(วิธีสอนแบบบรรยาย วิธีสอนโดยการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือ : เทคนิค JigsawⅡ)
นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง ภูมิศาสตร์ประเทศไทย 1
ชั่วโมงที่ 1
1. ครูให้นักเรียนช่วยกันศึกษาลูกโลก แล้วให้ตัวแทนนักเรียนออกมาช่วยกันชี้ตำแหน่งของทวีปต่างๆ และตำแหน่งประเทศไทย ประเทศเพื่อนบ้าน แล้วให้นักเรียนช่วยกันบอกที่ตั้งของประเทศไทย และประเทศเพื่อนบ้านจากลูกโลก
2. ครูอธิบายถึงทำเลที่ตั้งของประเทศไทยโดยใช้แผนที่ทวีปเอเชียประกอบการอธิบายว่า ตั้งอยู่ในทวีปเอเชีย อยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อยู่บนคาบสมุทรอินโดจีน มีทะเลขนาบข้าง คือ ทางตะวันตกมีทะเลอันดามัน ทางตะวันออกมีทะเลจีนใต้หรืออ่าวไทย
3. ครูนำแผนที่ประเทศไทยมาประกอบการอธิบายที่ตั้ง รูปร่าง และขนาดของประเทศไทย ให้นักเรียนออกมาชี้ตำแหน่ง ละติจูด ลองจิจูด จุดเหนือสุด จุดใต้สุด จุดตะวันออกสุด และจุดตะวันตกสุด
4. ครูอธิบายความรู้เกี่ยวกับ ทำเลที่ตั้งของประเทศไทย และจากการที่ประเทศไทยมีถึง 76 จังหวัด มีลักษณะภูมิประเทศและภูมิอากาศแตกต่างกัน จึงได้มีการแบ่งภาคทางภูมิศาสตร์ออกเป็น 6 ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก ภาคตะวันตก ภาคใต้ ประเทศไทย มีอาณาเขต ดังนี้
- ทิศเหนือ จด ประเทศลาว
- ทิศตะวันออก จด ประเทศกัมพูชา
- ทิศตะวันตก จด สหภาพพม่า
- ภาคใต้ จด ประเทศมาเลเซีย
- จุดเหนือสุดอยู่ที่ ตำบลแม่สาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย
- จุดใต้สุดอยู่ที่ ตำบลยะรม อำเภอเบตง จังหวัดยะลา
- จุดตะวันตกสุดอยู่ที่ผาแต้ม ตำบลแม่ดง อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน
- จุดตะวันออกสุดอยู่ที่ผาชะนะได อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี
จากนั้นให้นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์รูปร่างของประเทศไทย
5. ครูนำข่าวหรือภาพการติดต่อกับเพื่อนบ้านที่มีดินแดนติดต่อกัน เช่น การเข้ามาซื้อสินค้าอุปโภคบริโภคของชาวลาว ตลาดโรงเกลือ ลูกเรือประมงชาวพม่าที่จังหวัดระนอง ธุรกิจบริเวณชายแดน เป็นต้น และให้นักเรียนที่มีประสบการณ์เคยไปเที่ยวบริเวณชายแดนไทยกับประเทศเพื่อนบ้านมาเล่าประสบการณ์ให้เพื่อนฟัง ครูตั้งคำถามเพื่อให้นักเรียนได้เล่าประสบการณ์ให้มากที่สุดแล้วสรุปให้นักเรียนเข้าใจว่า การที่ประเทศไทยมีพรมแดนติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้านทำให้บริเวณนี้ มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่นำรายได้เข้าประเทศมหาศาลแต่ในขณะเดียวกันก็มีข้อเสีย คือ มีการลักลอบกระทำการที่ผิดกฎหมาย เช่น ขนส่งยาเสพติด ขนของหนีภาษี เป็นช่องทางหลบหนีของผู้กระทำโจรกรรมรถแล้วส่งไปขายต่อยังประเทศเพื่อนบ้าน เป็นต้น
6. ครูตั้งคำถามเพื่อกระตุ้นให้นักเรียนฝึกการคิดวิเคราะห์ ตัวอย่างคำถาม เช่น
- จากทำเลที่ตั้งของประเทศไทยทำให้มีข้อได้เปรียบเสียเปรียบอย่างไร
แล้วครูสรุปประเด็นสำคัญและสรุปความรู้ให้นักเรียนฟัง
7. นักเรียนจับคู่กันและช่วยกันทำใบงานที่ 1.1 เรื่อง ทำเลที่ตั้งของประเทศไทย แล้วครูและนักเรียนช่วยกันเฉลยคำตอบของใบงานและสรุปความรู้เกี่ยวกับที่ตั้ง รูปร่างของประเทศไทย
ชั่วโมงที่ 2
1. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับลักษณะภูมิประเทศของท้องถิ่นหรือชุมชนที่นักเรียนอาศัยอยู่ว่ามีลักษณะภูมิประเทศเป็นอย่างไร เช่น
- เป็นที่ราบลุ่มมีแม่น้ำไหลผ่าน
- เป็นพื้นที่ราบ มีทุ่งนาอยู่รอบชุมชน
- เป็นภูเขาสูง เป็นต้น
2. ครูนำแผนที่ประเทศไทยแสดงลักษณะภูมิประเทศให้นักเรียนดู แล้วถามนักเรียนเกี่ยวกับ ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทย ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า ลักษณะภูมิประเทศไทยแต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกัน เพื่อเป็นการสะดวกในการศึกษาลักษณะทางกายภาพจึงได้มีการแบ่งภาคของประเทศไทยตามภาคภูมิศาสตร์ ออกเป็น 6 ภาค โดยแบ่งตามลักษณะพื้นที่เป็นหลัก ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันตก และภาคใต้ โดยในแต่ละภาคจะมีลักษณะภูมิประเทศที่แตกต่างกัน
3. ครูให้นักเรียนดูแผนที่ แล้วให้นักเรียนช่วยกันบอกลักษณะภูมิประเทศเด่นในแต่ละภาค ให้นักเรียนช่วยกันบอกทีละภาค โดยครูเป็นคนตั้งคำถามเป็นรายภาค และสุ่มเรียกให้นักเรียนตอบ เพื่อให้นักเรียนได้มีส่วนร่วมมากที่สุด
- ตัวอย่างคำถามภาคเหนือ เช่น ภาคเหนือมีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ เป็นภูเขาสลับซับซ้อนต่อเนื่องเป็นทิวเขาวางตัวตามแนวทิศเหนือลงไปทางทิศใต้มีหุบเขา
- ตัวอย่างคำถามภาคกลาง เช่น ภาคกลางมีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ มีลักษณะเป็นที่ราบแอ่งกระทะ ตอนกลางมีแม่น้ำไหลผ่าน
- ตัวอย่างคำถามภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ เป็นภูเขายอดราบจำนวนมาก มีที่ราบลุ่มขนาดใหญ่ คือ ที่ราบแอ่งโคราช
- ตัวอย่างคำถามภาคตะวันออก เช่น ภาคตะวันออกมีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ มีทิวเขาสันกำแพงอยู่ทางทิศเหนือของภาค มีที่ราบลุ่มแม่น้ำขนาดใหญ่ คือ
ที่ราบลุ่มแม่น้ำบางปะกง มีป่าชายเลนจำนวนมาก
- ตัวอย่างคำถามภาคตะวันตก เช่น ภาคตะวันตกมีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ มีทิวเขาถนนธงชัย ทิวเขาตะนาวศรี กั้นพรมแดนไทย-พม่า มีป่าไม้อุดมสมบูรณ์
จึงมีน้ำตกสวยงามหลายแห่ง มีชายฝั่งทะเลที่สวยงามหลายแห่ง
- ตัวอย่างคำถามภาคใต้ เช่น ภาคใต้มีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร
แนวการตอบ มีทิวเขาที่สำคัญ คือ ทิวเขาภูเก็ต ทิวเขานครศรีธรรมราช ทิวเขาสันกะลาคีรี
มีทะเลที่สวยงามทั้งสองฝั่ง คือ ฝั่งอันดามัน และฝั่งอ่าวไทย มีเกาะสวยงามมากมาย
4. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปสาระสำคัญของลักษณะภูมิประเทศสำคัญของไทย
ชั่วโมงที่ 3
1. ครูนำภาพสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญในเมืองไทย ที่เกิดจากลักษณะเด่นของภูมิประเทศ เช่น เกาะตะรุเตา จังหวัดสตูล ปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นต้น แล้วถามนักเรียนว่า รู้จักสถานที่เหล่านี้หรือไม่ สถานที่เหล่านี้อยู่ในภาคใด มีลักษณะเด่นอย่างไร ครูอธิบายเชื่อมโยงถึงลักษณะภูมิประเทศของไทย
2. ครูแบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 6 คน คละกันตามความสามารถ มีทั้งเก่ง ปานกลางค่อนข้างเก่ง ปานกลางค่อนข้างอ่อน และอ่อน โดยครูจัดกลุ่มมาล่วงหน้า กลุ่มที่จัดตั้งนี้เรียกว่า กลุ่มบ้าน(Home Group) สมาชิกแต่ละกลุ่มเลือกหมายเลขประจำตัว 1, 2, 3, 4, 5 และ 6
3. สมาชิกกลุ่มบ้านแต่ละกลุ่มแยกย้ายไปหากลุ่มใหม่ คนที่มีหมายเลขเดียวกัน อยู่กลุ่มเดียวกัน เช่น หมายเลข 1 ของแต่ละกลุ่ม มารวมกันเป็นกลุ่มใหม่ เรียกว่า กลุ่มผู้เชี่ยวชาญ (Expert Group)
4. นักเรียนกลุ่มผู้เชี่ยวชาญร่วมมือกันศึกษาความรู้เกี่ยวกับภาคทางภูมิศาสตร์ที่กลุ่มของตนรับผิดชอบ จากหนังสือเรียน ดังนี้
- หมายเลข 1 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคเหนือ และทำใบงานที่ 1.2 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคเหนือ
- หมายเลข 2 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคกลาง และทำใบงานที่ 1.3 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคกลาง
- หมายเลข 3 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และทำใบงานที่ 1.4 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
- หมายเลข 4 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคตะวันออก และทำใบงานที่ 1.5 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคตะวันออก
- หมายเลข 5 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคตะวันตก และทำใบงานที่ 1.6 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคตะวันตก
- หมายเลข 6 ศึกษาภูมิศาสตร์ภาคใต้ และทำใบงานที่ 1.7 เรื่อง ภูมิประเทศของภาคใต้
5. สมาชิกแต่ละกลุ่มศึกษาความรู้จากหนังสือเรียน หรือจากหนังสืออ่านเพิ่มเติม หรือสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมจากแหล่งข้อมูลสารสนเทศ
ชั่วโมงที่ 4-5
1. ครูสอบถามนักเรียนเกี่ยวกับ ผลการทำงานของสมาชิกกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับมอบหมาย
2. สมาชิกกลุ่มผู้เชี่ยวชาญกลับไปยังกลุ่มเดิม คือ กลุ่มบ้าน แต่ละคนถ่ายทอดประสบการณ์ความรู้ที่ได้ไปศึกษาค้นคว้ามาและจากการทำใบงานให้สมาชิกในกลุ่มได้รับความรู้ มีการอภิปรายแลกเปลี่ยนความรู้ซึ่งกันและกันให้สมาชิกทุกคนได้เข้าใจ สมาชิกคนใดไม่เข้าใจให้ซักถามและถ่ายทอดความรู้ให้กันและกันจนทุกคนเข้าใจถูกต้อง
3. ครูสุ่มถามนักเรียนแต่ละกลุ่มเกี่ยวกับความรู้ที่ได้จากการศึกษาและทำใบงานที่ 1.2-1.7 เพื่อตรวจสอบความรู้ของนักเรียน
4. ครูและนักเรียนช่วยกันเฉลยคำตอบของใบงานที่ 1.2-1.7 และช่วยกันสรุปลักษณะเด่นของภูมิประเทศในแต่ละภูมิภาค
5. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มทำใบงานที่ 1.8 เรื่อง ที่นี่ประเทศไทย
6. ครูสุ่มเรียกตัวแทนกลุ่มอ่านคำถามและให้ตัวแทนของแต่ละกลุ่มเป็นผู้ตอบ โดยให้ยกมือตอบ ครูจะให้นักเรียนที่ยกมือก่อนเป็นผู้ตอบก่อน ครูเป็นผู้เฉลยคำตอบที่ถูกต้อง
7. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุป เรื่อง ลักษณะภูมิประเทศของประเทศไทย
ชั่วโมงที่ 6
1. ครูนำภาพสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงของประเทศไทยให้นักเรียนดู แล้วให้นักเรียนช่วยกันบอก ชื่อ สถานที่ อยู่ในจังหวัดใด มีชื่อเสียงด้านใด มีลักษณะภูมิประเทศเด่นอย่างไร ตัวอย่างภาพ เช่น
- ภูกระดึง จังหวัดเลย เป็นภูเขาหินทราย มียอดราบพื้นที่กว้าง ในฤดูหนาว ประมาณเดือนธันวาคม-มกราคม จะมีอุณหภูมิต่ำ ลมแรง อากาศหนาว เป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ
- ดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นยอดเขาที่สูงที่สุดของประเทศ อยู่จุดสูงสุดแดนสยาม สภาพทั่วไปเป็นภูเขาหินแกรนิต ในช่วงฤดูหนาวจะมีน้ำค้างแข็งหรือเหมยขาบ
- น้ำตกทีลอซู อยู่ในเขตพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าอุ้มผาง จังหวัดตาก มีลักษณะเป็นน้ำตก ภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ เป็นน้ำตกที่มีขนาดใหญ่อันดับ 6 ของเอเชีย
- แหลมพรหมเทพ จังหวัดภูเก็ต เป็นหาดที่สวยงาม เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวต่างชาติ และของคนไทย
- หมู่เกาะช้าง เกาะกูด จังหวัดตราด เป็นเกาะและหมู่เกาะที่มีจำนวนมากที่สุดของภาคตะวันออก เป็นแหล่งดำน้ำที่ผู้คนนิยมดำน้ำดูปะการัง
- เกาะเกร็ด จังหวัดนนทบุรี เป็นเกาะกลางน้ำที่สวยงาม มีวิถีชีวิตของผู้คนตามแบบชาวมอญ
2. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่าประเทศไทยมีสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญที่เกิดจากสภาพภูมิประเทศ ทำให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ เป็นที่นิยมของนักท่องเที่ยวทั้งในประเทศและต่างประเทศ
3. ครูให้นักเรียนกลุ่มเดิมร่วมมือกันวิเคราะห์ลักษณะเด่นของภูมิประเทศในภาคต่างๆ ของไทยและช่วยกันหาภาพประกอบและสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับ ลักษณะภูมิอากาศและทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทยเพื่อสะสมไว้สำหรับทำโมบาย
| เข้าชม : 9,791 ครั้ง 
