ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

การเขียนย่อหน้า

ย่อหน้า คือ เรื่องราวตอนหนึ่งๆ ซึ่งประกอบด้วยประโยคหลายๆ ประโยครวมกัน การเขียนย่อหน้าจะต้องเขียนข้อความที่เป็นใจความสำคัญใจความหนึ่ง และเขียนข้อความอื่นๆ ให้มีเนื้อหาอธิบายขยายใจความสำคัญให้ชัดเจนขึ้น
ถ้านำย่อหน้าหลายๆ ย่อหน้า ที่มีเนื้อหาเป็นเรื่องเดียวกันมาต่อกัน ก็จะสัมพันธ์กันเป็นเรียงความ

การเขียนย่อหน้าอาจเขียนได้หลายเเบบ ดังนี้
๑. เขียนข้อความที่เป็นใความสำคัยอยู่ตอนต้นย่อหน้า หลังจากนั้นก็จะเป็นข้อความขยายใจความสำคัญอยู่ตอนต้นย่อหน้า หลังจากนั้นก็จะเป็นข้อความขยายใจความสำคัญ เช่น
           \"ประเพณีการไหว้ครูเป็นประเพณีดีงาม คนไทยปฏิบัติสืบเนื่องกันมาช้านาน สาระสำคัญของประเพณีไหว้ครูเป็นการเเสดงออกถึงความกตัญญูกตเวทีรู้คุณ ซึ่งเป็นสมบัติของผู้เจริญ ผู้ที่ขาดความกตัญญูรู้คุณย่อมไม่เจริญ\"

๒. เขียนข้อความที่เป็นใจความสำคัญอยู่ตรงกลางย่อหน้า เช่น
           \"เราจะไม่สามารถเขียนหนังสือได้สักบรรทัดเดียว ถ้าไม่คิดจะวางแผนเรื่องที่เราจะเขียนล่วงหน้า อันที่จริงการวางแผนเรื่องและการเตรียมเขียนหนังสือเป็นงานใหญ่ที่สุดของการเขียนหนังสือ และจะเป็นงาน ๘๙ ใน๑๐ ส่วนของงานทั้งหมด การเขียนต้นฉบับจริงๆ นั้น เป็ฯส่วนสุดท้ายและเล็กที่สุด\"

๓. เขียนข้อความที่เป็นใจความสำคัญอยู่ตอนท้าย และมีข้อความขยายอยู่ตอนต้นของย่อหน้า เช่น
            \"หลายคนคิดว่าบุญกับทานเป็นคนละอย่างกัน ความเข้าใจอันนี้ทำให้เรา พูดติดปากกันไปว่าทำบุญเเล้วให้ทาน แม้จริงเเล้วบุญเเละทานก็เป็นอันเดียวกัน คือ ทานเป็นวิธีทำบุญอย่างหนึ่งนั้นเอง\"

ใจความสำคัญของย่อหน้า
ในย่อหน้าหนึ่งๆ จะมีประโยชน์ใจความสำคัญ และประโยคขยายใจความสำคัญ
ประโยคขยายใจความสำคัญ มี ๒ ลักษณะ ดังนี้

๑. ประโยคใจความสำคัญที่ผู้เขียนเขียนไว้อย่างชัดเจน ซึ่งอาจเขียนอยู่ต้น ย่อหน้า กลางย่อหน้า ท้ายย่อหน้า หรือทั้งต้นและท้ายย่อหน้า ซึ่งประโยคใจความสำคัญแบบนี้จะมีประโยคขยายใจความสำคัญอยู่ด้วย
ประโยคขยายใจความสำคัญ คือ ประโยคหรือข้อความที่ขยายเนื้อหาสำคัญในย่อหน้านั้นๆ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น การขายใจความสำคัญสามารถทำได้หลายอย่าง เช่น การอธิบายความหมาย การยกตัวอย่าง การเปรียบเทียบ เป็นต้น

๒. ประโยคใจความสำคัญที่ผู้เขียนไม่ได้เขียนไว้อย่างชัดเจน ประโยคใจความสำคัญแบบนี้ ผู้อ่านจะต้องหาใจความสำคัญเองด้วยการตั้งคำถามในย่อหน้านั้นๆ ว่าใคร ทำอะไร ผลเป้นอย่างไร จากนั้นนำมาเรียบเรียงให้เป็ฯประโยคใจความสำคัญ

