ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต

สิ่งมีชีวิตนอกจากจะมีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมแล้ว  ยังมีความสัมพันธ์ในระหว่างสิ่งมีชีวิตด้วยกันเองในลักษณะต่างๆ ดังนี้ 

1.  ความสัมพันธ์แบบเหยื่อกับผู้ล่า  เป็นความสัมพันธ์ที่ฝ่ายหนึ่งได้ประโยชน์แต่อีกฝ่ายหนึ่งเสียประโยชน์  เช่น กวางเป็นเหยื่อของเสือ  หนูเป็นเหยื่อของงู  หนอนเป็นเหยื่อของนก เป็นต้น

2.  ความสัมพันธ์แบบปรสิต  เป็นความสัมพันธ์ที่ฝ่ายปรสิตได้ประโยชน์  ส่วนฝ่ายที่ถูกเกาะกินนั้นเสียประโยชน์  โดยมีทั้งแบบปรสิตภายนอก เช่น ต้นกาฝากแย่งอาหารต้นไม้ใหญ่  เหาะเกาะกินอยู่บนศรีษะคนเรา  ราเกาะกินบนหลังด้วง แมลง  เป็นต้น  และแบบปรสิตภายใน  เช่น พวกพยาธิในลำไส้  หรือปรสิตที่ก่อให้เกิดเมร็ง  เป็นต้น

3.  ความสัมพันธ์แบบพึ่งพากัน  เป็นความสัมพันธ์ที่ทั้งสองฝ่ายต้องอาศัยอยู่ร่วมกัน ไม่สามารถแยกจากกันได้และต่างฝ่ายต่างได้รับประโยชน์จากการอยู่ร่วมกัน  เช่น รากับสาหร่ายที่อยู่ร่วมกันเป็นไลเคน โดยสาหร่ายจะอาศัยเส้นใยของราช่วยยึดเกาะ พรางแสง และอุ้มน้ำให้เกิดความชื้น ในขณะที่ราจะอาศัยอาหารที่ได้จากการสังเคราะห์ด้วยแสงของสาหร่ายเพื่อการดำรงชีวิต และปลวกกับโปรโตซัวในลำไส้ ชื่อ trichonympha ปลวกกิน ไม้ได้ แต่ตัวมันเองก็ย่อยเซลลูโลสไม่ได้ ดังนั้น โปรโตซัวที่อยู่ในลำไส้ปลวกจึงย่อยเซลลูโลสในไม้ที่ปลวกกินแทนให้  เป็นต้น

4.  ความสัมพันธ์แบบได้ประโยชน์ร่วมกัน  เป็นความสัมพันธ์ที่ต่างฝ่ายปต่างได้ประโยชน์  เช่น ผีเสื้อกับดอกไม้  มดดำกับเพลี้ย  นกเอี้ยงกับควาย  เป็นต้น

5.  ความสัมพันธ์แบบอิงอาศัย  เป็นความสัมพันธ์ที่ฝ่ายหนึ่งได้รับประโยชน์แต่ขณะเดียวกันอีกฝ่ายหนึ่งก็ไม่ได้เสียประโยชน์อะไร  เช่น นกแร้งกับเสือ  ต้นไม้ใหญ่กับพลูด่าง  ปลาฉลามกับเหาฉลาม  นกกระรอก และสัตว์อื่นๆ ที่อาศัยทำรังอยู่บนต้นไม้  เป็นต้น