วิถีชีวิตของมนุย์ในแต่ละสังคม  ย่อมมีความแตกต่างกัน  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ  เช่น  สภาพภูมิประเทศ  ภูมิอากาศ  เป็นต้น  ดังนั้นเราจะศึกษาเรื่องการตั้งถิ่นฐาน  ดังต่อไปนี้

     ปัจจัยทางภูมิศาสตร์ที่มีผลต่อการตั้งถิ่นฐานและการดำรงชีวิต
          ปัจจัยทางภูมิศาสตร์  หมายถึง  ลักษณะภูมิประเทศ  ลักษณะภูมิอากาศ  และทรัพยากรธรรมชาติ  ซึ่งมีผลต่อการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพของผู้คน  ส่วนปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมนั้นเป็นปัจจัยที่เกิดจากการอยู่ร่วมกันเป็นชุมชน  เป็นหมู่บ้านในแต่ละท้องถิ่น  ซึ่งมีการสร้างสรรค์  กฎระเบียบ  ขนบธรรมเนียมประเพณีและความเชื่อในสังคมร่วมกัน
          สำหรับปัจจัยทางภูมิศาสตร์อันได้แก่  สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาตินั้น  มีผลต่อพฤติกรรมของมนุษย์  เช่น  นิสัยใจคอ  ความคิด  อารมณ์  ตลอดจนการเลือกประกอบอาชีพต่าง ๆ ซึ่งสิ่งแวดล้อมดังกล่าวทำให้มนุษย์เกิดการปรบตัว  หรือปรับพฤติกรรมของตนเอง  เช่น

          1.  การที่โลกกลมและโคจรรอบดวงอาทิตย์  ทำให้เกิดเวลากลางวัน  กลางคืน  และทำให้เกิดฤดูกาล  มนุษย์จึงปรับพฤติกรรมของตนเอง  โดยนอนในเวลากลางคืน  ทำงานในเวลากลางวัน  และสวมใส่เสื้อผ้าหนา ๆ ในฤดูหนาว  เป็นต้น

          2.  สภาพภูมิประเทศ  ทำให้ผู้คนที่อยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำประกอบอาชีพการเพาะปลูก  ส่วนบริเวณที่แห้งแล้งประกอบอาชีพการเลี้ยงสัตว์  เป็นต้น

          3.  ภูมิอากาศ  มีผลต่อการประกอบอาชีพ  และการแต่งกาย  เป็นต้น  เช่น  ในภาคเหนือมีอากาศหนาว  จึงมีการประกอบอาชีพปลูกพืชเมืองหนาว  และมีการแต่งกายด้วยเสื้อผ้าหนา ๆ เป็นต้น

          4.  ทรัพยากรธรรมชาติ  จะแตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น  ทำให้การประกอบอาชีพ  และการดำเนินชีวิตของผู้คนแตกต่างกันไปด้วย  เช่น  ในแถบภาคเหนือมีป่าไม้อุดมสมบูรณ์จึงมีอาชีพเก็บของป่า  ล่าสัตว์  และทำอุตสาหกรรมไม้แปรรูป  ส่วนภาคกลางเป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำที่มีดินอุดมสมบูรณ์  จึงมีการเพาะปลูกพืชต่าง ๆ เป็นต้น

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์  สี่มหาศาล  และคณะ . ประวัติศาสตร์ ป.6 . พิมพ์ครั้งที่ 3 . กรุงเทพ ฯ : อักษรเจริญทัศน์