ตัวอย่าง
                                                               เต่าแข่งกับครุฑ
            ครั้งหนึ่งนานมาเเล้ว เต่าตัวหนึ่งถูกครุฑจับได้ ครุฑจะกินเต่าเป็นอาหาร เต่าขอร้องว่าขอให้ลองเเข่งกันข้ามมหาสมุทรก่อน ถ้าครุฑแพ้ให้ปล่อยเต่าไป ครุฑเเน่ใจว่าต้องชนะเต่าเเน่จึงตกลง และกำหนดวันแข่งขัน
            เต่ารีบเรียกญาติพี่น้องมา และนัดเเนะว่าให้เต่าแต่ละตัวคลานไปในน้ำ และอยู่ห่างกันเป็นระยะๆ ในวันเเข่งขัน
            เมื่อถึงวันเเข่งขัน ครุฑออกบินพร้อมกับเต่าตัวเเรกคลานลงน้ำ ครุฑบินต่อไปไม่เท่าไหร่ก็เห็นเต่าอีกตัว ซึ่งลอยอยู่ในน้ำดผล่หัวอยู่ข้างหน้า ครุฑตกใจรีบบินให้เร็วขึ้นสักครู่ก็เห็นเต่าโผล่หัวอยู่ข้างหน้าอีก ครุฑเร่งบินเท่าไหร่ก็ไม่ทัน เห็นเต่าโผล่อยู่ข้างหน้าทุกที เเละเมื่อถึงฝั่งก็เห็นเต่าคอยอยู่เเล้ว ครุฑจึงยอมเเพ้ปล่อยเต่ารอดชีวิตไป
เต่าแข่งกับครุฑ ของ อ.วรรณนิภา จาก ๔๐ เรื่องพื้นเมืองนานาชาติ

วิธีหาใจความสำคัญ
ย่อหน้าที่หนึ่ง

-  ตั้งคำถามเพื่อหาคำสำคัญหรือคำหลัก
คำถาม คำสำคัญ
๑. มีใครในย่อหน้านี้    - เต่า ครุฑ
๒. ตัวละครในย่อหนานี้ทำอะไร - ครุฑจับเต่าได้และจะกินเป็นอาหาร
-เต่าขอร้องให้ครุฑแข่งกันข้ามมหาสมุทร
๓. ผลขิองการกระทำเป็นอย่างไร - ครุฑตกลงเเข่งกับเต่า
- นำคำสำคัญหรือคำหลักมาเรียบเรียงให้เป็นประโยค
ครุฑจับเต่าได้เเละจะกินเต่าเป็นอาหาร แต่เต่าขอร้องให้ครุฑแข่งขันกันข้ามมหาสมุทร ครุฑก็ตอบตกลง

ย่อหน้าที่สอง
- ตั้งคำถามเพื่อหาคำหลักสำคัญหรือคำหลัก
                          คำถาม                                  คำสำคัญ
                   ๑. มีใครในย่อหน้านี้                   - เต่าเเละญาติพี่น้อง
                   ๒. ตัวละครในย่อหนานี้ทำอะไร       - เต่านัดเเนะญาติแต่ละตัวให้คลานไปใต้น้ำ 
                                                                และอยู่ห่างกันเป็นระยะจนถึงอีกฝั่งหนึ่งแล้ว
                                                                โผล่หัวให้ครุฑเห้นเป็นระยะ
๓. ผลของการกระทำเป็นอย่างไร                       - เต่าทุกตัวเข้าใจและจะปฏิบัติตาม

- นำคำสำคัญหรือคำหลักมาเรียบเรียงให้เป็นประโยค
เต่านัดแนะญาติพี่น้องแต่ละตัวคลานไปใต้น้ำ และให้อยู่ห่างกันเป็นระยะ จนถึงอีกฝั่งหนึ่ง แล้วโผล่หัวให้ครุฑเห็นเป็นระยะ

ย่อหน้าที่ ๓
- ตั้งคำถามเพื่อหาคำสำคัญหรือคำหลัก
คำถาม  คำสำคัญ
๑. มีใครในย่อหน้านี้ - ครุฑ เต่า
๒. ตัวละครในย่อหน้านี้ทำอะไร - ครุฑแข่งขันกับเต่าข้ามหาสมุทร
๓. ผลของการกระทำเป็ฯอย่างไร - ครุฑแพ้การเเข่งขัน เต่ารอดชีวิต

- นำคำสำคัญหรือคำหลักมาเรียบเรียงให้เป็นประโยค
ครุฑแพ้เต่าในการเเข่งขัน เต่าจึงรอดชีวิตไป

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์ สี่มหาศาล และคณะ. ภาษาไทย ป.๕. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง