Log in | วันพุธที่ 22 ต.ค. 2557 | 20:55 น.
 
 
แผนการสอน  
 
 

หน้าที่ชาวพุทธและมารยาทชาวพุทธ

วิชา : สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม   ระดับชั้น : ม.1
โพส : วันที่ 7 เม.ย. 2554
โหวต : | เข้าชม : 13,481 ครั้ง
 
 
 
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2
 
หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 หน้าที่ชาวพุทธและมารยาทชาวพุทธ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1
เรื่อง มารยาทชาวพุทธ เวลา 3 ชั่วโมง
 
สาระสำคัญ / ความคิดรวบยอด

การปฏิบัติตนต่อบุคคลต่างๆ ได้อย่างเหมาะสม เป็นมารยาทอันดีงามของชาวพุทธ

 
ตัวชี้วัด / จุดประสงค์การเรียนรู้

ตัวชี้วัด
   ส 1.1
   ม1/6   เห็นคุณค่าของการพัฒนาจิต เพื่อการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตด้วยวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการ คือ วิธีคิดแบบคุณค่าแท้-คุณค่าเทียม และวิธีคิดแบบคุณ-โทษ และทางออก หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือ
   ส 1.2   ม1/3   ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อบุคคลต่างๆ ตามหลักศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำหนด

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. วิเคราะห์การปฏิบัติตนตามหลักการคิดแบบคุณค่าแท้-คุณค่าเทียมได้
2. วิเคราะห์การปฏิบัติตนตามหลักการคิดแบบคุณ-โทษ และทางออกได้
3. ปฏิบัติตนต่อพระภิกษุและปฏิบัติตนในเขตวัดได้อย่างเหมาะสม
4. แสดงความเคารพต่อพระรัตนตรัยได้อย่างถูกต้อง
5. ปฏิบัติตนในการฟังสวดพระอภิธรรม  ฟังพระธรรมเทศนา  ฟังเจริญพระพุทธมนต์ได้
6. ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อเพื่อน และรู้จักคบมิตร

 
สาระการเรียนรู้

สาระการเรียนรู้แกนกลาง
1. มารยาทชาวพุทธ
      1) การเข้าพบพระภิกษุ  และการปฏิบัติตนในเขตวัด
      2) การแสดงความเคารพพระรัตนตรัย
      3) การฟังสวดพระอภิธรรม
      4) การฟังพระธรรมเทศนา
      5) การฟังเจริญพระพุทธมนต์
2. การปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อเพื่อนตามหลักพระพุทธศาสนา
      1) ทิศ 6   –   ทิศเบื้องซ้าย
      2) มิตรแท้   มิตรเทียม
3. วิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการ
      1) วิธีคิดแบบคุณค่าแท้-คุณค่าเทียม
      2) วิธีคิดแบบคุณ-โทษ และทางออก

 
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน

ความสามารถในการคิด 
 - ทักษะการคิดวิเคราะห์
 - ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ
 - ทักษะการคิดแบบคุณค่าแท้-คุณค่าเทียม
 - ทักษะการคิดแบบคุณ-โทษ และทางออก
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต
 - กระบวนการปฏิบัติ
 - กระบวนการทำงานกลุ่ม

 
คุณลักษณะอันพึงประสงค์

1. มีวินัย
2. ใฝ่เรียนรู้
3. มุ่งมั่นในการทำงาน

 
กิจกรรมการเรียนรู้

(วิธีสอนโดยการแสดงบทบาทสมมุติ/วิธีสอนแบบกระบวนการกลุ่ม)

ชั่วโมงที่ 1
1. ให้นักเรียนเล่าความประทับใจหรือความภาคภูมิใจในมารยาทของชาวพุทธไทย พร้อมอธิบายเหตุผล ซึ่งนักเรียนอาจเล่าหลายลักษณะ คือ มีความอ่อนน้อมแสดงถึงความสัมมาคารวะ เช่น การไหว้ผู้อาวุโส หรือผู้ที่เคารพนับถือ เมื่อเดินผ่านผู้ใหญ่ทั้งยืนและนั่งก็ต้องค้อมตัว ฟังพระเทศน์หรือแสดงธรรมด้วยอาการสำรวม
2. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า มารยาทชาวพุทธนั้นเป็นวัฒนธรรมที่ดีงามที่พุทธศาสนิกชนไทย ได้ปฏิบัติสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมารยาทชาวพุทธที่นักเรียนควรศึกษาและปฏิบัติให้ถูกต้อง ในเรื่องต่อไปนี้
      1) การเข้าพบพระภิกษุและการปฏิบัติตนในเขตวัด
      2) การแสดงความเคารพพระรัตนตรัย
      3) การฟังสวดพระอภิธรรม
      4) การฟังพระธรรมเทศนา
      5) การฟังเจริญพระพุทธมนต์
3. ครูให้นักเรียนดูซีดี  หรือภาพ หรือให้ตัวแทนนักเรียนสาธิตการปฏิบัติตนเกี่ยวกับมารยาทชาวพุทธในข้อ 2 และให้นักเรียนฝึกปฏิบัติตาม ครูเสนอแนะเพิ่มเติมเป็นรายบุคคลหรือเป็นกลุ่มย่อยตามความเหมาะสม
4. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5-7 คน ตามความสมัครใจ และให้จับสลากเพื่อแสดงบทบาทสมมุติตามที่ครูกำหนดให้ กลุ่มละ 1 เรื่อง
5. นักเรียนแต่ละกลุ่มเรียกผู้แสดงบทบาทสมมุติตามบทบาทในเรื่องที่กลุ่มจับสลากได้ และฝึกซ้อมบทบาทตามความเหมาะสม หรือตามสถานการณ์ที่กำหนด โดยสมาชิกของกลุ่มจะมีบทบาทในการแสดงทุกคน แต่ละคนมีส่วนร่วมในการเสนอแนะบทบาทของเพื่อนขณะทำการฝึกซ้อม และร่วมกันแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น
6. เมื่อสมาชิกแต่ละกลุ่มมีความพร้อมในการแสดงแล้ว อาจให้มีการฝึกซ้อมใหญ่ก่อนการแสดงและจับเวลาในการแสดงด้วย เพื่อให้การแสดงอยู่ในกำหนดเวลาที่ครูกำหนด

ชั่วโมงที่ 2
1. ครูซักถามถึงความพร้อมในการแสดงบทบาทสมมุติของนักเรียนแต่ละกลุ่ม แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มจับสลากเพื่อแสดง
2. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาแสดงบทบาทสมมุติตามลำดับที่จับสลากได้ ซึ่งบทบาทสมมุติ จะมีบทบาทครอบคลุมในเรื่องต่อไปนี้
      1) การเข้าพบพระภิกษุและการปฏิบัติตนในเขตวัด
      2) การแสดงความเคารพพระรัตนตรัย
      3) การฟังสวดพระอภิธรรม
      4) การฟังพระธรรมเทศนา
      5) การฟังเจริญพระพุทธมนต์
3. ในขณะที่กลุ่มหนึ่งแสดงบทบาทสมมุติ ให้กลุ่มอื่นสังเกตการแสดงและประเมินเพื่อนตามแบบประเมินที่ครูแจกให้ และให้กลุ่มผู้แสดงได้ประเมินตัวเองด้วย ครูผู้สอนเป็นผู้ประเมินการแสดงบทบาทสมมุติของทุกกลุ่ม
4. เมื่อจบการแสดงของกลุ่มหนึ่ง ครูให้กลุ่มอื่นๆช่วยกันเสนอแนะข้อคิดเห็นในการพัฒนาการปฏิบัติตนหรือบทบาทการแสดง โดยมีครูเป็นผู้ชี้แนะเพิ่มเติม
5. เมื่อจบการแสดงของทุกกลุ่มแล้ว ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปข้อคิดที่ได้จากการปฏิบัติตนตามมารยาทชาวพุทธ และให้นักเรียนทุกคนนำไปปฏิบัติในชีวิตประจำวัน

ชั่วโมงที่ 3
1. ครูทบทวนความรู้เดิมเกี่ยวกับหน้าที่ชาวพุทธ  และมารยาทชาวพุทธ ด้วยคำถาม เช่น
    - ชาวพุทธมีหน้าที่บำเพ็ญประโยชน์ และบำรุงรักษาวัดได้โดยวิธีใดบ้าง การกระทำดังกล่าวเป็นประโยชน์อย่างไร
    - พระภิกษุสงฆ์มีหน้าที่อะไรบ้าง ผลของการทำหน้าที่ของท่านเป็นประโยชน์ต่อใครบ้างอธิบายเหตุผล
    - นักเรียนปฏิบัติตนอย่างไร ที่แสดงว่าเป็นชาวพุทธที่ดี
2. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่า นอกจากการปฏิบัติตนตามหน้าที่ชาวพุทธดังที่กล่าวมาแล้วนั้นชาวพุทธควรปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมตามหลักพระพุทธศาสนา เรื่อง ทิศ 6 ในหัวข้อ ทิศเบื้องซ้าย (อุตรทิศหรือทิศเหนือ) และมิตรแท้  มิตรเทียม และวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการ (วิธีคิดแบบคุณค่าแท้-คุณค่าเทียม และวิธีคิดแบบคุณ-โทษ และทางออก)
3. ครูให้นักเรียนกลุ่มเดิมร่วมกันศึกษาความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติตนต่อเพื่อนตามหลักพระพุทธศาสนาในเรื่องทิศ 6 หัวข้อ ทิศเบื้องซ้าย และมิตรแท้ มิตรเทียม พร้อมกับทำใบงานที่ 2.1 เรื่อง ค้นหาผู้ปฏิบัติดี
4. ครูและนักเรียนช่วยกันเฉลยคำตอบในใบงาน ในกรณีที่กลุ่มใดมีการตอบนอกเหนือจากที่เฉลย ให้เสนอต่อชั้นเรียน และให้ทุกคนช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง
5. นักเรียนและครูช่วยกันสรุปผลดีจากการปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อเพื่อน และการเลือกคบมิตรแท้
6. ครูให้นักเรียนทำใบงานที่ 2.2 เรื่อง การคิดของฉัน
7. ครูมอบหมายให้นักเรียนปฏิบัติตนตามหน้าที่ชาวพุทธ และมารยาทชาวพุทธแล้วรายงานผลต่อครูผู้สอนในเวลา 1-2 เดือน หรือตามความเหมาะสม

นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน ประจำหน่วยการเรียนรู้ที่ 5

 
การวัดผลและประเมินผล
 

วิธีการ 

เครื่องมือ 

เกณฑ์ 

 นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน

 แบบทดสอบหลังเรียน

 ร้อยละ  50  ผ่านเกณฑ์

 นักเรียนทำใบงานที่ 2.1

 ใบงานที่ 2.1

 ร้อยละ  60  ผ่านเกณฑ์

 นักเรียนทำใบงานที่ 2.2

 ใบงานที่ 2.2

 ร้อยละ  60  ผ่านเกณฑ์

 นักเรียนแสดงบทบาทสมมุติ

 แบบประเมินการแสดงบทบาทสมมุติ

 ระดับคุณภาพ 2  ผ่านเกณฑ์

 นักเรียนบันทึกการปฏิบัติตนตามหน้าที่ชาว
 พุทธและมารยาทชาวพุทธ

 แบบประเมินการปฏิบัติตนตามหน้าที่ชาวพุทธ
 และมารยาทชาวพุทธ

 ระดับคุณภาพ 2  ผ่านเกณฑ์

 สังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม

 ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์


 
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้

สื่อการเรียนรู้
1. หนังสือเรียน พระพุทธศาสนา  ม. 1
2. หนังสือค้นคว้าเพิ่มเติม
      1) สมทรง ปุญญฤทธิ์. มารยาทชาวพุทธ. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา, 2539.
3. ใบงานที่ 2.1 เรื่อง ค้นหาผู้ปฏิบัติดี
4. ใบงานที่ 2.2 เรื่อง การคิดของฉัน

แหล่งการเรียนรู้
1. ห้องสมุด
2. ห้องจริยธรรม หรือห้องพุทธศาสน์
3. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
    - http://www.dpu.ac.th/student/club/buddha
    - http://www.geocities.com/skyclassroom

 
เอกสารแนบ

ไฟล์ใบงาน:

ไฟล์แบบทดสอบ:

 
 
ขอขอบคุณเนื้อหาจาก : บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด
คะแนนโหวต :
ชื่นชอบเนื้อหานี้
 
 
   
 ระดับปฐมวัย
 ระดับประถมและมัธยมศึกษา