ลักษณะการดำเนินชีวิตของคนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในอดีตและปัจจุบัน

ลักษณะการดำเนินชีวิตของคนในภูมิภาค  และปัจจัยที่มีผลต่อพัฒนาการการตั้งถิ่นฐาน  และการดำเนินชีวิตของคนในภูมิภาค
    
การดำเนินชีวิตของคนไทยในแต่ละภูมิภาคจะมีทั้งความเหมือนและแตกต่างกัน  ลักษณะการดำเนินชีวิตในปัจจุบันจะมีการเปลี่ยนแปลงไปจากอดีต  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป  การปรับตัวให้เข้ากับการดำรงชีวิต  เป็นต้น

     ลักษณะการดำเนินชีวิตของคนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  ในอดีตและปัจจุบัน
          ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  หรือที่เรยกอีกชื่อหนึ่งว่า  ภาคอีสาน  เป็นดินแดนแห่งที่ราบสูง  ที่มีขอบสูงทางด้านตะวันตกและด้านใต้  แล้วค่อย ๆ ลาดต่ำลงทางด้านตะวันออก  พื้นที่ตอนกลางจึงมีลักษณะเป็นแอ่งที่ราบขนาดใหญ่ 2 แอ่ง  คือ  แอ่งโคราช  และแอ่งสกลนคร  แม่น้ำสายสำคัญ  คือ  แม่น้ำมูล  แม่น้ำชี  รวมทั้งมีลำน้ำอยู่เป็นจำนวนมาก  ประชาชนส่วนใหญ่จึงนิยมตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณที่ดอนในแอ่งที่ราบที่มีแม่น้ำไหลผ่าน  เพราะน้ำถือเป็นปัจจัยสำคัญในเขตที่มีความแห้งแล้ง
          ชาวไทยในภาคอีสานสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มย่อย ๆ เช่น  กลุ่มคนไทยแถบลุ่มแม่น้ำโขงที่เรียกว่า  ไทยลาว  อาศัยอยู่ในจังหวัดสกลนคร  และนครพนม  ชาวไทยโคราช  อาศัยอยู่ในจังหวัดนครราชสีมา  ชาวผู้ไทย  อาศัยอยู่ในจังหวัดอุดรธานี  หนองบัวลำภู  และร้อยเอ็ด
          อาชีพหลักของชาวอีสาน  คือ  อาชีพเกษตรกรรม  แต่พื้นที่ส่วนใหญ่ไม่ค่อยอุดมสมบูรณ์  เพราะพื้นดินเป็นดินปนทราย  มีธาตุอาหารพืชน้อย  ไม่อุ้มน้ำ  ถึงแม้ภาคนี้จะมีปริมาณฝนตกมากก็ตามแต่มักจะประสบกับความแห้งแล้ง  ประชาชนส่วนใหญ่จึงพยายามปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม  โดยปลูกพืชที่ต้องการน้ำน้อยและทนแล้งได้ดี  เช่น  ข้าวโพด  มันสำปะหลัง  อ้อย  ปอ  ฝ้าย  ถั่วต่าง ๆ
          ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภาคที่มีเกลือสินเธาว์มากที่สุดในประเทศไทย  เพราะมีชั้นเกลือหินกระจายอยู่อย่างกว้างขวาง  แหล่งผลิตเกลือสินเธาว์ที่สำคัญ  คือ  ที่อำเภอพิมาย  จังหวัดนครราชสีมา  อำเภอบ้านฝาง  จังหวัดขอนแก่น  อำเภอบ้านม่วง  จังหวัดสกลนคร  ชาวบ้านจึงได้ประโยชน์จากการต้มเกลือสินเธาว์ขาย
          ในอดีต  ปัญหาสำคัญที่มีผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของชาวอีสาน  คือ  ปัญหาความแห้งแล้ง  และปัญหาการอพยพย้ายถิ่น  เนื่องจากลักษณะภูมิประเทศที่แห้งแล้ง  ทำให้การเพาะปลูกไม่ได้ผลผลิตดีเท่าที่ควร  จึงมีการอพยพย้ายจากถิ่นที่อยู่เดิมไปยังถิ่นใหม่ที่มีความอุดมสมบูรณ์กว่า  คนรุ่นหนุ่มรุ่นสาวส่วนใหญ่จึงอพยพเข้ามาหางานทำตามเมืองใหญ่  คือ  กรุงเทพมหานคร  รวมทั้งออกไปทำงานที่ต่างประเทศ  โดยเป็นแรงงานรับจ้างในโรงงานอุตสาหกรรมและแรงงานก่อสร้าง
          ในปัจจุบันปัญหาต่าง ๆ ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้รับการแก้ไข  เพื่อพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนให้พีขึ้น  เช่น  มีการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำ  เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำ  เช่น  เขื่อนอุบลรัตน์  ที่จังหวัดขอนแก่น  เขื่อนจุฬาภรณ์  ที่จังหวัดชัยภูมิ  เขื่อนลำโดมใหญ่  เขื่อนลำโดมน้อย  ที่จังหวัดอุบลราชธานี  มีโครงสร้างป่ารักน้ำ  ซึ่งเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ
          โครงการนี้มีจุดประสงค์เพื่อฟื้นฟูสภาพป่าไม้ที่เสื่อมโทรมบริวเณต้นน้ำลำธารให้เป็นป่าที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยไม้ยืนต้น  ซึ่งจะมีส่วนช่วยอุ้มน้ำและนำความสมบูรณ์มาสู่พื้นดิน  ช่วยให้ราษฏรที่ยากจนและขาดแคลนที่ดินทำกิน  ให้มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง  มีอาชีพที่แน่นอน  เมื่อราษฎรมีความเป็นอยู่ดีขึ้น  จึงไม่ละทิ้งภูมิลำเนาไปประกอบอาชีพที่อื่น
          ทางด้านคุณภาพชีวิต  ปัจจุบันประชากรโดยทั่วไปมีสุขภาพอนามัยที่ดีขึ้นกว่าในอดีต  เนื่องมาจากหน่วยงานของรัฐได้รณรงค์เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการบริโภคอย่างถูกสุขลักษณะให้แก่ประชาชนอย่างทั่วถึง  เช่น  การสร้างนิสัยการบริโภคใหม่  โดยรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ ๆ  เลิกรับประทานอาหารแบบสุก ๆ ดิบ ๆ เป็นต้น  ทำให้ปัญหาการเป็นโรคพยาธิใบไม้ตัดลดลง

 

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์  สี่มหาศาล  และคณะ . ประวัติศาสตร์ ป.5 . พิมพ์ครั้งที่ 3 . กรุงเทพ ฯ : อักษรเจริญทัศน์

 

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง