การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชน

การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชน
     การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชนนั้นเกิดจากปัจจัยสำคัญต่าง ๆ เช่น  สภาพแวดล้อม  ความเป็นอยู่  อาชีพ  ความเชื่อ  ศาสนา  และขนบธรรมเนียมประเพณี  เป็นต้น

     1.  วัฒนธรรมที่เกิดจากสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่
          เนื่องจากชุมชนต่าง ๆ ในอดีตส่วนใหญ่ตั้งบ้านเรือนอยู่ใกล้กับแหล่งน้ำ  เพื่อความสะดวกในการใช้อุปโภคบริโภคและทำการเกษตร  ในบริเวณที่ราบลุ่มที่น้ำท่วมถึง  คนที่อาศัยอยู่บริเวณนั้น  จึงนิยมปลูกสร้างบ้านที่ยกพื้นสูงเพื่อป้องกันน้ำท่วม  มีหลังคาที่สูงและลาดชัน  เพื่อให้น้ำฝนไหลลงได้เร็ว  มีลักษณะตัวบ้านที่เปิดโล่ง  เพื่อให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก  นับเป็นวัฒนธรรมที่เกิดจากสภาพแวดล้อมและการเป็นสังคมเกษตรได้เป็นอย่างดี
          นอกจากนี้คนไทยในชุมชนต่าง ๆ  ได้คิดนำทรัพยากรธรรมชาติที่อยู่รอบตัวมาประดิษฐ์เป็นสิ่งของเครื่องใช้  เพื่ออำนวยความสะดวกในการดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างสร้างสรรค์  ซึ่งถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น  เช่น
          -  นำไม้มาสร้างบ้าน  เกวียน  และเครื่องดนตรี
          -  นำไม้ไผ่มาสานเป็นสิ่งของเครื่องใช้  เช่น  ชะลอม  กระบุง  กระด้ง  เข่ง  ตะกร้า  กระจาด
          -  นำไม้ไผ่มาสานเป็นเครื่องดักจับปลา  เช่น  กระชัง  สุ่ม  ลอบ  ไซ  ข้อง
          -  นำใบพืชมาใช้ประโยชน์  เช่น  นำใบตองมาห่ออาหาร  นำใบมะพร้าวมาสานทำเป็นปลาตะเพียน  นำก้านกล้วยมาทำเป็นม้าเพื่อเล่นขี่ม้า  นำไม้ไผ่มาทำเป็นลูกล้อเพื่อเล่นตีลูกล้อ

     2.  วัฒนธรรมที่เกิดจากอาชีพของชุมชนไทย
          อาชีพของชุมชนไทยในอดีตส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา  ดังนั้นจึงมีชีวิตผูกพันอยู่กับการเพาะปลูกข้าวและการรับประทานข้าวที่สืบทอดกันมาในสังคมไทย  ทำให้ข้าวมีความสำคัญในชีวิตประจำวันของคนไทยจนเกิดวัฒนธรรมมากมายที่เกี่ยวกับข้าว  ตัวอย่างเช่น
          1)  ความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับข้าวของคนไทยในชุมชน  คนไทยในชุมชนต่าง ๆ มีความเชื่อว่าในข้าวมีเทพยดาประจำตัวอยู่  หรือมีวิญญาณประจำข้าว  คือ  แม่โพสพ  จึงต้องปฏิบัติต่อแม่โพสพด้วยความเคารพนับถือและจะอบรมสั่งสอนลูกหลาน  เช่น
               -  ห้ามเหยียบข้าว
               -  ต้องรับประทานข้าวให้หมดจาน  ไม่ทิ้งข้าว  เพราะเป็นบาปกรรม
               -  มีพิธีกรรมเพื่อแสดงความเคารพบูชาและสำนึกในบุญคุณของแม่โพสพ  เช่น
                    -  พิธีไหว้เจ้าที่  พิธีรับขวัญแม่โพสพ  ซึ่งเป็นพิธีบำรุงรักษาต้นข้าวให้เจริญงอกงาม  และแสดงความอ่อนน้อมต่อต้นข้าว
                    -  พิธีเก็บเกี่ยวข้าว  เพื่อให้ได้ผลผลิต  ให้คนปลอดภัยในการเก็บเกี่ยว  เช่น  พิธีเชิญขวัญข้าว  พิธีขนข้าวขึ้นยุ้ง
                    -  พิธีบวงสรวง  เสี่ยงทาย  ให้เกิดความอุดมสมบูรณ์
                    -  พิธีทำขวัญข้าว  เพื่อให้แม่โพสพพอใจ  แล้วบันดาลให้ข้าวงอกงามอุดมสมบูรณ์
                    -  พิธีฉลองผลผลิตและบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองให้ได้พืชพรรณอาหาร  เพื่อตอบแทนน้ำใจเพื่อนบ้านที่มาลงแขกช่วยากันเก็บเกี่ยว  ขอขมาโทษถ้ามีการล่วงเกิน  เพื่อทำบุญให้แก่บรรพบุรุษ  และเจ้าที่เจ้าทาง  เป็นพิธีที่มีทั้งความเชื่อเรื่องผีแบบดั้งเดิมและพิธีทางพระพุทธ  เช่น  พิธีสู่ขวัญข้าว  พิธีกวนข้าวทิพย์  พิธีบุญข้าวจี่  พิธีสู่ขวัญควาย
               พิธีกรรมเกี่ยวกับข้าวเหล่านี้  นอกจากจะเกี่ยวข้องกับอาชีพและการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนแล้ว  ยังมีผลต่อคนในชุมชนด้วย  เช่น  การช่วยเหลือกันในชุมชนเพื่อทำนา  การมีพิธีกรรมที่ผูกพันกับธรรมชาติ  และปฏิบัติร่วมกันของคนในชุมชน  ทำให้คนไทยมีนิสัยสุภาพอ่อนน้อม  กตัญญูกตเวที  มีน้ำใจช่วยเหลือเอื้อเฟื้อ  มีความสามัคคีผูกพันกันในชุมชนแบบเครือญาติ  ซึ่งเป็นจุดเด่นของชุมชนไทย
          2)  ประเพณีการละเล่นเกี่ยวกับอาชีพทำนา  เช่น  การเต้นกำรำเคียว  ซึ่งเป็นการละเล่นที่ทำให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน  เป็นการผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อย  หลังจากการเก็บเกี่ยวข้าว  และเป็นการเชื่อมความสามัคคีในหมู่คณะอีกทางหนึ่ง

     3.  วัฒนธรรมที่เกิดจากความเชื่อ  ศาสนา  และขนบธรรมเนียมประเพณี
          1)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับศาสนาและความเชื่อ  ความเชื่อดั้งเดิมของคนไทยในทุกชุมชน  คือ  ความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์  สิ่งเหนือธรรมชาติ  ผีสางเทวดา  เช่น  เชื่อเรื่องผีบ้านผีเรือน  ผีปู่ย่าตายาย  เจ้าที่เจ้าทาง  นางไม้  ผีหรือเทวดาประจำสิ่งต่าง ๆ เช่น  แม่โพสพ  แม่ธรณี  แม่คงคา  จึงมีพิธีเกี่ยวกับบูชายกย่องและขอขมาลาโทษธรรมชาติและสิ่งที่มีบุญคุณ  เช่น  การทำขวัญแม่โพสพ  การลอยกระทงเพื่อขอบคุณและขอขมาแม่คงคา  การเซ่นไหว้ผีบ้านผีเรือน  เจ้าที่เจ้าทาง  เป็นต้น  แต่เมื่อชุมชนได้รับความเชื่อในศาสนาต่าง ๆ มาปฏิบัติ  เช่น  บางชุมชนนับถือพระพุทธศาสนา  บางชุมชนนับถือศาสนาคริสต์  บางชุมชนนับถือศาสนาอิสลาม  บางชุมชนนับถือแบบจีน  ทำให้แต่ละชุมชนมีการดำเนินชีวิตาและวัฒนธรรมาแตกต่างกัน  เช่น  ในพิธีการที่เกี่ยวข้องกับการทำบุญ  คนไทยที่นับถือพระพุทธศาสนาจะไปทำบุญตักบาตรที่วัดในวันสำคัญทางศาสนา  คนไทยที่นับถือศาสนาอิสลามจะไปสวดมนต์ที่มัสยิดทุกวันศุกร์  ส่วนคนไทยที่นับถือศาสนาคริสต์ก็จะไปสวดมนต์ที่โบสถ์ทุกวันอาทิตย์เช่นกัน
          2)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับประเพณี  เช่น  ประเพณีสงกรานต์ของชาวไทยเชื้อสายมอญ  ที่อำเภอพระประแดง  จังหวัดสมุทรปราการ  ประเพณีทิ้งกระจาดของคนไทยเชื้อสายจีนในชุมชนต่าง ๆ  ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่คนในชุมชนต่าง ๆ ยึดถือปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลายาวนาน
          3)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับอาหารการกินในชุมชน  ในชุมชนต่าง ๆ ของคนไทย  แต่ละชุมชนมีวัฒนธรรมเกี่ยวกับการกินที่เป็นเอกลักษณ์แตกต่างกันไป  เช่น
               -  ชุมชนภาคเหนือ  มักรับประทานข้าวเหนียว  น้ำพริกหนุ่ม  ไส้อั่ว  แคบหมู
               -  ชุมชนภาคกลาง  มักรับประทานข้าวสวยกับกับข้าว  เช่น  น้ำพริกปลาทู  แกงจืด  ต้มยำต่าง ๆ
               -  ชุมชนภาคใต้  มักรับประทานข้าวสวย  น้ำบูดู  ขนมจีนน้ำยา  แกงส้ม
               -  ชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  มักรับประทานข้าวเหนียว  ส้มตำ  ไก่ย่าง  ลาบ  น้ำพริกปลาร้า
          การศึกษาวัฒนธรรมในชุมชนต่าง ๆ ของไทย  ทำให้ทราบถึงลักษณะการดำเนินชีวิตของคนไทยชุมชนต่าง ๆ ที่มีลักษณะแตกต่างกันไป  ทำให้เกิดความเข้าใจถึงความแตกต่างด้านการดำเนินชีวิต  ความเชื่อ  วัฒนธรรมประเพณีของคนในแต่ละชุมชน  และก่อให้ความสาม้คคีกัน  รวมทั้งช่วยกันสืบทอดวัฒนธรรมที่ดีงามในชุมชนของตนให้คงอยู่ตลอดไป

 

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก  :
เอกรินทร์  สี่มหาศาล  และคณะ . ประวัติศาสตร์ ป.3 . พิมพ์ครั้งที่ 1 . กรุงเทพ ฯ : อักษรเจริญทัศน์

  

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง
#Trending now
AdGang59 ,Adgang60 ,ข่าวครู ,สื่อการสอน ,แผนการสอน ,เทคนิคการสอน ,สอบครู ,ข่าวครู ,admissions 59 ,admissions 60 ,ad59 ,ad60 ,admissions ,สอบตรง 59 ,รับตรง 59 ,สอบตรง 60 ,รับตรง 60 ,ข้อสอบรับตรง ,อาเซียน ,AEC ,ข่าวกิจกรรม ,ข่าวทุน ,ข่าวเด่น ,เรียนต่อ ,ทุน ,ทุนเรียนต่อ ,ทุนการศึกษา ,clearing house ,เคลียร์ริ่งเฮ้าส์ ,ค้นหาตัวเอง ,ปฎิทินสอบ ,ONET ,GAT ,PAT ,ติว ,ติว GAT ,ติว PAT ,GAT เชื่อมโยง ,โครงงานวิทยาศาสตร์ ,โครงงาน ,เรียนต่อต่างประเทศ ,ข้อสอบ ,คลังข้อสอบ ,ข่าว admissions ,แอดมิชชั่น ,สาระน่ารู้ ,โควตา ,แนะแนว ,สามเณร ,ธรรมะ ,ว.วชิรเมธี ,ธรรม ,ท่องเที่ยว ,คลิปเด็ด ,รวมคลิปเด็ด ,คลิปเด็ดแปลไทย ,ติวเข้ม ,สอบเข้า ,สอบสัมภาษณ์ ,สอบเข้า ม.1 ,สอบเข้า ม.4 ,สอบเข้าเตรียมอุดมฯ ,สอบเข้าสาธิต ,สอบเข้ามหิดล ,ทดลองวิทย์ ,ฮอร์โมน ,Hormone ,จักรยาน ,CU TEP ,TU GET ,สามเณรปลูกปัญญาธรรม ,truelittlemonk ,ของเล่นวิทยาศาสตร์ ,เพลงชาติไทย ,วิศวะ จุฬา ,บัญชี จุฬา ,สอบทุน ,Smart Exams ,TOEIC ,TOEFL ,สูตรลัดคณิตศาสตร์ ,วิสาขบูชา ,หน้าหนาว ,เชียงใหม่ ,เชียงราย ,เงินเดือนครู ,ครูผู้ช่วย ,สมัครสอบครู ,ข้อสอบ o-net ป.6 
กลับด้านบน