ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับฉันท์ ตอนที่ 2

การสร้างสรรค์ถ้อยคำและกลวิธีการแต่งคำฉันท์

ฉันท์เป็นลักษณ์หนึ่งของร้อยกรองในภาษาไทย โดยแต่งกันเป็นคณะ มี ครุ และลหุ และสัมผัส กำหนดเอาไว้ด้วย ฉันท์ในภาษาไทยได้ถ่ายแบบมาจากประเทศอินเดีย ตามตำราที่เขียนถึงวิธีแต่งฉันท์ไว้ เรียกว่า "คัมภีร์วุตโตทัย"ซึ่งแต่เดิมฉันท์จะแต่งเป็นภาษาบาลีและสันสกฤต ต่อมา เมื่อเผยแพร่ในประเทศไทย จึงเปลี่ยนแบบมาแต่งในภาษาไทย โดยเพิ่มเติมสัมผัสต่างๆ ขึ้นมา แต่ยังคงคณะ (จำนวนคำ) และเปลี่ยนลักษณะครุลหุแตกต่างไปเล็กน้อย และเพิ่มความไพเราะของภาษาไทยลงไป

ตัวอย่างคำฉันท์
ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒
ภุชงคประยาตฉันท์ ๑๒ มีความหมาย "งูเลื้อย" มีทำนองที่สละสลวย มักใช้แต่งกับเนื้อหาที่มีการต่อสู้ บทวดุดี บทชมความงาม บทถวายพระพร และบทสนุกสนาน นอกจักนั้นยังสามารถใช้แต่งบรรยายความให้รวดเร็วได้
ตัวอย่างคำประพันธ์
                มนัสไทประณตไท้ นรินทร์ไทยมิท้อถอย
            มิผูกรักมิภักดิ์บร มิพึ่งบารมีบุญ
                ถล้นจ้วงทะลวงจ้ำ บุรุษนำอนงค์หนุน
            บุรุษรุกอนงค์รุน ประจญร่วมประจัญบาน
                อนงค์เพศมนัสพี- รชาติศรีทหารชาญ
            มิได้ดาบก็คว้าขวาน มิได้หอกก็คว้าหลาว

จาก ฉันท์ยอเกียรตินครราชสีมา - พระยาอุปกิตศิลปสาร

มาณวกฉันท์ ๘
มาณวกฉันท์ ๘ มีความหมายว่า "ประดุจเด็กหนุ่ม" ใช้แต่งบรรยายความที่รวดเร็ว
ตัวอย่างคำประพันธ์
                เธอจรตาม พราหมณไป
            โดยเฉพาะใน ห้องรหุฐาน
            จึงพฤฒิถาม ความพิสดาร
            ขอ ธ ประทาน โทษะและไข

จาก สามัคคีเภทคำฉันท์ - ชิต บุรทัต


ศึกษาคำฉันท์ประเภทอื่นๆเพิ่มเติมได้ที่ http://th.wikipedia.org/wiki/ฉันท์


ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง