังเรียน

 ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์


 
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้

สื่อการเรียนรู้
1. หนังสือเรียน ชีวิตกับสิ่งแวดล้อม สิ่งมีชีวิตกับกระบวนการดำรงชีวิตม.4-ม.6
2. ใบความรู้ เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพของโลก
3. ใบงานที่  3.1  เรื่อง พีระมิดอาหาร
4. ใบงานที่  3.2 เรื่อง หยาดน้ำฟ้า

แหล่งการเรียนรู้
1. ห้องสมุด
2. สื่อต่างๆ เช่น วิทยุ โทรทัศน์  หนังสือพิมพ์

 
เอกสารแนบ

ไฟล์ใบงาน:

ไฟล์แบบทดสอบ:

 
 
ขอขอบคุณเนื้อหาจาก : บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด
คะแนนโหวต :
ชื่นชอบเนื้อหานี้
 
 
   
 ระดับปฐมวัย
 ระดับประถมและมัธยมศึกษา