ผลงานของบุคคลสำคัญในการสร้างสรรค์ชาติไทย : สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส

ผลงานของบุคคลสำคัญในการสร้างสรรค์ชาติไทย
         
          สมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
          สมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระยาวชิรญาณวโรรส  มีพระนามเดิมว่า  "พระองค์เจ้ามนุษยนาคมานพ"  ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและเจ้าจอมมารดาแพ  ทรงออกผนวชเมื่อพระชนม์ 20 พรรษา  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเลื่อนเป็นสมเด็จพระสังฆราช  สมเด็จพระมหาสมณเจ้า  กรมพระยาวชิรญาณวโรรสทรงเป็นนักปราชญ์ที่มีความรอบรู้ในด้านการศาสนา  ทรงได้รับการยกย่องว่าทรงเป็น  "ดวงประทีปแก้ว"  แห่งคณะสงฆ์ไทย  เชี่ยวชาญพระธรรมวินัย  และทรงเป็นนักการศึกษาที่ร่วมบุกเบิกการประถมศึกษาในหัวเมืองในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
          พระราชกรณียกิจสำคัญที่มีต่อการสร้างสรรค์ชาติไทยสามารถสรุปได้ดังนี้
                    1.  ด้านศาสนา
                              1.1)  ทรงตั้งมหามงกุฎราชวิทยาลัยเมื่อ พ.ศ. 2436  เพื่อเป็นสถานศึกษาขั้นสูงของสงฆ์  และทรงนำวิชาการแผนใหม่มาทดลองสอนและสอบ  เช่น  ภาษาบาลี  สันสกฤต  ภาษาไทยและภาษาอังกฤษ  รวมทั้งเรียนคณิตศาสตร์และวิชาการสมัยใหม่อื่น ๆ ทรงนำวิธีการวัดผลการศึกษาด้วยการสอบข้อเขียนมาใช้แทนการสอบปากเปล่าแบบเก่า
                              1.2)  ทรงวางหลักสูตรนักธรรมที่เป็นการศึกษาขั้นพื้นฐานของสงฆ์
                              1.3)  ทรงวางระเบียบการปกครองคณะสงฆ์  และแยกการปกครองคณะสงฆ์จากฆราวาส  โดยให้คณะสงฆ์ปกครองกันเอง
                              1.4)  ทรงนิพนธ์หนังสือสำคัญหลายเล่ม  เช่น  นวโกวาท  พุทธประวัติ  เบญจศีลเบญจธรรม  และธรรมวิจารณ์  ทำให้เข้าใจพระพุทธศาสนาได้ดียิ่งขึ้น

                    2.  ด้านการศึกษา
                              2.1)  ทรงทำงานร่วมกับสมเด็จ ฯ  กรมพระยาดำรงราชานุภาพ  ในการจัดตั้งโรงเรียนในหัวเมือง  และทรงรับหน้าที่ในการฝึกอบรมพระภิกษุในกรุงเทพ ฯ  และหัวเมืองเพื่อให้เป็นครูออกไปสอนตามโรงเรียนหัวเมือง
                              2.2)  ทรงวางแผนการจัดตั้งโรงเรียนและการสร้างหลักสูตรการศึกษา  ซึ่งทรงเน้นว่าการศึกษาต้องสอดคล้องกับความต้องการของบ้านเมืองเป็นหลัก  รวมทั้งทรงให้ความสำคัญกับการสอนศีลธรรมและจริยธรรม
                              2.3)  ทรงแนะนำและชักจูงให้ราษฎรเห็นผลประโยชน์ของการศึกษาและสนับสนุนกิจการของโรงเรียนในท้องถิ่น
                              2.4)  ทรงให้ความสำคัญกับการเดินทางตรวจราชการตามหัวเมืองเพื่อให้เห็นสภาพปัญหาจริงแทนการรับฟังรายงานเพียงอย่างเดียว

 


ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
ศิริพร ดาบเพชร  คมคาย มากบัว และประจักษ์ แป๊ะสกุล.ประวัติศาสตร์ไทย ม.4-ม.6. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.

 

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง