บรรทัดฐาน ค่านิยม และความเชื่อ

     บรรทัดฐาน ค่านิยม และความเชื่อ
     เมื่อคนเรามาอยู่ร่วมกันเป็นสังคม แต่ละคนย่อมมีความแตกต่างกันในด้าน ความคิด และการกระทำ บางคนอาจจะทำอะไรตามความพึงพอใจของตน ถ้าหากสมาชิกมีพฤติกรรมเช่นนั้น อาจก่อให้เกิดปัญหาทางสังคมได้ ดังนั้นจึงมีกำหนดแนวทางไว้ให้สมาชิกของสังคมได้ปฏิบัติเป็นแนวทางเดียวกัน โดยผ่านเครื่องมือขัดเกลาทางสังคม ๓ ประการ คือ

     ๑. บรรทัดฐาน
     บรรทัดฐาน คือ แบบแผน กฎเกณฑ์ ข้อบังคับ ที่สังคมกำหนดไว้เพื่อเป็นแนวทางให้สมาชิกในสังคมยึดถือและปฏิบัติ บรรทัดฐานแบ่งเป็น ๓ ประเภท คือ
          ๑) วิถีประชาวิถีประชา หรือ วิถีชาวบ้าน เป็นแนวทางปฏิบัติของบุคคลในสังคมที่ปฏิบัติอยู่โดยทั่วไปจนเป็นปกติ จนเกิดความเคยชิน ไม่ได้เกิดจากจากถูกบีบบังคับด้วยกฎหมาย แต่ถ้าใครไม่ปฏิบัติตาม อาจจะถูกตำหนิจากสังคมได้
การปฏิบัติตามวิถีประชา เช่น การต้อนรับแขกผู้มาเยือน การให้ความเคารพผู้ใหญ่ การกล่าวคำทักทายเมื่อพบกัน มารยาทในการแต่งกาย มารยาทในการพูด มารยาทในการรับประทานอาหาร เป็นต้น
          ๒) จารีตจารีต เป็นระเบียบแบบแผนที่สมาชิกในสังคมต้องถือปฏิบัติ เป็นเรื่องที่เกียวกับความรู้สึกว่าสิ่งใดถูกสิ่งใดผิด โดยมีศีลธรรมเข้ามาเกี่ยวข้อง ถ้าสมาชิกในสังคมไม่ปฏิบัติตามจารีต จะถูกคนในสังคมรังเกียจ และได้รับการดูหมิ่นเหยียดหยาม
จารีตของสังคมไทย เช่น ความกตัญญูต่อพ่อแม่ ความซื่อสัตย์ระหว่างสามี ภรรยา ความเชื่อทางศาสนา ระบบอาวุโส เป็นต้น
          ๓) กฎหมายกฎหมาย เป็นบทบัญญัติที่ตราขึ้นเพื่อใช้ในการบริหารบ้านเมือง ที่กำหนดให้ประชาชนปฏิบัติ และมีบทลงโทษด้วยว่า ถ้าทำผิดกฎหมายแต่ละอย่างจะได้รับโทษสถานใดบ้าง
อาจกล่าวได้ว่า กฎหมายเป็นข้อบังคับที่เกิดจากวิถีประชา และจารีต ดังนั้น กฎหมายที่ดีจึงต้องมีบทบัญญัติที่สอดคล้องกับวิถีประชา และจารีต รวมทั้งไม่ขัดต่อความรู้สึกของประชาชนส่วนใหญ่ในประเทศด้วย

     ๒. ค่านิยม
     ค่านิยม หมายถึง แนวความคิด ความเชื่อ ที่บุคคลในสังคมยึดถือเป็นเครื่องตัดสินใจและกำหนดการกระทำของตนเอง
     ต่านิยมที่ควรปลูกฝัง เช่น ความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ความภูมิใจในความเป็นไทย ความกตัญญู ความซื่อสัตย์สุจริต ความมีระเบียบวินัย ความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ การยกย่องผู้ที่ทำความดี
     ค่านิยมที่ควรแก้ไข เช่น การเห็นแก่พวกพ้อง พี่น้อง เครือญาติ การเชื่อโชคลาง การเล่นการพนัน นิยมความหรูหรา ฟุ่มเฟือย นิยมใช้ของต่างประเทศ

     ๓. ความเชื่อ
     ความเชื่อ หมายถึง ความรู้สึกนึกคิดของคนในสังคมที่ยึดมั่น และยอมรับในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง อาจมีเหตุผลหรือไม่มีเหตุผลก็ได้ เช่น เชื่อเรื่องผีหรือเทวดา จิตวิญญาณ การระลึกชาติ เชื่อกฎแห่งกรรม
ความเชื่อถือเป็นตัวกำหนดพฤติกรรมของมนุษย์ เช่น เชื่อในเรื่องกฎแห่งกรรมจะทำให้บุคคลนั้นกระทำแต่ความดี ไม่ทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน สังคมจะเกิดความสงบสุข

 

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก  :
เอกรินทร์  สี่มหาศาล  และคณะ . สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.5. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพ ฯ : อักษรเจริญทัศน์

 

 

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง