ครูชัย อุทัยธรรม : หุ่นละครมือ การเรียนรู้ผ่านศิลปะไทย

เรื่อง: วันวิสาข์ หนองภิวงค์ ภาพ: สิรยา นิธากรณ์ และ ภูวดล ชินจอหอ



จากโครงการประกวด “สร้างคลังความรู้กับทรูปลูกปัญญาดอทคอม” ครั้งที่ 3 คลิปวิดีโอ “พระเจ้าตากสินมหาราช” โดย นักเรียนคณะบางประทุนหุ่นละครมือ โรงเรียนวัดบางประทุนนอก เขตจอมทอง กรุงเทพมหานคร สามารถคว้ารางวัลชนะเลิศประเภทกลุ่มสาระการเรียนรู้ รวมถึงรางวัลผลงานยอดนิยม ด้วยความโดดเด่นของวิธีการนำเสนอผ่านหุ่นละครมือ อันเป็นทักษะที่ผ่านการบ่มเพาะของ ครูชัย อุทัยธรรม ผู้เชี่ยวชาญการสอนดนตรีไทย ผู้เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา

ที่มาของคณะบางประทุนหุ่นละครมือ
คณะบางประทุนหุ่นละครมือแตกมาจากชมรมดนตรี ภายในชมรมประกอบด้วย ดนตรีไทย ดนตรีสากล คณะบางประทุนหุ่นละครมือ และคณะดาวรุ่งลูกทุ่งบางประทุน ถามว่ามีนักเรียนชอบหุ่นละครมือไหม เด็กยังไม่เข้าใจว่าหุ่นละครมือคืออะไร แต่ผมทำขึ้นมาเป็นกรณีพิเศษ เพราะมองว่าหุ่นเหล่านี้เป็นการบูรณาการเข้ากับวิชาอื่นให้มาอยู่ในหุ่นโรงเดียว ตัวหุ่นดัดแปลงมาจากละครเล็กโจหลุยส์ที่ใช้ไม้เชิด ซึ่งผมมองว่ายากเกินไปสำหรับเด็ก จึงนำเอาการเชิดแบบหุ่นผ้ามาเชิดในหุ่นกระบอกและให้ชื่อใหม่ว่าหุ่นละครมือ

การเรียนรู้ผ่านหุ่นละครมือ
ยกตัวอย่างเรื่อง “พระเจ้าตากสินมหาราช” มีเนื้อเรื่องเกี่ยวกับประวัติศาสตร์โดยตรง วิชาสังคมศึกษานำไปใช้ได้ เด็กจะไม่เบื่อและสามารถจำได้ง่าย เรียนรู้ได้เร็วกว่าสอนแบบเดิม การเรียนการสอนของผมจะเป็นแค่การแนะ ที่เหลือให้เขาลงมือทำ เขาจะรู้ว่าปัญหาอะไรที่ตามมาและแก้ไขปัญหานั้นอย่างไร เช่น พอม่านปิด ต้องเปลี่ยนตัวเชิด เปลี่ยนฉาก ต้องวางหุ่นแนวไหน ใช้เวลาเท่าไหร่ถึงจะพอดี จะเป็นการเรียนรู้โดยอัตโนมัติ ทุกคนต้องรับผิดชอบในหน้าที่ไม่อย่างนั้นก็ทำงานต่อไม่ได้ ในความคิดผม สำหรับสาระการเรียนรู้ศิลปะต้องปฏิบัติเท่านั้น ผมไม่ใช้คำว่าโครงงาน ถ้าโครงงานจะได้ความรู้ แต่ไม่ค่อยได้ปฏิบัติ อีกอย่างคือ ชมรมนี้จะมีเด็กดีที่สุดกับแย่ที่สุดมารวมกัน สังเกตได้ว่าเด็กมีพัฒนาการดีขึ้นทั้งด้านความคิด พฤติกรรมการเรียนเปลี่ยนไป เพราะเขาได้มาเล่นหุ่นละครด้วยกัน เขาก็จะรู้สึกว่าเขาก็มีความสำคัญและทำให้มีความสุข



ผลสัมฤทธิ์จากการเรียนรู้
การประกวดครั้งนี้ทำให้เราได้โอกาสพัฒนาตนเองไปอีกด้านหนึ่งที่เราไม่ถนัดเลยอย่างด้านไอที อุปสรรคเยอะมากส่วนตัวแล้วเราตัดต่อวิดีโอและเทคนิคต่างๆ ไม่ค่อยเป็น แต่รู้สึกว่าอยากลองทำในสิ่งที่ตัวเองไม่เคยทำ เรามีความรู้เรื่องหุ่นละครมืออยู่แล้ว ลองเอากล้องมาตั้งถ่ายดู และคิดว่าน่าจะทำได้ ถ้าใจเราสู้ ทุกปัญหามีทางออก ผมไปเปิดหนังสือโปรแกรม ลองผิดลองถูกไป ถ้าเราทำด้วยตนเองผมว่ามันภูมิใจและเราไม่ต้องไปพึ่งคนอื่น ด้วยสภาพแวดล้อมโรงเรียนเราเป็นของกทม. บุคลากรค่อนข้างจำกัดเพราะฉะนั้นทำคนเดียวต้องทำให้ได้ต้องศึกษา ผมเชื่อว่าความรู้ศึกษาได้ หาได้จาก เว็บไซต์ทรูปลูกปัญญา ซึ่งเมื่อผลงาน “พระเจ้าตากสินมหาราช” ได้รางวัลมาก็ดีใจมาก

ธนบุรีมีเรื่องราว
นอกจากวิธีการนำเสนอในรูปแบบของหุ่นละคร เรื่องราวประวัติศาสตร์ของพระเจ้าตากสินมหาราช ซึ่งเกิดในสมัยกรุงธนบุรี ก็เป็นจุดเด่นของผลงาน สาเหตุที่เลือกเรื่องนี้เพราะผมคิดดูว่าฝั่งธนบุรีที่โรงเรียนเราตั้งอยู่ อะไรคือสุดยอด ซึ่งมีอยู่สองอย่างคือสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและสมเด็จโต ผมมองว่าพระเจ้าตากสินมหาราชสามารถเล่าเรื่องราวได้มากกว่าและสอนเด็กในเรื่องคุณธรรมและการรักชาติอย่างถูกต้อง อีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ผลงานได้รับรางวัลน่าจะเป็นการแสดงความเป็นไทย

วิธีการคัดเลือกเด็กในการทำหน้าที่ต่างๆ
เริ่มต้นจากการทำบทก่อน เมื่อได้บทแล้ว รู้ตัวละครแล้วก็จะมาหาคนพากย์ เวลาเรียนจะลองให้เด็กพากย์ดูว่าคนไหนเสียงเหมาะ เราก็ทำตัวอย่างให้ดู เราถูกใจคนไหนเราก็จะดึงมา ส่วนคนเชิด ผมจะไปเอาคนที่อยู่ชมรมนาฏศิลป์ซึ่งเขารำได้ ดังนั้นเขาจะเข้าใจในภาษานาฏศิลป์ โดยเชิดตามคนพากย์ พากย์อย่างไรเชิดอย่างนั้น และจะมีเรื่องของน้ำเสียงหนักเบา ถ้าพากย์เสียงโกรธ หุ่นก็ต้องโกรธ ต้องแรงให้มันเหมาะสมกัน ต่อไปคือการเล่นกับเสียงประกอบ ถ้าเพลงหยุดต้องเข้าโรง ทุกอย่างไม่ได้ฟรีสไตล์ ทุกอย่างต้องเป็นไปตามกำหนด


 

สอนดนตรีไทยอย่างไรไม่ให้น่าเบื่อ
ง่ายๆ เลยคือผมเล่นดนตรีให้เด็กดู เลือกเพลงที่จะสอนให้สนุกขึ้น พอเด็กเห็นเราเล่นเขาก็รู้สึกสนุกอยากเข้ามาเล่น การเล่นดนตรีก็เหมือนการแสดง มันต้องมีแอคติ้งช่วย และผมไม่ดุ คิดว่าเขาเป็นน้องเป็นเพื่อนมากกว่า เขาจะไว้ใจเรา เราก็จะแก้ปัญหาได้ถูกจุด เราจะเป็นครูกับลูกศิษย์ที่ค่อนข้างใกล้ชิดกัน

แนวโน้มของศิลปวัฒนธรรมไทยในปัจจุบัน
ในด้านของศิลปวัฒนธรรมไทย ส่วนตัวคิดว่าดีขึ้น ตั้งแต่มีหนังเรื่องโหมโรง ซึ่งมีอิทธิพลต่อการเรียนดนตรีไทยเป็นอย่างมาก คือสมัยก่อนเด็กจะไม่ค่อยเรียนดนตรีไทย จะมองเป็นของที่น่ากลัว น่าเบื่อ หรือบางทีก็คิดว่าเชย แต่หลังจากปี 2547 ที่โหมโรงออกฉาย ทำให้กระแสของดนตรีไทยดีขึ้น ณ ตอนนี้ผมคิดว่าเด็กยังชอบและกระแสของเรื่องพวกนี้ก็ยังแรงอยู่

จากใจครูสอนดนตรีไทย
การอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยไม่จำเป็นต้องเรียนรำ เรียนดนตรีไทย แต่อย่ารังเกียจ อย่ามองว่าเป็นสิ่งที่เชยหรือล้าหลัง ต้องเปลี่ยนความคิด นี่คือความภูมิใจของคนไทย เรามีรากที่ชัดเจนมาก ผมเชื่อว่าวัฒนธรรมไทยอย่างไรก็ไม่ตายจากแผ่นดินไทย

ฝากอะไรถึงเพื่อนครูร่วมสายเดียวกัน
ก็คงจะส่งกำลังใจให้ทำกันต่อไป เพราะว่าเรามีหน้าที่ตรงนี้ เราก็ไม่ได้อะไรมากกับนโยบายระดับประเทศ เพราะในโรงเรียนเลยคือ หนึ่งวิชาการต้องมาก่อน ดนตรีคือท้ายที่สุด ดังนั้นจึงต้องสู้ต่อไป สู้ตามอัตภาพของตนเอง ไม่รู้จะฝากอะไร ให้กำลังใจสู้ ๆ ครับ


“สำหรับสาระการเรียนรู้ศิลปะต้องปฏิบัติเท่านั้น”


ชมผลงาน พระเจ้าตากสินมหาราช
รางวัลชนะเลิศประเภทกลุ่มสาระความรู้ โครงการประกวดสร้างคลังความรู้กับทรูปลูกปัญญาดอทคอม ครั้งที่ 3
http://www.trueplookpanya.com/new/contest2013/project_detail/3223

ที่มา >> นิตยสาร plook ฉบับที่ 38 กุมภาพันธ์ 2014 

#Trending now
Adgang60ข่าวครูสื่อการสอนแผนการสอนเทคนิคการสอนสอบครูข่าวครูปฏิทินสอบเข้า ม.1 2560admissions 60ad60admissionsสอบตรง 60รับตรง 60ข้อสอบรับตรงอาเซียนAECข่าวกิจกรรมข่าวทุนข่าวเด่นเรียนต่อทุนทุนเรียนต่อทุนการศึกษาclearing houseเคลียร์ริ่งเฮ้าส์ค้นหาตัวเองปฎิทินสอบONETGATPATติวติว GATติว PATGAT เชื่อมโยงโครงงานวิทยาศาสตร์โครงงานเรียนต่อต่างประเทศข้อสอบคลังข้อสอบข่าว admissionsแอดมิชชั่นสาระน่ารู้โควตาแนะแนวสามเณรธรรมะว.วชิรเมธีธรรมท่องเที่ยวเก็งข้อสอบติวเข้มสอบเข้าสอบสัมภาษณ์สอบเข้า ม.1สอบเข้า ม.4สอบเข้าเตรียมอุดมฯสอบเข้าสาธิตสอบเข้ามหิดลทดลองวิทย์ฮอร์โมนHormoneจักรยานCU TEPTU GETสามเณรปลูกปัญญาธรรมtruelittlemonkของเล่นวิทยาศาสตร์เพลงชาติไทยวิศวะ จุฬาบัญชี จุฬาสอบทุนSmart ExamsTOEICTOEFLสูตรลัดคณิตศาสตร์วิสาขบูชาหน้าหนาวเชียงใหม่เชียงรายคำราชาศัพท์สุภาษิตเงินเดือนครูครูผู้ช่วยสมัครสอบครูTU starข้อสอบ o-net ป.6สอนศาสตร์quizเกมgameเข้าพรรษาโอลิมปิกในหลวงรัชกาลที่ 99 วิชาสามัญรัชกาลที่ 10สรุปสูตรคณิตศาสตร์เอนทรานซ์ 4.0
กลับด้านบน