การเตรียมดินปั้น

ว่ากันเรื่องดิน วัตถุดิบเริ่มต้น ก่อเกิดเป็นชิ้นงานต่างๆ ดินทุกชนิดสามารถ
(ไม่จำเป็นต้องเป็นดินเหนียวเท่านั้น) นำมาขึ้นรูป และเอามาเผาเป็นชิ้นงานได้
การขึ้นรูปก็มีวิธีการ และเทคนิคต่างๆ มากมาย แล้วแต่ชนิดของดิน และ
วัตถุประสงค์ของการนำชิ้นงานไปใช้ประโยชน์

หล่อ...ปั้น...อัดพิมพ์...แป้นหมุน ฯลฯ เป็นกรรมวิธีในการขึ้นรูปดิน เป็นชิ้นงานต่างๆ จะเห็นว่ามีหลายวิธี เยอะแยะมากมาย แต่งานปั้นเล่นเป็นศิลปะเพลิดเพลินใจ เราเรียกว่าเป็น "การปั้นขึ้นรูปแบบอิสระ" และวัสดุที่ใช้คือ "ดินเหนียว"
"ดินเหนียว" หาง่ายขุดได้ทุกแห่งทั่วไป เช่น ริมน้ำ ชายคู ภูเขา ทุ่งนา เลือกขุดมาใช้ได้ตามสะดวก สีของดินแต่ละแหล่ง จะแตกต่างกันไปตามแร่ธาตุ ที่มีอยู่ในดินแต่ละถิ่น  เช่น ขุดจากทุ่งนาอาจมีสีเทาถึงดำ  ขุดจากภูเขา อาจมีสีแดง (สีดินลูกรัง) แต่สีที่เผาสุกแล้ว จะให้สีโทนแดงส้มเหมือนกัน จะต่างกันเพียงสีอาจจะอ่อนแก่ไม่เท่ากัน 

เอาล่ะ....บอกเล่ากันพอสังเขป  เรามาเริ่มเตรียมดิน เอาไว้ปั้นดาวกันดีกว่า ง่ายๆทำได้เอง ไม่ต้องมีเครื่องจักรเครื่องมือ อาศัยใส่ใจ และใจเย็นๆๆๆๆๆๆๆๆ .....

 

ขั้นตอนที่1-2....นำดินที่เตรียมไว้ ใส่ถังแล้วเติมน้ำลงไป 

ขั้นตอนที่3-4 .....ใช้มือบิ ขยำให้ดินแตกยุ่ย แล้วใช้ไม้กวน ให้น้ำดินเป็นเนื้อครีม หมักดินใส่น้ำทิ้งไว้ 1 คืน (ยิ่งหมักนานเท่าไหร่ยิ่งดี) เพื่อสลายสารเคมีจำพวกเกลือ ที่มีอยู่ในดินละลายออกมา เพราะสารเกลือบางดัวจะทำให้ผลงาน เป็นคราบขาวเมื่อเผาสุกแล้ว การแช่น้ำจะทำให้ดินย่อยสลายเล็กลง ไม่มีฟองอากาศในเนื้อดิน เมื่อหมักทิ้งไว้น้ำดินจะแยกตัวออกเป็น 2 ส่วน โดยข้างบนจะเป็นน้ำใสๆ แยกชั้นจากเนื้อดินที่เป็นเนื้อครีมละเอียดตกตะกอนอยู่ชั้นล่าง ให้เทน้ำใสๆชั้นบนทิ้งไป

 
 

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่1 - ดินเหนียวจากแหล่งธรรมชาติ

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่3-4 - หมักดินเหนียว

 

ขั้นตอนที่ 5-6 ....กวนดินที่หมักแล้วให้เป็นเนื้อครืม แล้วตักมากรองใส่ตะแกรงตาถี่ (ใช้ตะแกรงร่อนแป้งก็ได้) กรองเก็บเศษวัสดุและกรวด หิน ทราย ทิ้งไป น้ำดินที่ผ่านตะแกรงจะเป็นดินเนื้อละเอียดล้วนๆ ถ้าน้ำดินข้นเกินไปให้เติมน้ำ ลดความข้นเพื่อง่ายต่อการกรอง ใช้ไม้ช่วยคนในตะแกรงร่วมด้วยก็ได้

