ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

เพลงพื้นบ้าน

เพลงพื้นบ้าน เป็นคำประพันธ์ที่เป็นกลอนลักษณะหนึ่ง โดยจะร้องโต้ตอบกันในเรื่องต่างๆ ระหว่างพ่อเพลงและเเม่เพลง เพลงพื้นบ้านจัดเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างหนึ่ง เพราะการร้องเพลงพื้นบ้านมักร้องโต้ตอบกับเเบบสดๆ ไม่ได้เตรียมเนื้อหามาก่อนล่วงหน้า เช่น เพลงเรือ เพลงฉ่อย เพลงลำคัด เพลงพวงมาลัย เพลงอีแซว

เพลงลำตัด เป็นเพลงพื้นบ้านที่ร้องโต้ตอบกันระหว่างชายเเละหญิง จะมีลักษณะตัดและเฉือนกันด้วยเพลง (ลำ) จึงมีชื่อเรียกว่า ลำตัด

ตัวอย่างเพลง ลำตัด
                     (สร้อย)          ลมเย็น ลมเย็นพัดกล้า      นกสาลิกาบิมาไวๆ
                     (เนื้อร้อง)        พวกเรานักเรียน             พากเพียรก้าวหน้า
                                  เล่าเรียนวิชา                       ไม่น้อยหน้าผู้ใด
                                         หวังจะช่วยชาติ             สืบศาสนา
                                  ให้เชิดชื่อลือชา                    แกล้วกล้าเกรียงไกร (รับ)

ลักษณะบังคับ และวิธีการร้องเพลงลำตัด
-   วรรคหนึ่งๆ อาจใช้คำ 4-12 คำ และไม่จำเป็นต้องใช้เทากันทุกวรรค
-   กลอนเพลง 1 คำกลอน มี 2 วรรค
-   กลอนเพลง 4 วรรค หรือ 2 คำกลอน นับเป็ฯ 1 บท แต่ละบทไม่จำเป็ฯต้องมีสัมผัสเกี่ยวข้องกัน เเต่คำสุดท้ายของเเต่ละบทจะต้องสัมผัสกับคำสุดท้ายในท่อนสร้อย
-  คำสุดท้ายของวรรคหน้าสัมผัสกับคำที่ 2-6 ของวรรคหลัง
-  เพลงลำตัดจะร้องคราวละบท หรือคราวละหลายๆ บทก็ได้ เมื่อเอื้อนลงคราวหนึ่ง ลูกคู่ต้องร้องสร้อยรับคราวหนึ่ง ซึ่งสร้อยนั้นจะใช้อย่างไรก็ได้ ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของเนื้อเพลงลำตัดที่ร้อง

ตัวอย่างเพลงลำตัด
                                   (สร้อย) ลำตัดโบราณเราสืบสานกันด้วยใจ
                         ร่วมกันอนุรักษ์คุณค่าศิลปะนานาตามประสาเด็กไทย
                                    ประนมหัตถ์กาพย์กลอน                กล่าวสุนทรวาที
                                    ร่วมอนุรักษ์ของดี                       ที่เรามีมากมาย
                                    เป็นศิลปะการร้อง                       ตามทำนองลำตัด
                                    เด็กรุ่นใหม่ควรหัด                      ให้สันทัดของไทย
                                    ขอเชิญเยาวชน                         มาช่วยกันด้นกลอนสด
                                    เป็นลำตัดตามแบบบท                 ไปตามกฏครรไล
                                    ร่วมอนุรักษ์ของไทย                    เอาไว้ให้ลูกหลาน
                                    ว่าคนไทยนี้เชี่ยวชาญ                  ช่วยกันสืบสานศิลป์ไทย (สร้อย)

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์ สี่มหาศาล และคณะ. ภาษาไทย ป.4. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง