อ.อดิเรก สมบัติวงค์ : ลวดลายไทยต่อเส้นสายงานประพันธ์

เรื่องและภาพ: ญดา สัตตะรุจาวงษ์

 

การเรียบเรียงเพื่อสื่อสารความรู้สึกและบรรยากาศต่างๆ ออกมาเป็นบทกลอนตามบังคับสัมผัสออกจะเป็นเรื่องยากเกินความสามารถของนักเรียน แม้แต่ผู้ใหญ่เองก็ต้องยอมรับว่าการประพันธ์บทกลอนเป็นทักษะพิเศษเฉพาะตัวเท่านั้น เพื่อส่งเสริมให้นักเรียนเข้าใจและสามารถถ่ายทอดงานประพันธ์อันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของคนไทย อ.อดิเรก สมบัติวงค์ อาจารย์ประจำวิชาภูมิปัญญาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนรุ่งอรุณ จึงคิดค้นกลวิธีการเรียนรู้การประพันธ์กลอนผ่านจิตรกรรมไทย

ภาษาไทยคือภูมิปัญญาของชาติ
รร.รุ่งอรุณ เรียกวิชาภาษาไทยว่าวิชาภูมิปัญญาภาษาไทย เพราะภาษาเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของไทย เรามีทั้งภาษาพูด ภาษาเขียน และกลวิธีการประพันธ์ที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งเป็นสิ่งที่มีค่ามาก สิ่งที่เราถ่ายทอดคือการแนะนำและชี้แนะให้นักเรียนได้ศึกษาภูมิปัญญาที่สั่งสมมาผ่านภาษา และเรียนรู้วิธีการนำภูมิปัญญาที่ได้เรียนรู้มาถ่ายทอดด้วยภาษา

ฝึกเรียนเขียนอ่านจากชีวิตจริง
เด็กๆ จะได้ฝึกพื้นฐานการใช้ภาษาในชีวิตประจำวัน ได้อ่านหนังสือและทำความคุ้นเคยกับองค์ประกอบต่างๆ ในภาษา เริ่มตั้งแต่ชั้นประถม ทุกชั้นจะมีหัวข้อเป็นจังหวัดต่างๆ ในประเทศไทย นักเรียนแต่ละคนต้องไปหาข้อมูลเกี่ยวกับจังหวัดนั้นๆ มาเล่าต่อหน้าเพื่อนๆ และคุณครูที่โรงเรียนในตอนเช้า เราเรียกว่า “ช่วงเบิกอรุณ” พอขึ้นชั้นมัธยม หัวข้อการเรียนก็จะกลายเป็นภาคต่างๆ ในประเทศไทย ตอนนี้เด็กๆ กำลังเตรียมตัวในหัวข้อภาคใต้ ซึ่งแยกประเด็นเป็นเรื่องอาหาร หนังตะลุง เพลง อย่างกลุ่มหนังตะลุงก็แต่งบทหนังตะลุงขึ้นใหม่ ซึ่งก็ผ่านกระบวนการการทำงานทั้งการเขียนร้อยแก้ว โครงเรื่อง จนกระทั่งดัดแปลงออกมาเป็นบทหนังตะลุงที่เป็นร้อยกรอง ทั้งหมดนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับเด็กๆ เป็นเรื่องที่เขาทำได้เองเพราะกระบวนการเรียนหล่อหลอมมา

นวัตกรรมการเรียนรู้ผ่านจิตรกรรมไทย
กระบวนการสร้างงานประพันธ์ เป็นส่วนหนึ่งของหัวข้อการวิจัยเรื่อง “การศึกษานวัตกรรมการเรียนรู้ภาษาไทย ประเภทคำประพันธ์ กลอนกลบท ผ่านการเรียนจิตรกรรมไทยประเพณี ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1” เบื้องต้นเราพบความคล้ายคลึงกันระหว่างชื่อเรียกลายไทยและชื่อของกลอนกลบท เช่น กลบทรักร้อย กับลายรักร้อย และลักษณะของการซ้ำลายหรือซ้ำฉันทลักษณ์ของกลอนก็คล้ายกัน เราจึงเริ่มใช้ลายไทยเป็นบทนำ โดยให้นักเรียนได้เรียนเขียนลายและศึกษาที่มาของลายไทย ลายนี้เรารู้สึกว่าเหมือนอะไร คล้ายกับตาไม้ไหม จากการเขียนลายสร้างประสบการณ์ด้านความรู้สึกอย่างไร จากนั้นจึงบันทึกคลังคำไว้ประพันธ์กลอน

เมื่อครูสอนเรื่องกลอนกลบทว่าแตกต่างจากกลอนสุภาพอย่างไร กลอนกลบทมีการบังคับสัมผัสนอก-สัมผัสในอย่างไร กลวิธีการเล่นคำ-เล่นเสียงในแต่ละบทเป็นอย่างไร จากนั้นจึงให้นักเรียนเริ่มเขียนงานร้อยแก้วก่อนเพื่อสื่อสารอารมณ์ความรู้สึก ผลงานร้อยแก้วเป็นการช่วยให้เด็กๆ ได้รวบรวมความคิด รวมทั้งดึงคำบรรยายต่างๆ ที่สะสมไว้ในคลังคำจากการเรียนเขียนลายไทยมาใช้ แล้วจึงนำมาผูกเป็นกลอนตามฉันทลักษณ์ของกลบทได้อย่างไพเราะยิ่งขึ้น

ในตอนแรกผมก็เขียนลายไทยไม่เป็น ปีแรกๆ ที่เริ่มสอนจึงเชิญอาจารย์ศิลปะมาสอนลายไทยต่างหาก แต่พบว่าบทเรียนไม่ลื่นไหล เราไม่สามารถให้คำแนะนำหรือสื่อสารกับเด็กๆ ได้ใกล้ชิด จากนั้นผมเลยไปเรียนเขียนลายไทยด้วย นอกจากเราจะได้ประสบการณ์ตรง ความเชื่อถือก็เกิดด้วย

ค้นพบตัวตนและทักษะเฉพาะตัว
เด็กแต่ละคนมีความถนัดไม่เหมือนกัน จากการพาเด็กๆ ไปเก็บข้อมูลนอกสถานที่เพื่อศึกษางานจิตรกรรมและลายไทย คนที่สนใจเราจะเห็นเลยว่าเขามุ่งมั่นอยู่กับงาน กระบวนการเรียนซึ่งเน้นให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติจริงและสร้างองค์ความรู้ต่างๆ จากประสบการณ์ จนสามารถสร้างผลงานของตนเองได้ นักเรียนหลายคนจบไปเรียนมหาวิทยาลัยแล้ว ยังกลับมาเล่าให้ฟังว่าผลงานชิ้นเอกที่เขียนเองเป็นความภูมิใจที่ติดตัวเขาตลอดไป


“การเขียนลายสร้างประสบการณ์ด้านความรู้สึกอย่างไร จากนั้นจึงบันทึกคลังคำไว้ประพันธ์กลอน”

 อ.อดิเรก สมบัติวงค์


อ่านบทคัดย่อ งานวิจัย “การศึกษานวัตกรรมการเรียนรู้ภาษาไทยฯ”
ของ อ.อดิเรก สมบัติวงค์
http://www.trueplookpanya.com/true/teacher_portfolio_detail.php?portfolio_id=459

#Trending now
Adgang60ข่าวครูสื่อการสอนแผนการสอนเทคนิคการสอนสอบครูข่าวครูปฏิทินสอบเข้า ม.1 2560admissions 60ad60admissionsสอบตรง 60รับตรง 60ข้อสอบรับตรงอาเซียนAECข่าวกิจกรรมข่าวทุนข่าวเด่นเรียนต่อทุนทุนเรียนต่อทุนการศึกษาclearing houseเคลียร์ริ่งเฮ้าส์ค้นหาตัวเองปฎิทินสอบONETGATPATติวติว GATติว PATGAT เชื่อมโยงโครงงานวิทยาศาสตร์โครงงานเรียนต่อต่างประเทศข้อสอบคลังข้อสอบข่าว admissionsแอดมิชชั่นสาระน่ารู้โควตาแนะแนวสามเณรธรรมะว.วชิรเมธีธรรมท่องเที่ยวเก็งข้อสอบติวเข้มสอบเข้าสอบสัมภาษณ์สอบเข้า ม.1สอบเข้า ม.4สอบเข้าเตรียมอุดมฯสอบเข้าสาธิตสอบเข้ามหิดลทดลองวิทย์ฮอร์โมนHormoneจักรยานCU TEPTU GETสามเณรปลูกปัญญาธรรมtruelittlemonkของเล่นวิทยาศาสตร์เพลงชาติไทยวิศวะ จุฬาบัญชี จุฬาสอบทุนSmart ExamsTOEICTOEFLสูตรลัดคณิตศาสตร์วิสาขบูชาหน้าหนาวเชียงใหม่เชียงรายคำราชาศัพท์สุภาษิตเงินเดือนครูครูผู้ช่วยสมัครสอบครูTU starข้อสอบ o-net ป.6สอนศาสตร์quizเกมgameเข้าพรรษาโอลิมปิกในหลวงรัชกาลที่ 99 วิชาสามัญรัชกาลที่ 10สรุปสูตรคณิตศาสตร์เอนทรานซ์ 4.0
กลับด้านบน