ผลงานของบุคคลสำคัญในการสร้างสรรค์ชาติไทย
          
          หม่อมราโชทัยหรือหม่อมราชวงศ์กระต่าย  อิศรางกูร
          หม่อมราโชทัยเกิดเมื่อ พ.ศ. 2363  ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย  เป็นโอรสในหม่อมเจ้าชอุ่ม  อิศรางกูร  ครั้นเมื่อเจริญวัยบิดาได้นำไปถวายตัวอยู่กับเจ้าฟ้ามงกุฎและได้ศึกษาภาษาอังกฤษกับพวกมิชชันนารี  จนมีความรู้ทางด้านภาษาอังกฤษเป็นอย่างดี  เมื่อเจ้าฟ้ามงกุฎได้เสด็จเถลิงถวัลยราชสมัติขึ้นเป็นพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  หม่อมราชวงศ์กระต่ายได้เข้ารับราชการสนองพระมหากรุณาธิคุณ  และด้วยความสามารถทางการใช้ภาษาอังกฤษจึงได้เลื่อนยศเป็น  "หม่อมราโชทัย"
          ผลงานสำคัญที่มีต่อการสร้างสรรค์ชาติไทยสามารถสรุปได้ดังนี้
                    1.  ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
                     หม่อมราโชทัยได้เรียนภาษาอังกฤษกับมิชชันนารีจนมีความรู้ในภาษาอังกฤษดี  ใน พ.ศ. 2400  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงส่งคณะทูตไปเจริญสัมพันธไมตรีกับราชสำนักอังกฤษ  มีพระยามนตรีสุริยวงศ์  (ชุ่ม  บุนนาค)  เป็นราชทูต  จมื่นสรรเพชรภักดี  (เพ็ญ  เพ็ญกุล)  เป็นอุปทูต  จมื่นมณเฑียรพิทักษ์ (ด้วง)  เป็นตรีทูต  และบุคคลในคณะรวม 27 คน  โดยได้พรรณนาและบรรยายถึงเหตุการณ์เรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในการเดินทาง  นับเป็นเหตุการณ์สำคัญก่อนที่ไทยจะเปิดประตูรับอารยธรรมจากต่างประเทศในการวางรากฐานความเจริญของบ้านเมืองต่อมา  ซึ่งหมอบรัดเลย์  มิชชันนารีชาวอเมริกันได้นำมาพิมพ์จำหน่ายครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2402  และครั้งที่ 2  พ.ศ. 2408
                    หม่อมราโชทัยถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2410  เมื่ออายุได้ 47 ปี  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า ฯ ให้จัดการพระราชทานเพลิง ณ เมรุวัดอรุณราชวราราม  เมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2410


ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
ศิริพร ดาบเพชร  คมคาย มากบัว และประจักษ์ แป๊ะสกุล.ประวัติศาสตร์ไทย ม.4-ม.6. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.