เรื่อง: ศภิสรา เข็มทอง ภาพ: อรชุมา มีวงศ์อุโฆษ

                             

วิทยาศาสตร์คือคำตอบของสรรพสิ่งทั้งในและนอกจักรวาล เป็นรากฐานขององค์ความรู้อีกหลายแขนง และเป็นการศึกษาที่ครอบคลุมศาสตร์และกระบวนการค้นคว้าทดลองที่สำคัญในทุกๆ ด้านของมนุษย์ แต่บ่อยครั้งที่ความซับซ้อนและรายละเอียดของวิชานี้ทำให้ผู้เรียนรู้สึกเหมือนว่าเป็นยาขม นี่จึงเป็นต้นตอของการออกแบบบทเรียนที่ตอบโจทย์การเรียนรู้ที่ผู้เรียนมีความสุข และมีมุมมองแบบสร้างสรรค์ต่อวิชาวิทยาศาสตร์ของ อาจารย์พรรณี ประยุง ครูนักออกแบบบทเรียนวิทยาศาสตร์ แห่งโรงเรียนศึกษานารี จ.กรุงเทพฯ

รูปแบบของบทเรียนวิชาวิทยาศาสตร์แบบเรียนไปเล่นไป
กิจกรรมการเรียนการสอนที่นำเกมมาใช้เป็นสื่อเป็นเทคนิคหนึ่งที่นำมาใช้ เพื่อให้เด็กนักเรียนที่เริ่มต้นศึกษาวิชาวิทยาศาสตร์ในชั้น ม.2 ได้มีความรู้พื้นฐานที่ดีในการเรียนในระดับสูงต่อไป โดยเฉพาะวิชาเคมี เรื่องตารางธาตุ ที่มีชื่อธาตุมากมายที่เด็กต้องจดจำ หากเราสามารถสร้างสรรค์หรือออกแบบบทเรียนให้สนุก และเด็กๆ มีส่วนร่วม ก็จะเป็นแรงจูงใจให้เขาอยากเรียนวิทยาศาสตร์มากขึ้น ดิฉันจึงออกแบบเกมที่เหมาะกับช่วงชั้นปีและธรรมชาติของเนื้อหาวิชา คือเรื่องตารางธาตุ จึงออกมาเป็น “เกมบิงโก” และ “โดมิโน” ทั้งสองเกมมีกติกาง่าย สามารถผลิตสื่อการเรียนการสอนได้ง่าย ให้ความรู้ได้ดี และมีความเพลิดเพลินขณะที่เล่นและเรียน ลบความรู้สึกเบื่อในการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ได้

แนวคิดเริ่มต้นของอาจารย์เรื่องการเรียนรู้ผ่านเกม มาจากที่ใด
จากการที่ได้รับโอกาสจากสำนักพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ให้เข้าร่วมอบรมครูวิทยาศาสตร์ เพื่อเพิ่มพูนเทคนิควิธีการสอนเพื่อพัฒนาและส่งเสริมศักยภาพการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของผู้เรียนให้สูงขึ้น ภายใต้ชื่อ Active Teaching and Learning Approach in Science หรือ ATLAS มีวิทยากรผู้เชี่ยวชาญมาจากประเทศอังกฤษ ผู้ที่ได้รับการอบรมก็จะนำวิธีการนี้ไปออกแบบและพัฒนากิจกรรมของตนเองว่ากิจกรรมใดเหมาะสมกับเนื้อหาใด แล้วมาทดลองสอน พบว่าวิธีการสอนผ่านเกมเป็นวิธีการที่ได้ผลดี จากนั้นจึงมีโอกาสได้เดินทางไปบรรยายถึงเทคนิควิธีการสอนรูปแบบนี้ให้กับครูอาจารย์ทั่วประเทศ

ผลตอบรับจากนักเรียนเป็นอย่างไรบ้างคะ
เด็กๆ สนใจมาก ให้ความร่วมมมือเพราะจะมีความรู้สึกว่าในขณะที่เล่นเขาก็ได้เรียนด้วย บรรยากาศการเรียนภายในห้องก็มีความเป็นกันเอง ปฏิสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนกับครูก็เพิ่มขึ้น เด็กๆ กล้าพูดคุยกับครูมากขึ้น ลดช่องว่างระหว่างกันได้เยอะ ที่สำคัญคือเด็กๆ ได้ทำงานเป็นกลุ่ม มีความสนุกสนาน สนิทกับเพื่อนมากขึ้น ไม่เบื่อหน่ายกับบทเรียน เป็นแรงจูงใจสำคัญที่ทำให้เขามีความตั้งใจเรียนในวิชาอื่นๆ เพิ่มมากขึ้น แม้บางครั้งเราจะไม่ได้ใช้เกมเพื่อเป็นสื่อการสอนโดยตลอด แต่บรรยากาศของการเรียนก็ยังคงความสนุกสนานอยู่

อยากให้อาจารย์ช่วยแบ่งปันเทคนิคการสอนกับคุณครูท่านอื่นค่ะ
ในการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ ดิฉันมีความมุ่งหวังอยู่ 3 ประการคือ หนึ่ง ผู้เรียนได้ความรู้ สอง ผู้เรียนได้ทักษะ สาม ผู้เรียนมีจิตวิทยาศาสตร์ หรือมีเจตนคติที่ดีต่อวิทยาศาสตร์ ถ้าหากครูสามารถออกแบบบทเรียนให้มีกิจกรรมที่จูงใจ เหมาะสมกับธรรมชาติวิชาและธรรมชาติของเด็กในแต่ละช่วงวัยแล้ว ก็จะส่งผลให้เด็กมีแรงจูงใจที่จะเรียน

เทคนิคการสอนที่อยากจะแนะนำ คือการสร้างหรือออกแบบกิจกรรมให้นักเรียนมีส่วนร่วม ให้เด็กรู้สึกว่าเขามีตัวตนในขณะที่เรียน แล้วเขาจะรู้สึกว่าตัวเองมีความสำคัญ ทำให้เด็กสนใจใฝ่เรียนวิทยาศาสตร์ในระดับสูงขึ้นไป สำหรับคุณครูวิทยาศาสตร์อาจดูคลิปการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ผ่านการเล่นเกม และบรรยากาศภายในห้องเรียนของดิฉันได้จากเว็บไซต์ทรูปลูกปัญญาดอทคอม ซึ่งอาจจะช่วยให้เห็นภาพที่ชัดเจนมากขึ้น ซึ่งดิฉันหวังว่าจะนำไปสู่การบูรณาการความรู้ใหม่ๆ เพื่อการพัฒนาการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ให้เกิดผลลัพธ์ที่ดีมากขึ้นได้ค่ะ

               “เรียนวิทยาศาสตร์ผ่านเกมคือการเรียนพร้อมกับเล่น ที่เหมาะสมกับช่วงวัยและธรรมชาติของวิชา”
                                                                                                                พรรณี ประยุง

คลิปการสอน “เกมบิงโก” ช่วยจำตารางธาตุ ผลงานของ อ.พรรณี ประยุง