ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง
การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง
    
การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง เป็นการแสดงในท้องถิ่นต่าง ๆ ทำนองเพลงท่ารำประกอบเพลงหรือประกอบการแสดงอื่น ๆ จะแตกต่างกัน ตามสภาพของท้องถิ่นในประเทศไทยจะแบ่งการแสดงพื้นเมืองออกเป็น 4 ภาค คือ ภาคเหนือ ภาคอีสาน ภาคกลาง และภาคใต้ ซึ่งแต่ละภาคจะมีลักษณะที่แตกต่างกันไปตามลักษณะของสภาพแวดล้อมท้องถิ่น และมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง
     1.  การแสดงพื้นเมืองของภาคเหนือ
           ฟ้อนเล็บ เป็นศิลปะการแสดงภาคเหนือที่มีความงดงาม อ่อนช้อยลีลาการฟ้อนเล็บ จะแสดงออกถึงความพร้อมเพรียงของผู้แสดง เพราะการฟ้อนเล็บจะแสดงเป็นหมู่ การฟ้อนเล็บมักแสดงในงานมงคลต่าง ๆ
           การแต่งกายของผู้เล่นฟ้อนเล็บ ผู้ฟ้อนนุ่งผ้าซิ่นมีเชิงยาวกรอมเท้า สวมเสื้อแขนยาว ห่มสไบ ผมเกล้าแบบผมมวยสูง ติดดอกไม้ ห้อยอุบะ ปล่อยชายลงข้างแก้ม สวมเล็บยาวตรงนิ้วชี้ นิ้วกลาง นิ้วนาง นิ้วก้อย ยกเว้นนิ้วหัวแม่มือ
     2.  การแสดงพื้นเมืองของภาคอีสาน
           ฟ้อนภูไทย เป็นการเล่นพื้นเมืองของชาวภูไทซึ่งเป็นคนไทยเผ่าหนึ่งที่อาศัยทางภาคอีสานแถบจังหวัดสกลนคร นครพนม เลย และจังหวัดใกล้เคียงอื่น ๆ การฟ้อนภูไทนี้จะแสดงในพิธีมงคล หรืองานบุญต่าง ๆ
           การแต่งกายของผู้เล่นฟ้อนภูไท ผู้ชายนุ่งกางเกง สวมเสื้อคอกลม ผ้าขาวม้าคาดพุงและพันศีรษะ เป็นผู้เล่นดนตรีประกอบ ส่วนผู้หญิงแต่งตัวแบบพื้นเมืองเดิม เกล้ามวยผม ใส่เล็บยาว 
           เครื่องดนตรีประกอบ กลองสั้น กลองยาว ตะโพน ม้าล่อ รำมะนา แคน ฉิ่ง และฉาบ

                                                                                 เพลง ภูไท
                                                                                                                  เนื้อร้อง-ทำนอง บุญปัน วงศ์เทพ
                                                ไปเย้อเฮาไป                                ไปโห่เอาชัยเอาส่อง (ซ้ำ)
                                    ไปโฮมพี่โฮมน้อง                                      เฮาเป็นพวกพ้องของไทย
                                                 เทิงเขาแสนจน                            หนทางก็ลำบาก (ซ้ำ)
                                    ข้อยสู้ทนยาก                                            มาฟ้อนรำให้เพิ่นซม
                                                 ข้อยอยู่เทิงเขา                            ข้อยยังเอาใจมาช่วย (ซ้ำ)
                                     พวกข้อยขออำนวย                                   อวยซัยให้ละเน้อ
                                                 ขออำนาจไตรรัตน์                        จงปกกปักฮักษา (ซ้ำ)
                                     แต่ไทยทั่วหน้า                                         ให้วัฒนาสืบไป
                                                  เวลาก็จวน                                   ข้อยสิด่วนไป (ซ้ำ)
                                      ขอความมีซัยทุก ๆ ท่านเทอญ                ข้อยสิลาละเน้อ ข้อยลาละเนอ

    3.  การแสดงพื้นเมืองของภาคกลาง
         รำเหย่ยหรือเพลงเหย่ย เป็นศิลปะการแสดงพื้นเมืองของจังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งนิยมเล่นในเทศกาลต่าง ๆ เพื่อความสนุกสนาน การแสดงรำเหย่ยหรือเพลงเหย่ยนี้มีเฉพาะบางท้องที่ในจังหวัดกาญจนบุรี ไม่แพร่หลายเหมือนการแสดงอื่น ๆ เราจึงควรอนุรักษ์การแสดงนี้ไว้
          การแต่งกายของผู้เล่นรำเหย่ย ผู้ชายนิยมนุ่งโจมกระเบน สวมเสื้อคอกลม มีผ้าคล้องไหล่หรือผ้าขาวม้า ผู้หญิงนิยมนุ่งผ้าซิ่นหรือโจงกระเบนสวมเสื้อแขนกระบอก
          เครื่องดนตรีประกอบ ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง และกลองยาว
          วิธีเล่น การเล่นจะเริ่มด้วยการตีกลองยาวโหมโรงอย่างกึกก้อง เพื่อเรียกร้องความสนใจให้ผู้เล่นเกิดความสนุกสนาน และทำให้เกิดความคุ้นเคยกับจังหวะที่จะร้องและรำ เมื่อเล่นได้ช่วงหนึ่งแล้ว ดนตรีจะลดจังหวะลง จากนั้นจึงให้ผู้เล่นทั้งชายและหญิงเริ่มเล่นโดยผู้เล่นฝ่ายชายจะเป็นผู้ถือผ้าขาวม้า หรือผ้าคล้องไหล่ไปพาดหรือคล้องไหล่ผู้เล่นฝ่ายหญิงที่ตนเองชอบ ซึ่งผู้หญิงคนที่ถูกผ้าคล้องไหล่ไปพาดหรือถูกคล้องก็จะรำออกมา ผู้เล่นทั้งสองก็จะร้องเพลงโต้ตอบเกี้ยวพาราสีกัน แล้วผู้เล่นฝ่ายชายคนต่อไปก็ปฏิบัติเหมือนผู้เล่นคนแรกจนครบทุกคน
          การรำเพลงเหย่ยจะไม่ยึดแบบแผนตายตัว แต่ต้องรำให้ถูกจังหวะดนตรีซึ่งขณะรำต้องร้องเพลงไปด้ว เช่น
              
                                                             ตัวอย่าง เนื้อร้องรำเหย่ย
                       ชาย  มาเถิดหนาแม่มา                                             มาเล่นพาดผ้ากันเอย
                                พี่ตั้งวงไว้ท่า                                                    อย่านิ่งรอช้าเลยเอย
                                พี่ตั้งวงไว้คอย                                                  อย่าให้วงกร่อยเลยเอย
                       หญิง ให้พี่ยื่นแขนขวา                                               เข้ามาพาดผ้าเถิดเอย
                       ชาย   พาดเอยพาดลง                                               พาดที่องค์น้องเอย
                       หญิง  มาเถิดพวกเรา                                                 ไปรำกับเขาหน่อยเอย

     4.  การแสดงพื้นเมืองของภาคใต้
          รองเง็ง
  เป็นการเล่นที่เลียนแบบชาวตะวันตก โดยเอามาดัดแปลงให้เข้ากับแบบของพื้นเมืองชวา และแพร่หลายมาถึงแถบมลายู จนมีเล่นกันทางภาคใต้
          การแต่งกายของผู้เล่นรองเง็ง  ผู้หญิงนุ่งโสร่ง สวมเสื้อแขนยาวและนุ่งผ้าคลุมศีรษะ แต่บางครั้งอาจแต่งกายทันสมัย เช่น สวมกระโปรง ผู้ชายนุ่งโสร่ง สวมเสื้อแขนยาว และสวมหมวกมลายู
          วิธีเล่น  เมื่อดนตรีเริ่มบรรเลง ให้ผู้เล่นออกไปเต้นที่กลางวง โดยฝ่ายหญิงลุกออกไปเต้นก่อน ฝ่ายชายออกไปสมทบในภายหลัง แต่ในบางครั้งฝ่ายชายจะเป็นผู้เชิญฝ่ายหญิงออกมาเต้น
          วิธีการเต้น  จะเต้นตามจังหวะดนตรีโดยฝ่ายชายเต้นตรงเข้าไปข้างหน้าฝ่ายหญิง แล้วฝ่ายชายจะเต้นถอยหลังออกมา จากนั้นฝ่ายหญิงจะลุกขึ้นเต้นตามติดออกมา
          การเต้น  ให้สืบเท้าก้าวไปมาตามจังหวะดนตรี จะเต้นก้าวไปข้างหน้าหรือถอยหลังก็ได้ ถ้าเต้นรวมกันทั้งชายหญิงก็เต้นโดยหันหน้าเข้าหากันเป็นคู่ ๆ ตามจังหวะดนตรี
          เพลงที่ใช้ในการเต้นรองเง็งมีด้วยกันหลายเพลง ซึ่งนักเรียนอาจจะใช้เพลงต่อไปนี้

                                                                 เพลง บุหรงกากา
                              บุหรา กากา ตูอา                                         เมนซอ ดี เจ เดอลา
                              เม เน ซู อา ตู วา                                         คิ คินยา ติงกัล ดู วา
                              เรซุม เรซุม เรซูม                                          อู รา รา
                              เรซุม เรซุม เรซูม                                          อู รา รา
                              เรซุม เรซุม เรซูม                                          อู รา ร้า
                              บุหรง กา กา                                                ตู อา

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์ สีมหาศาล และคณะ. ศิลปะ ป.4. พิมพ์ครั้งที่ 3.  กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์.
ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง