ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

คำราชาศัพท์

คำราชาศัพท์ แปลตามรูปศัพท์ หมายถึง ถ้อยคำสำหรับพระราชา เเต่ตามหลักภาษาไทย หมายถึง คำที่ใช้กับพระมหากษัตริย์ พระราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ รวมถึงพระสงฆ์ และสุภาพชนทั่วไปด้วย

ตัวอย่าง คำที่ใช้กับพระมหากษัตริย์
                 คำนามราชาศัพท์                                 คำกริยาราชาศัพท์
                 พระเกศา     ผม                                   พระราชดำริ     คิด
                 พระพักตร์     ใบหน้า                              พระราชทาน    ให้ 
                 พระเนตร      ตา                                   เสด็จ            ไป
                 พระกรรณ     หู                                    เสวย             กิน
                 พระนาสิก    จมูก                                  บรรทม          นอน
                 พระโอษฐ์    ปาก                                 สรงน้ำ           อาบน้ำ
                 พระศอ        คอ                                   รับสั่ง            พูด
                 พระอุระ       อก                                   สนพระทัย       สนใจ
                 พระหทัย     ใจ                                    ทอดพระเนตร   ดู
                 พระกร        มือ                                    ประพาส         เที่ยวเล่น
                 พระวรกาย   ร่างกาย                              ประทับ          อยู่
                 พระชงฆ์     หน้าแข้ง                             ทรงม้า           ขี่ม้า
                 พระบาท     เท้า                                   ทรงเรือ         พายเรือ, นั่งในเรือ
                 พระชานุ     เข่า                                    ทรงทราบ       รู้

ตัวอย่างคำราชาศัพท์ที่ใช้กับพระภิกษุสงฆ์ 
                 ฉัน              กิน
                 ปลงผม         โกนผม
                 จังหัน           อาหารเช้า
                 มรณภาพ        ตาย
                 อาสนะ          ที่นั่ง
                 จำกัด           นอน
                 อาพาธ          ป่วย
                 สรงน้ำ          อาบน้ำ
                 ปลงอาบัติ      แจ้งความผิด
                 ทำวัตร          สวดมนต์
                 ภัตตาหาร       อาหาร
                 เพล              อาหารกลางวัน
                 นมัสการ         ไหว้
                 ประเคน          ยกของให้พระ

คำศัพท์ที่ใช้สำหรับสุภาพชน
                 รับประทาน       กิน
                 โรคกลาก         ขี้กลาก
                 ตระหนี่            ขี้เหนียว
                 เท้า               ตีน
                 ปลาสลิด          ปลาใบไม้
                 ปลาหาง          ปลาช่อน
                 ผักรู้นอน          ผักกระเฉด
                 สามี               ผัว
                 ภรรยา             เมีย
                 ทราบ              รู้
                 โค                 วัว
                 สุกร                หมู
                 สุนัข               หมา
                 กระบือ            ควาย
                 ปัสสาวะ          เยี่ยว, ฉี่
                 ไม้ตีพริก          สาก

คำสุภาพ เป็นคำที่บุคคลทั่วไปใช้ในการสนทนาหรือการเขียน เพื่อให้เกิดความสุภาพ นุ่มนวล โดยมีหลักในการใช้ ดังนี้
     1. ไม่ใช้คำอุทานที่ไม่สุภาพ เช่น เฮ้ย! โว้ย! เว้ย!
     2. ไม่ใช้คำหยาบ เช่น อีนี่ ไอ้นั่น กู มึง
     3. ไม่ใช้คำที่ห้วน หรือคำที่ขาดความนุ่มนวล เช่น เออ เปล่า ไม่รู้ ไม่เห็น

                        "จะพูดจาปราศัยกับใครนั้น      อย่าตะคั้นตะคอกให้เคืองหู
              ไม่ควรพูดอื้ออึงขึ้นมึงกู                    คนจะลวงหลู่ล่วงลามไม่ขามใจ
              แม้จะเรียนวิชาทางค้าขาย                อย่าปากร้ายพูดจาอัชฌาศัย
              จะซื้อง่ายขายดีมีกำไร                     ด้วยเขาไม่เคืองจิตระอิดระอา"
                                                            จาก สุภาษิตสอนหยิง ของ สุนทรภู่

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์ สี่มหาศาล และคณะ. ภาษาไทย ป.4. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง