ผลงานของบุคคลสำคัญในการสร้างสรรค์ชาติไทย : สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ผลงานของบุคคลสำคัญในการสร้างสรรค์ชาติไทย
         
          สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
          สมเด็จ ฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ  (พ.ศ. 2405 - 2486)  มีพระนามเดิมว่า  "พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร"  ทรงเป็นพระราชโอรสของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับเจ้าจอมมารดาชุ่ม  ทรงมีบทบาทสำคัญในการปฏิรูปประเทศในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  และทรงส่งเสริมการศึกษาด้านประวัติศาสตร์  โบราณคดี  และการศึกษาของชาติ
          พระราชกรณียกิจสำคัญที่มีต่อการสร้างสรรค์ชาติไทยสามารถสรุปได้ดังนี้
                    1.  ด้านการเมืองการปกครอง  ได้แก่
                              1.1)  ทรงเป็นเสนาบดีกระทรวงมหาดไทยคนแรก  ระหว่าง พ.ศ. 2435 - 2458  และมีบทบาทสำคัญในการจัดการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาลจนประสบความสำเร็จ  ทรงตั้งมณฑล 18 มณฑล  จังหวัด 71 จังหวัด  และเสด็จออกตรวจราชการหัวเมืองสม่ำเสมอ
                              1.2)  ทรงฝึกหัดการเลือกตั้งผู้ใหญ่บ้าน  กำนัน  เพื่อปูพื้นฐานการปกครองแบบประชาธิปไตย
       
                    2.  ด้านสังคมและวัฒนธรรม  ได้แก่
                              2.1)  ทรงค้นคว้าในทางพงศาวดารและโบราณคดี  ทรงมีงานประพันธ์ด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดีเป็นจำนวนมาก  เช่น  ไทยรบพม่า  พระราชประวัติสมเด็จพระนเรศวรมหาราช  พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์  รัชกาลที่ 5  ลักษณะการปกครองประเทศสยามแต่โบราณ  จนได้รับการยกย่องเป็นบิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทย
                              2.2)  ทรงว่าการหอพระสมุดสำหรับพระนครและริเริ่มการตั้งพิพิธภัณฑ์เมื่อ พ.ศ. 2470  ทรงประกาศรับซื้อหนังสือเก่าและรวบรวมของเก่า ๆ เพื่อเก็บไว้เป็นสมบัติของชาติ  ทรงทำโรงเก็บราชรถ
                              2.3)  ทรงริเริ่มในการพิมพ์หนังสือสำหรับแจกเป็นวิทยาทานในงานต่าง ๆ เช่น  งานพระศพหรืองานวันประสูติ  และขอแบ่งหนังสือส่วนหนึ่งเก็บไว้ในห้องสมุด  ทำให้หนังสือความรู้ทั้งเก่าและใหม่ได้รับการพิมพ์แพร่หลายมากขึ้น  รวมทั้งได้รักการเก็บรักษาไว้ในห้องสมุด
                              2.4)  ทรงส่งเสริมการค้นคว้าความรู้เกี่ยวกับไทยที่มีอยู่ในที่ต่าง ๆ
                              2.5)  ใน พ.ศ. 2475  ทรงทดลองจัดตั้งสมาคมวรรณคดีและราชบัณฑิตยสภา  แต่เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475  ได้ทรงถูกถอดออกจากการเป็นสภานายกหอพระสมุดและราชบัณฑิตยสภา
                              2.6)  ทรงริเริ่มจัดตั้งหอจดหมายเหตุ  หอรูป  โดยทรงแยกจัดไว้เป็นแผนก ๆ คือ  รูปคน  รูปสถานที่  รูปเหตุการณ์  และนำมาไว้แห่งเดียวกัน  ทำให้มีรูปเก่าตกทอดมาจนถึงปัจจุบัน
                   


ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
ศิริพร ดาบเพชร  คมคาย มากบัว และประจักษ์ แป๊ะสกุล.ประวัติศาสตร์ไทย ม.4-ม.6. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง