พุทธศาสนสุภาษิต
   หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาประกอบด้วยพุทธศาสนสุภาษิตสอนใจมากมาย  ดังนั้นในฐานะที่นักเรียนเป็นพุทธศาสนิกชนจึงควรศึกษาพระพุทธศาสนสุภาษิต  เพื่อจะได้เข้าใจหลักธรรมและเนื้อหาของพระพุทธศาสนาได้ง่ายยิ่งขึ้นและจะได้เลือกสรรพุทธศาสนสุภาษิตมาเป็นแง่คิดเตือนใจในการดำเนินชีวิต

๑) ความหมายของพุทธศาสนสุภาษิต
   พุทธศาสนสุภาษิต  เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าซึ่งกล่าวไว้ในรูปของข้อความขนาดสั้นแต่มีเนื้อหาและสาระอันลึกซึ้ง  สามารถนำไปเป็นข้อคิดในการดำเนินชีวิตได้เป็นอย่างดี

๒)พุทธศาสนสุภาษิตที่ควรรู้
   ยํ  เว  เสวติ  ตาทิโส  :  คบคนเช่นใดย่อมเป็นเช่นนั้น
          มนุษย์ย่อมอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม  จึงมีการคบค้าสมาคม  ซึ่งหมายถึง  การอยู่ร่วมกันกินร่วมกัน  ทำงานร่วมกัน  และเที่ยวหรือเล่นร่วมกัน  เป็นต้น
          ดังนั้นพระพุทธศาสนาจึงมีคำสอนเรื่องการระมัดระวังในการอยู่ร่วมกันหรือการคบคน  เช่น  การคบเพื่อน  เพราะถือว่าอิทธิพลของเพื่อนจะส่งผลและหล่อหลอมให้เรามีพฤติกรรมต่างๆ  เช่น  การติดยาเสพติด  มักจะได้ยินอยู่เสมอว่าเป็นเพราะเสพตามเพื่อน  การคบคนจึงได้เปรียบกับการนำใบไม้ไปห่อปลาเน่า  ใบไม้ย่อมมีกลิ่นเหม็นเพราะปลาไปด้วย  เช่นเดียวกับการคบคน  เมื่อเราคบคนที่เป็นอย่างไร  เราอาจเป็นเช่นเดียวกับคนที่เราคบด้วยได้

   อตฺตนา  โจทยตฺตานํ  :  จงเตือนตนด้วยตนเอง
          มนุษย์โดยทั่วไปย่อมมีเวลาที่จะตกอยู่ในความประมาท  หลงผิด  เข้าใจผิด และพลั้งเผลอไปบ้างเป็นธรรมดา หรือบางครั้งอาจถลำตัวลงสู่หายนะหรือความชั่วได้  แต่ทั้งนี้บางคนอาจโชคดีที่มีผู้ปรารถนาดีคอยตักเตือน  ชี้แนะแนวทางที่ถูกที่ควร เช่น บิดามารดา  ครูอาจารย์  ญาติ หรือเพื่อน เป็นต้น อย่างไรก็ตามย่อมไม่มีใครจะสามารถอยู่ใก้ชิดและตักเตือนเราได้ตลอดเวลาในขณะที่ความประมาท  ความลุ่มหลงมัวเมา  หรือความรู้เท่าไม่ถึงการณ์สามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา
          พระพุทธศาสนาจึงมีการสอนให้พุทธศาสนิกชนรู้จักฝึกฝนตนเอง  หัดสำรวมและพิจารณาพฤติกรรมของตนเองด้วยใจเป็นกลาง  ปราศจากอคติหรือความเอนเอียง  อันอาจจะเห็นความบกพร่องและพฤติกรรมที่ควรปรับปรุงแก้ไขให้ดียิ่งขึ้น
          แม้การฝึกเตือนตนเองจะเป็นการกระทำที่ยาก  แต่ก็ต้องฝึกทำให้ได้ดีที่สุด  โดยเริ่มเตือนตนเองจากเรื่องเล็กๆ น้อยๆ เช่น เมื่อใช้จ่ายเงินต้องหยุดคิดเสมอว่า  กำลังใช้จ่ายอย่างสุรุ่ยสุร่ายหรือไม่  เกินกำลังฐานะหรือรายได้ของตนหรือไม่  บุคคลที่เตือนตนเองได้ในเรื่องเล็กๆ น้อยๆ แม้ภายหลังจะประสบปัญหาหรือเหตุการณ์สำคัญ  ย่อมจะเตือนตนเองได้เสมอ

   นิสมฺม  กรณํ  เสยฺโย  :  การใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำดีกว่า
          มนุษย์มักถูกมองว่าเป็นสัตว์ที่ประเสริฐกว่าสัตว์อื่นใดในโลก  เนื่องด้วยมนุษย์มีความสามารถในการคิด  การใช้สติปัญญา  แม้ว่าในความเป็นจริง  การตัดสินใจกระทำการอันใดของมนุษย์ก็มิได้เกิดขึ้นด้วยปัญญาเสมอไป  เพราะยังมีปัจจัยอื่นอันได้แก่  ความโลภ  ความโกรธ  และความหลง  เป็นต้นเหตุที่ทำให้มนุษย์พลาดพลั้งและตกอยู่ในความประมาทได้เสมอ
          ดังนั้นการกระทำใดๆ  ที่เกิดขึ้นโดยไม่ผ่านการใคร่คราญและคิดทบทวนให้รอบคอบย่อมไม่ประสบผลดีเท่าที่ควร  และบางครั้งอาจเกิดผลร้ายอย่างที่คาดไม่ถึง เช่น เมื่อเพื่อนชักชวนให้เสพยาเสพติด  โดยบอกว่าจะได้รับความสุข  ถ้าเราขาดสติและความยั้งคิดย่อมเชื่อตามเพื่อนหลงเสพยา  จนกลายเป็นคนติดยา  และเสียอนาคตได้
          ด้วยเหตุนี้พระพุทธศาสนาจึงมีคำสอนให้ตั้งอยู่ในความไม่ประมาท  โดยการใช้สถิติพิจารณาให้รอบคอบเสียก่อนและค่อยตัดสินใจและลงมือกระทำ

   ทุราวาสา  ฆรา  ทุกฺขา  :  เหย้าเรือนที่ปกครองไม่ดีนำทุกข์มาให้
          ครอบครัวเป็นสถาบันที่สำคัญยิ่งของสังคมมนุษย์  ปัญหาทางสังคมที่เกิดขึ้นหลายปัญหามักถูกมองว่ามีสาเหตุมาจากครอบครัว  เนื่องจากหากครอบครัวใดมีสมาชิกที่มีแต่ความเห็นแก่ตัว  ไม่มีน้ำใจ  ไม่มีความรักและความปรารถนาดีต่อกัน  ไม่ให้เกียรติ  แก่งแย่งชิงดีและทะเลาะเบาะแว้งกันย่อมทำให้ครอบครัวนั้นวุ่นวาย  อยู่ร่วมกันได้อย่างไร้ความสุขซึ่งอาจส่งผลกระทบต่างๆ  จนกลายเป็นปัญหาภายในครอบครัว  และพัฒนาไปเป็นปัญหาระดับชาติได้
          ดังนั้นพุทธศาสนสุภาษิตบทนี้จึงมีความมุ่งหมายในการสอนเพื่อเตือนใจผู้ครองเรือนหรือสมาชิกทุกคนในครอบครัวให้ระมัดระวังการใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน  ซึ่งมีความจำเป็นที่สมาชิกแต่ละคนจะต้องเข้าใจในระเบียบปฏิบัติของครอบครัว  และอยู่ร่วมกันด้วยความรัก  ความเข้าใจ  ความมีน้ำใจ  มีความเคารพและให้เกียรติซึ่งกันและกัน  ซึ่งจะทำให้สมาชิกในครอบครัวอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข  มีความสามัคคีปรองดอง  มีสุขภาพจิตดี  มีเวลาคิดและทำเรื่องที่จะเป็นประโยชน์แก่ตนเองและผู้อื่น

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก  :
สุริวัตร  จันทร์โสภา.  พระพุทธศาสนา  ม.1.  พิมพ์ครั้งที่ 1.  กรุงเทพฯ  :  อักษรเจริญทัศน์.