Log in | วันพุธที่ 26 พ.ย. 2557 | 13:28 น.
 
 
แผนการสอน  
 
 

สมบัติของสารและการจำแนกสาร

วิชา : วิทยาศาสตร์   ระดับชั้น : ม.1
โพส : วันที่ 28 ก.พ. 2555
โหวต : | เข้าชม : 21,929 ครั้ง
 
 
 
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4
 
หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 สมบัติของสารและการจำแนกสาร ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
เรื่อง สมบัติของสารละลายกรด – เบส เวลา 3 ชั่วโมง
 
สาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด

สารละลายในชีวิตประจำวันมีสมบัติแตกต่างกัน บางชนิดมีสมบัติเป็นกรด ซึ่งสามารถแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออนได้เมื่อละลายน้ำ สารบางชนิดมีสมบัติเป็นเบส ซึ่งเมื่อทำปฏิกิริยากับกรดจะให้เกลือกับน้ำ  และเบสที่ละลายน้ำจะแตกตัวให้ ไฮดรอกไซด์ไอออน การรู้จักสมบัติความเป็นกรด-เบสของสาร และวิธีการตรวจสอบ  จะทำให้สามารถเลือกใช้สารในชีวิตประจำวันได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

 
ตัวชี้วัด / จุดประสงค์การเรียนรู้

ตัวชี้วัด
   ว 3.1
  ม. 1/3  ทดลองและอธิบายสมบัติความเป็นกรด-เบสของสารละลาย 
            ม. 1/4   ตรวจสอบค่า pH ของสารละลายและนำความรู้ไปใช้ประโยชน์
   ว 8.1  ม. 1-3/1 - ม. 1-3/9

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. ตรวจสอบสมบัติบางประการของสารละลายกรด-เบส โดยใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ได้
2. ระบุสมบัติของสารละลายกรด - เบสได้

 
สาระการเรียนรู้

สาระการเรียนรู้แกนกลาง
1. สารละลายกรด
2. สารละลายเบส
3. การตรวจสอบสารละลายกรด- เบส

 
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

ความสามารถในการสื่อสาร
ความสามารถในการคิด
 - ทักษะการคิดวิเคราะห์
ความสามารถในการแก้ปัญหา
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
 - กระบวนการปฏิบัติ     
 - กระบวนการทำงานกลุ่ม

 
คุณลักษณะอันพึงประสงค์

1. มีวินัย
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งมั่นในการทำงาน

 
กิจกรรมการเรียนรู้

(วิธีสอนแบบกระบวนการสืบค้น / วิธีสอนแบบปฏิบัติการ)

ชั่วโมงที่ 1
1. นักเรียนและครูร่วมกันสนทนาเกี่ยวกับ “สารในชีวิตประจำวัน” โดยให้นักเรียนร่วมกันบอกว่ามีสารใดบ้างที่มนุษย์ได้นำมาใช้ในชีวิตประจำวัน  ให้ยกตัวอย่างโดยครูเขียนขึ้นบนกระดานดำ
    แนวคำตอบ แชมพู ผงซักฝอก   น้ำยาล้างจาน น้ำยาล้างห้องน้ำ  เป็นต้น
2. จากนั้นให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายว่า เพราะเหตุใด  เราจึงไม่นำน้ำยาล้างห้องน้ำมาถูตัว ทั้งๆ ที่เป็นสารทำความสะอาดเหมือนกัน 
    แนวคำตอบ เพราะสารแต่ละชนิดมีสมบัติไม่เหมือนกัน เหมาะกับการใช้งานต่างกัน น้ำยาล้างห้องน้ำมีค่าความเป็นกรดซึ่งมีฤทธิ์ในการกัด และทำให้ผิวหนังระคายเคือง
     จากประเด็นข้างต้น  นักเรียนจะเห็นว่าสมบัติของสารที่แตกต่างกัน ส่งผลให้การนำมาใช้ประโยชน์ของสารนั้นๆ มีความแตกต่างกันด้วย  ดังนั้นนักเรียนจึงจำเป็นที่จะต้องศึกษาสมบัติของสารให้เข้าใจ  ซึ่งสมบัติอย่างหนึ่งที่ควรรู้ คือ ค่าความเป็นกรด-เบส
3. นักเรียนศึกษาข้อมูลเรื่อง สารละลายกรด - เบส ในหนังสือเรียน เพื่อตอบคำถามต่อไปนี้
    - กรด คืออะไร
      แนวคำตอบ  สารประกอบที่มีธาตุไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ เมื่อละลายน้ำแล้วสามารถแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน (H+)
    - เบส คืออะไร
      แนวคำตอบ สารประกอบที่ทำปฏิกิริยากับกรด แล้วได้เกลือกับน้ำ  เบสที่สามารถละลายน้ำจะแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-)
4. ครูมีประเด็นให้นักเรียนไปสืบค้นหาข้อมูลจากแหล่งเรียนรู้อื่นๆ เช่น ห้องสมุด คอมพิวเตอร์  ดังนี้
    - สมบัติของสารละลายกรด
    - สมบัติของสารละลายเบส
    - วิธีการตรวจสอบสารละลายกรด - เบส 
    - ประเภทของกรด
    - ตัวอย่างสารละลายกรด                            
    - ตัวอย่างสารละลายเบส  
    โดยให้นักเรียนเขียนข้อมูลที่ได้จากการสืบค้นในรูปแบบของแผนภาพความคิดของตนเอง (mind map) ลงในใบงานที่ 17.1

ชั่วโมงที่ 2-3
1. ครูชื่นชมผลงานแผนภาพความคิดที่ได้จากการสืบค้นของนักเรียน  โดยยกตัวอย่างงานที่สมบูรณ์และชัดเจน  พร้อมทั้งให้กำลังใจนักเรียนที่ต้องปรับปรุง   จากนั้นนักเรียนและครูร่วมกันสรุปสมบัติของสารละลายกรด และสารละลายเบส ที่นักเรียนได้จากการสืบค้นข้อมูล  โดยครูเป็นผู้เขียนข้อมูลที่นักเรียนบอกบนกระดานดำ(หรือฉายข้อมูลลงแผ่นใส หรือเครื่องฉายภาพ เป็นต้น)
     แนวคำตอบ       สมบัติของสารละลายกรด
                     1. มีรสเปรี้ยว 
                     2. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีน้ำเงินเป็นสีแดง 
                     3. ทำปฏิกิริยากับโลหะ เช่น สังกะสี (Zn), แมกนีเซียม (Mg), ทองแดง (Cu),                                  
                         เงิน (Ag), อะลูมิเนียม (Al) ได้ผลิตภัณฑ์เป็นแก๊สไฮโดรเจน (H 2) เสมอ    
                     4. ทำปฏิกิริยากับสารประกอบคาร์บอเนตได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2 ) เสมอ 
                     5. สารละลายกรดสามารถนำไฟฟ้าได้
                     6. ทำปฏิกิริยากับเบสได้เกลือและน้ำ
                          สมบัติของสารละลายเบส
                     1. มีรสฝาด ขม
                     2. เมื่อสัมผัสจะลื่นมือ
                    3. เปลี่ยนแปลงสีของกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีน้ำเงิน 
                    4. ทำปฏิกิริยากับเกลือแอมโมเนีย จะได้น้ำและแอมโมเนีย (NH3 )เป็นผลิตภัณฑ์ 
                   5. ไม่ทำปฏิกิริยากับโลหะ ยกเว้น อะลูมิเนียม (Al) ที่เมื่อทำปฏิกิริยาแล้วจะได้แก๊สไฮโดรเจน (H2)
                    6. ผสมกับน้ำมันหรือไขมัน จะได้สบู่และกลีเซอรอล เรียกปฏิกิริยานี้ว่า ปฏิกิริยาการเกิดสบู่ 
                          (
saponification reaction) 
                    7. สารละลายเบสนำไฟฟ้าได้
                    8. ทำปฏิกิริยากับกรดได้เกลือและน้ำ

2. นักเรียนและครูร่วมกันพูดคุยถึงวิธีการตรวจสอบค่าความเป็นกรด – เบส จากการที่นักเรียนได้ไปสืบค้นความรู้ร่วมกัน  จากนั้นแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 5-6  คน  เพื่อทำกิจกรรมพัฒนาทักษะวิทยาศาสตร์ที่ 5.4 การทดสอบสารละลายกรด –เบส โดยเพิ่มเติมอินดิเคเตอร์ต่างๆ ดังนี้  
      1) กระดาษลิตมัส 
      2) กระดาษยูนิเวอร์แซลอินดิเคเตอร์ 
      3) สารละลายฟีนอล์ฟทาลีน 
      4) น้ำคั้นจากกะหล่ำปลีสีม่วง (ดูวิธีการทำในหนังสือเรียน)  
    พร้อมทั้งบันทึกลงในใบงานที่ 17.2
3. นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อแลกเปลี่ยนผลการทดลองที่ได้ จากนั้นร่วมกันสรุปผลการทดลอง 

 
การวัดผลและประเมินผล
 

วิธีการ

เครื่องมือ

เกณฑ์

 นักเรียนทำใบงานที่ 17.1

 ใบงานที่ 17.1

 ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

 นักเรียนทำใบงานที่ 17.2

 ใบงานที่ 17.2

 ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์

 สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์


 
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้

สื่อการเรียนรู้
1. หนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ม. 1 เล่ม 1
2. ใบงานที่ 17.1 แผนภาพความคิด (mind map) เรื่อง กรด-เบส
3. ใบงานที่ 17.2 การทดสอบสารละลายกรด-เบส
4. วัสดุ-อุปกรณ์ในการทดลอง

แหล่งการเรียนรู้
1. ห้องสมุด
2. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

 
เอกสารแนบ

ไฟล์ใบงาน:

ไฟล์แบบทดสอบ:

 
 
ขอขอบคุณเนื้อหาจาก : บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด
คะแนนโหวต :
ชื่นชอบเนื้อหานี้
 
 
   
 ระดับปฐมวัย
 ระดับประถมและมัธยมศึกษา