ขั้นตอนที่ 7 ....เทน้ำที่กรองได้ลงพักไว้ในถัง ให้น้ำและเนื้อดินแยกตัว ออกจากกันอีกครั้ง หมั่นรินน้ำส่วนที่ไส ออกทิ้งเป็นระยะ จนเหลือเนื้อดินข้นตกอยู่ก้นถัง เทเนื้อดินจากถังใส่จานรองกระถางขนาดใหญ่ หรือภาชนะทรงเตี้ยกว้าง เพื่อเป็นการตากดิน ช่วยให้ดินแห้งเร็วขึ้น

 

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่ 5,6 - กรองดินเหนียว

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่7 - ตากดิน

ขั้นตอนที่ 8 ....ตากดินทิ้งไว้ราว 2-3 วัน ดินจึงจะแห้งสนิท แล้วแต่สภาพของความชื้นในอากาศ แสงแดด และลม 

ขั้นตอนที่ 9 ....เมื่อดินแห้งแล้วให้เก็บใส่ภาชนะเก็บไว้ใช้ ระวังอย่าให้มีเศษผงหรือสิ่งแปลกปลอมอื่นๆ ตกลงไป เราจะเก็บดินในสภาพดินแห้งแบบนี้  หรือทำให้เป็นดินเหนียวพร้อมปั้น แล้วเก็บไว้เพื่อความรวดเร็วในการหยิบใช้ก็ได้ ถ้าเก็บเป็นดินพร้อมปั้น ให้ดูขั้นตอนต่อไป

 

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่8 - รอดินเหนียวแห้ง

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่9 - เก็บดินแห้ง

 

ขั้นตอนที่ 10-12....ย่อยชิ้นดินแห้ง ให้เป็นก้อนเล็กๆ (บดกลิ้ง หรือ ทุบ แล้วแต่สะดวก) ดินเหนียวจากธรรมชาติบางแห่งมีเปอร์เซ็นตืการหดตัวสูง อาจมีผลกับการแตกร้าวของชิ้นงานปั้น จึงต้องผสมทรายละเอียดลงไป 1ส่วน ใน 3 หรือ 4 ส่วนของปริมาณดินแห้ง เพื่อลดการหดตัวของดิน ผสมคลุกเคล้าให้เข้ากันโดยทั่ว (แต่ถ้าปั้นชิ้นงานเล็กๆ ไม่ต้องผสมทรายก็ได้) - การทดสอบการหดตัวของดิน จะขอนำเสนอในโอกาสต่อไป

ขั้นตอนที่ 13....ค่อยๆเติมน้ำลงในดินคลุกเคล้าให้เข้ากัน

 
การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่10-13 - ผสมดิน
 

ขั้นตอนที่ 14 ....ใช้มือนวดบีบสัมผัส กำหนดความพอดีของปริมาณน้ำ อย่าให้น้ำมากเกินไปจนดินแฉะติดมือ ปั้นไม่ได้ น้ำน้อยเกินไปดินจะไม่จับตัว ความพอดีจะปั้นดินได้เนียนไม่ติดมือ ปั้นดินแบ่งเป็นก้อนๆ เก็บไว้ในภาชนะปิด เก็บความชื้นของดินไว้ ไม่ให้แข็งตัว เป้นอันจบสิ้นกรรมวิธีการเตรียมดิน

...........ขอให้สนุกกับกิจกรรมปั้นดิน........

 

การเตรียมดินเหนียว สำหรับงานปั้นดิน ขั้นที่14 - นวดดิน  เก็บดินเหนียว

 
 
 

ดินเหนียวต่างชนิด

ขอบคุณที่มา : http://www.banpanya.com

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง