ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนาอาณาจักรไทย

ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนาอาณาจักรไทย
          การสถาปนาอาณาจักรไทยทั้งกรุงสุโขทัย  กรุงศรีอยุธยา  กรุงธนบุรี  และกรุงรัตนโกสินทร์  ล้วนเกิดจากปัจจัยที่แตกต่างกัน  โดยปัจจัยหลัก ๆ ได้แก่  ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  ปัจจัยทางการเมือง  และประวัติศาสตร์

          1.  กรุงสุโขทัย  (พ.ศ. 1792 - 2006)
                    ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนากรุงสุโขทัย  ได้แก่
                    1)  ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  การเลือกที่ตั้งเมืองหลวงในอดีตส่วนใหญ่มักใกล้แม่น้ำ  แต่เมืองสุโขทัยไม่ได้ตั้งอยู่ริมน้ำเพราะแม่น้ำยมอยู่ห่างจากตัวเมืองสุโขทัยไปประมาณ 13 กิโลเมตร  การเลือกตั้งเมืองหลวงที่สุโขทัยคงเป็นเพราะสุโขทัยเป็นเมืองสำคัญมาแต่เดิม
                    นอกจากนี้  การที่สุโขทัยยังตั้งอยูท่ามกลางเทือกเขาถนนธงชัย  เทือกเขาตะนาวศรี  และเทือกเขาเพชรบูรณ์  ทำให้อากาศไม่ร้อนมากจนเกินไป  และมีลมมรสุมพัดผ่าน  จึงทำให้มีฝนตกชุก  รวมทั้งมีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์

                    2)  ปัจจัยทางการเมืองและประวัติศาสตร์  ก่อนการสถาปนาอาณาจักรสุโขทัยนั้น  ในเขตสุโขทัยและศรีสัชนาลัยมีชุมชนที่มีผู้นำไทยอยู่ก่อนแล้ว  เช่น  พ่อขุนศรีนาวนำถุม  เจ้าเมืองเชลียง  พ่อขุนผาเมือง  เจ้าเมืองราด  โอรสของพ่อขุนศรีนาวนำถุม  และพ่อขุนบางกลางหาว  เจ้าเมืองบางยาง  (ต่อมาคือพ่อขุนศรีอินทราทิตย์)
                    ต่อมาเมื่อพ่อขุนศรีนาวนำถุมสิ้นพระชนม์ลง  ขอมสบาดโขลญลำพงซึ่งอาจเป็นขุนนางเขมรได้เข้ายึดเมืองศรีสัชนาลัย  สุโขทัย  พ่อขุนผาเมืองและพ่อขุนบางกลางหาวได้ทรงช่วยกันต่อสู้ขับไล่ขอมสบาดโขลญลำพง  และพ่อขุนศรีอินทราทิตย์สถาปนาอาณาจักรสุโขทัยขึ้นมา  กล่าวได้ว่าบริเวณสุโขทัยมีพัฒนาการทางการเมืองมานานแล้วก่อนมีการสถาปนาอาณาจักร  ดังพบโบราณสถานที่มีอิทธิพลเขมร  ซึ่งสร้างก่อนตั้งกรุงสุโขทัย  เช่น  ศาลตาผาแดง  พระปรางค์วัดศรีสวายและวัดพระพายหลวง  เป็นต้น

          2.  กรุงศรีอยุธยา  (พ.ศ. 1893 - 2310)
                    ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนากรุงศรีอยุธยา  ได้แก่
                    1)  ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  กรุงศรีอยุธยามีสภาพภูมิศาสตร์ที่เหมาะสมต่อการสถาปนาอาณาจักร  เนื่องจากตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มกล้างใหญ่  มีแม่น้ำลำคลองหนองบึงมากและมีความอุดมสมบูรณ์  ทำให้การเกษตรกรรมได้ผลดี  รวมทั้งมีแม่น้ำสำคัญหลายสายไหลผ่าน  คือ  แม่น้ำลพบุรีทางเหนือ  แม่น้ำป่าสักทางตะวันออก  แม่น้ำเจ้าพระยาทางตะวันตกและทางใต้  กรุงศรีอยุธยาจึงติดต่อกับหัวเมืองต่าง ๆ ได้สะดวก  รวมทั้งตั้งอยู่ไม่ไกลจากอ่าวไทย  ทำให้กรุงศรีอยุธยาพัฒนาเป็นเมืองท่าที่สำคัญของภูมิภาค  มีการติดต่อค้าขายกับดินแดนต่าง ๆ ทั้งที่อยู่ใกล้เคียง  เช่น  เขมร  มอญ  และดินแดนที่อยู่ห่างไกล  เช่น  อินเดีย  จีน  อาหรับ  และชาติตะวันตก  ทำให้ได้รับวัฒนธรรมต่างชาติมาผสมผสานกัน
                    2)  ปัจจัยทางการเมืองและประวัติศาสตร์  กรุงศรีอยุธยามีพัฒนาการมาจากอาณาจักรละโว้และสุพรรณบุรี  เมื่อพระเจ้าอู่ทองมาตั้งเมืองที่กรุงศรีอยุธยาได้ทรงสร้างวังที่บริเวณเวียงเหล็กก่อน  ต่อมาทรงเห็นว่าบริเวณหนองโสนหรือบึงพระรามในปัจจุบันมีความเหมาะสมมากกว่า  จึงทรงย้ายวังไปบริเวณหนองโสน  จะเห็นได้ว่าการสถาปนากรุงศรีอยุธยาได้มีการพิจารณาทั้งในด้านภูมิศาสตร์และมีพัฒนาการทางการเมืองการปกครองมาก่อน  ทำให้กรุงศรีอยุธยามีความพร้อมในการตั้งเป็นอาณาจักร
          
          3.  กรุงธนบุรี  (พ.ศ. 2310 - 2325)
                    ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนากรุงธนบุรี  ได้แก่
                    1)  ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชสถาปนาราชธานีแห่งใหม่ยังเป็นช่วงที่บ้านไม่มั่นคง  การเลือกตั้งเมืองที่กรุงธนบุรีจึงคำนึงถึงปัจจัยทางด้านความมั่นคงเป็นหลัก  กรุงธนบุรีอยู่ในจุดยุทธศาสตร์ที่ดี  เพราะอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาและอยู่ไม่ไกลจากอ่าวไทย  หากข้าศึกยกทัพมาแล้วสู้ไม่ได้ก็สามารถหนีออกทางทะเลได้
                    2)  ปัจจัยทางการเมือง  เมื่อกรุงศรีอยุธยาล่มสลาย  สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้เป็นผู้นำในการขับไล่กองทัพพม่าและสถาปนาตนขึ้นเป็นกษัตริย์  ตั้งราชธานีใหม่ที่กรุงธนบุรี  เพราะกรุงศรีอยุธยาเสียหายจนยากจะฟื้นคืนดังเดิม

          4.  กรุงรัตนโกสินทร์  (พ.ศ. 2325 - ปัจจุบัน)
                    ปัจจัยที่มีผลต่อการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์  ได้แก่
                    1)  ปัจจัยทางการเมือง  ในช่วงปลายสมัยธนบุรีเกิดความไม่สงบขึ้นในบ้านเมืองและเกิดกบฎพระยาสรรค์  หลังจากปราบกบฎพระยาสรรค์แล้ว  สมเด็จพระยามหากษัตริย์ศึกได้สถาปนาราชวงศ์จักรีและกรุงรัตนโกสินทร์  พร้อมกับสำเร็จโทษสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชตามธรรมเนียมการเมืองในอดีต
                    2)  ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  กรุงรัตนโกสินทร์ถูกตั้งขึ้นบนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา  ตรงข้ามกับกรุงธนบุรี  การย้ายเมืองหลวงมายังที่ใหม่หรือฝั่งกรุงเทพ ฯ  เพราะมีพื้นที่กว้างขวางกว่ากรุงธนบุรีซึ่งเหมาะแก่การขยายบ้านเมืองต่อไปในอนาคต  นอกจากนี้  กรุงเทพ ฯ  ยังมีที่ตั้งที่ดีในการติดต่อค้าขายกับต่างชาติเพราะอยู่ใกล้ปากอ่าวไทย

 

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
ศิริพร ดาบเพชร  คมคาย มากบัว และประจักษ์ แป๊ะสกุล.ประวัติศาสตร์ไทย ม.4-ม.6. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.

 

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง
#Trending now
admission 58admissionAd58AdGang58อาเซียนaecเกมเกมส์คิดเลขเกมคณิตศาสตร์วาตภัยภัยธรรมชาติพายุฟิลเลอร์กลูต้ากลูต้าไธโอนกลูต้าผิวขาวผลเสียกลูต้าผลเสียฟิลเลอร์ข่าวข่าวเด่นเรียนต่อทุนทุนเรียนต่อทุนการศึกษาclearing houseเคลียร์ริ่งเฮ้าส์ค้นหาตัวเองปฎิทินสอบสพฐศธเปิดเทอมunseen Thailand travel amazingประกาศผลONETGAT PATติวติวGATเชื่อมโยงภาษาญี่ปุ่นความถนัดภาษาจีนรายงานเกษตรห้องเรียนกลับทางเกมส์การเรียนรู้โรงเรียนพ่อแม่ข่าวการศึกษาเรียนต่อต่างประเทศข้อสอบคลังข้อสอบข่าวadmissionสอบตรงสอบตรง58แอดมิชชั่นข่าวกิจกรรมสาระน่ารู้รับตรงรับตรง58โควตาวิทยาศาสตร์คณิตศาสตร์สังคมภาษาไทยแนะแนวกลอนสามเณร ถ่ายทอดธรรมะว วชิระเมธีดูย้อนหลังไฮไลท์liveธรรมบรรพชาวันพระวันโกนฝนฤดูฝนสุขภาพหน้าฝนเข้าพรรษาตักบาตรฮา ๆ น่ารัก ท่องเที่ยวคลิปเด็ดคลิปรวมคลิปเด็ดeco tripเที่ยวต่างประเทศติวเข้มสอบเข้าสัมภาษณ์สอบเข้า ม.1สอบเข้า เตรียมสอบเข้าสาธิตสอบเข้ามหิดลสอบเข้าสวนกุหลาบทดลองวิทย์โทษข่มขืนประหารชีวิตสืบ นาคะเสถียรปิยะมหาราชเก่งอังกฤษฮอร์โมนcar free dayจักรยานcu tepรับน้องชิงรางวัลrising sunทัวร์ถูกสอบเข้า ม.1อีโบล่าตึกถล่มpage9เพจ 9kaoplookpanyaสามเณรปลูกปัญญาธรรมtruelittlemonk 
กลับด้านบน