อ.วิริยะ สุสุทธิ : การแทงหยวก วิชาภูมิปัญญา

เรื่อง: ศภิสรา เข็มทอง

                                

เมืองไทยคือเมืองแห่งช่างฝีมือเพราะเต็มไปด้วยผู้รุ่มรวยทางศิลปะและสุนทรียะหลากแขนง สะท้อนให้เห็นความเป็นชนชาติที่มีอารยธรรมมาช้านาน เป็นที่น่าเสียดายที่องค์ความรู้และศาสตร์แบบช่างไทยขาดผู้ดูแลจนถูกหลงลืมและเลือนหายไปกับกาลเวลา จึงเป็นเรื่องน่ายินดีเมื่อศิลปะการแทงหยวกของชาวเพชรบุรี ได้รับการอนุรักษ์และสืบทอดอย่างจริงจังทั้งในระบบโรงเรียนและจากบุคคลที่สนใจ เป็นผลงานจากความตั้งใจจริงของ อ.วิริยะ สุสุทธิ ช่างแทงหยวกคนดังแห่งเมืองเพชร อาจารย์ประจำวิชาศิลปะและวิชาภูมิปัญญา รร.เซนต์โยเซฟเพชรบุรี

ภูมิรู้เรื่องศิลปะการแทงหยวก
ศิลปะการแทงหยวกคือภูมิปัญญาชาวบ้านในการสรรหาวัตถุดิบในท้องถิ่นมาสร้างสรรค์เป็นงานศิลปะ ในงานพิธีกรรมต่างๆ จะมีสิ่งปลูกสร้างหรือองค์ประกอบของงานที่เป็นสิ่งถาวรและชั่วคราว เช่น ศาลา แท่นประกอบพิธี ซึ่งก็จะใช้ไม้ไผ่และต้นกล้วยหรือพืชที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นมาประดับตกแต่ง ช่างฝีมือสมัยก่อนเกิดความคิดว่าหยวกกล้วยหรือกาบกล้วยมีคุณสมบัติที่สามารถฉลุเป็นลวดลายได้ และเมื่อนำไปประกอบกับสถาปัตยกรรมอื่นๆ แล้วสวยงาม โดยมีอุปกรณ์สำคัญเพียง 2 อย่างคือหยวกกล้วยและมีดหางหนูหรือมีดแกะสลัก มักนิยมใช้หยวกกล้วยตานีเพราะไม่มียางเหนียวและผิวเนียน

เท่าที่สืบค้นข้อมูลจากบรรพบุรุษและหลักฐานทางประวัติศาสตร์เช่นรูปเขียนรูปถ่าย ก็จะพบว่าแรกเริ่มหยวกเป็นสิ่งประดับโต๊ะรับขวัญเด็กแรกเกิดซึ่งถือเป็นพิธีมงคล ใช้ตกแต่งธรรมมาสน์ในงานเทศน์มหาชาติ ตกแต่งประดับตั้งองค์กฐิน และพิธีอวมงคลคือพิธีศพ นอกจากจะสวยงามแล้วยังทนทาน คงความสดอยู่ได้หลายวันโดยไม่ต้องเปลี่ยนบ่อยๆ

เมืองเพชร เมืองช่าง  
จังหวัดเพชรบุรีคือจุดเชื่อมต่อระหว่างภาคใต้ ภาคกลาง ภาคตะวันตก จึงถือเป็นแหล่งรวมช่างฝีมือหลากหลายแขนง ประกอบกับสภาพภูมิอากาศและสภาพภูมิประเทศเอื้ออำนวย จึงมีช่างต่างถิ่นมาสร้างงานฝีมือที่นี่ ช่างแทงหยวกมักมีพื้นฐานงานฝีมือแขนงอื่นๆ มาก่อน เช่น เป็นช่างเขียน ช่างแกะสลัก ช่างตอกลายมาก่อน

               

หลักสูตรสร้างช่างแทงหยวกรุ่นใหม่
ทุกวันนี้ผมเป็นทั้งช่างและครู หนึ่งคือสืบทอดเป็นอาชีพและสนองคุณแผ่นดิน อีกหนึ่งคือเป็นครู เป็นผู้ส่งต่อวิชา สอนเด็กๆ ตั้งแต่ประถมไปจนถึงผู้ใหญ่ ในระดับอุดมศึกษาก็มีหลายสถาบันที่เชิญไปเป็นวิทยากร  เช่นที่ ม.ศิลปากร วิทยาเขตเพชรบุรี มีการบรรจุวิชาการแทงหยวกไว้เป็นวิชาพื้นฐานที่นักศึกษาทุกคนต้องเรียน มีการประกวดผลงานภายในสถาบัน รร.เซนต์โยเซฟเพชรบุรีก็บรรจุวิชาแทงหยวกไว้ในหลักสูตรการเรียนการสอนกลุ่มสาระการเรียนรู้ท้องถิ่นแล้ว เพราะนี่เป็นภูมิปัญญาของบ้านเราที่เด็กๆ ต้องเรียนรู้และสืบทอดต่อ

การเรียนการสอนเริ่มต้นด้วยการร่วมพูดคุยเรื่องภูมิปัญญาท้องถิ่น วัสดุทางธรรมชาติ ประวัติความเป็นมาของศิลปะทางภูมิปัญญาของไทยและพิธีกรรมต่างๆ เพื่อให้ผู้เรียนได้มีพื้นฐานความรู้ แล้วไปต่อยอดสู่การเรียนเรื่องลวดลายพื้นฐาน ลายเฉพาะถิ่น คัดลอกลาย จนถึงแกละสลักลวดลายตามใบงานที่ครูกำหนดได้ การวัดผลก็จะวัดจากผลงานที่ทำสำเร็จออกมา และพฤติกรรมทักษะว่ามีการพัฒนาขึ้นมากน้อยเพียงใด

เรียนและรักษ์เพื่อท้องถิ่นตน
เมื่อก่อนช่างแทงหยวกมีอยู่ทุกจังหวัด ทุกอำเภอ ทุกคุ้งน้ำ ปัจจุบันนี้เหลือเพียงช่างหลวงหรือช่างตามเมืองใหญ่ เพราะสมัยก่อนช่างฝีมือดีค่อนข้างหวงวิชา และลูกหลานก็ไม่สนใจสืบทอดวิชาไว้ ในฐานะที่รักและหวงแหนศิลปะแขนงนี้ ผมถ่ายทอดวิชาทั้งหมดที่ตัวเองมีไว้ให้กับคนรุ่นหลังได้รู้เท่าที่ตัวเรารู้ คนเป็นครูหรือเป็นผู้มีภูมิรู้เชิงช่างต้องทำตัวเหมือนก้อนหินที่หล่นลงน้ำ เมื่อเราหายไปแต่คลื่นน้ำนั้นยังอยู่และแผ่วงขยายออกไป

                             “คนเป็นครูหรือเป็นผู้มีภูมิรู้เชิงช่างต้องทำตัวเหมือนก้อนหินที่หล่นลงน้ำ 
                                       เมื่อเราหายไปแต่คลื่นน้ำนั้นยังอยู่และแผ่วงขยายออกไป”
                                                                                                                 อ.วิริยะ สุสุทธิ

Link
       ศิลปะการแทงหยวก 1-2
       ศิลปะการแทงหยวก 2-2 
       แผนการสอนรายวิชาการแทงหยวก รร.เซนต์โยเซฟเพชรบุรี 

#Trending now
Adgang60ข่าวครูสื่อการสอนแผนการสอนเทคนิคการสอนสอบครูข่าวครูปฏิทินสอบเข้า ม.1 2560admissions 60ad60admissionsสอบตรง 60รับตรง 60ข้อสอบรับตรงอาเซียนAECข่าวกิจกรรมข่าวทุนข่าวเด่นเรียนต่อทุนทุนเรียนต่อทุนการศึกษาclearing houseเคลียร์ริ่งเฮ้าส์ค้นหาตัวเองปฎิทินสอบONETGATPATติวติว GATติว PATGAT เชื่อมโยงโครงงานวิทยาศาสตร์โครงงานเรียนต่อต่างประเทศข้อสอบคลังข้อสอบข่าว admissionsแอดมิชชั่นสาระน่ารู้โควตาแนะแนวสามเณรธรรมะว.วชิรเมธีธรรมท่องเที่ยวเก็งข้อสอบติวเข้มสอบเข้าสอบสัมภาษณ์สอบเข้า ม.1สอบเข้า ม.4สอบเข้าเตรียมอุดมฯสอบเข้าสาธิตสอบเข้ามหิดลทดลองวิทย์ฮอร์โมนHormoneจักรยานCU TEPTU GETสามเณรปลูกปัญญาธรรมtruelittlemonkของเล่นวิทยาศาสตร์เพลงชาติไทยวิศวะ จุฬาบัญชี จุฬาสอบทุนSmart ExamsTOEICTOEFLสูตรลัดคณิตศาสตร์วิสาขบูชาหน้าหนาวเชียงใหม่เชียงรายคำราชาศัพท์สุภาษิตเงินเดือนครูครูผู้ช่วยสมัครสอบครูTU starข้อสอบ o-net ป.6สอนศาสตร์quizเกมgameเข้าพรรษาโอลิมปิกในหลวงรัชกาลที่ 99 วิชาสามัญรัชกาลที่ 10สรุปสูตรคณิตศาสตร์เอนทรานซ์ 4.0
กลับด้านบน