การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชน

การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชน
     การสร้างสรรค์วัฒนธรรมในชุมชนนั้นเกิดจากปัจจัยสำคัญต่าง ๆ เช่น  สภาพแวดล้อม  ความเป็นอยู่  อาชีพ  ความเชื่อ  ศาสนา  และขนบธรรมเนียมประเพณี  เป็นต้น

     1.  วัฒนธรรมที่เกิดจากสภาพแวดล้อมและความเป็นอยู่
          เนื่องจากชุมชนต่าง ๆ ในอดีตส่วนใหญ่ตั้งบ้านเรือนอยู่ใกล้กับแหล่งน้ำ  เพื่อความสะดวกในการใช้อุปโภคบริโภคและทำการเกษตร  ในบริเวณที่ราบลุ่มที่น้ำท่วมถึง  คนที่อาศัยอยู่บริเวณนั้น  จึงนิยมปลูกสร้างบ้านที่ยกพื้นสูงเพื่อป้องกันน้ำท่วม  มีหลังคาที่สูงและลาดชัน  เพื่อให้น้ำฝนไหลลงได้เร็ว  มีลักษณะตัวบ้านที่เปิดโล่ง  เพื่อให้อากาศถ่ายเทได้สะดวก  นับเป็นวัฒนธรรมที่เกิดจากสภาพแวดล้อมและการเป็นสังคมเกษตรได้เป็นอย่างดี
          นอกจากนี้คนไทยในชุมชนต่าง ๆ  ได้คิดนำทรัพยากรธรรมชาติที่อยู่รอบตัวมาประดิษฐ์เป็นสิ่งของเครื่องใช้  เพื่ออำนวยความสะดวกในการดำเนินชีวิตประจำวันได้อย่างสร้างสรรค์  ซึ่งถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่น  เช่น
          -  นำไม้มาสร้างบ้าน  เกวียน  และเครื่องดนตรี
          -  นำไม้ไผ่มาสานเป็นสิ่งของเครื่องใช้  เช่น  ชะลอม  กระบุง  กระด้ง  เข่ง  ตะกร้า  กระจาด
          -  นำไม้ไผ่มาสานเป็นเครื่องดักจับปลา  เช่น  กระชัง  สุ่ม  ลอบ  ไซ  ข้อง
          -  นำใบพืชมาใช้ประโยชน์  เช่น  นำใบตองมาห่ออาหาร  นำใบมะพร้าวมาสานทำเป็นปลาตะเพียน  นำก้านกล้วยมาทำเป็นม้าเพื่อเล่นขี่ม้า  นำไม้ไผ่มาทำเป็นลูกล้อเพื่อเล่นตีลูกล้อ

     2.  วัฒนธรรมที่เกิดจากอาชีพของชุมชนไทย
          อาชีพของชุมชนไทยในอดีตส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา  ดังนั้นจึงมีชีวิตผูกพันอยู่กับการเพาะปลูกข้าวและการรับประทานข้าวที่สืบทอดกันมาในสังคมไทย  ทำให้ข้าวมีความสำคัญในชีวิตประจำวันของคนไทยจนเกิดวัฒนธรรมมากมายที่เกี่ยวกับข้าว  ตัวอย่างเช่น
          1)  ความเชื่อและพิธีกรรมเกี่ยวกับข้าวของคนไทยในชุมชน  คนไทยในชุมชนต่าง ๆ มีความเชื่อว่าในข้าวมีเทพยดาประจำตัวอยู่  หรือมีวิญญาณประจำข้าว  คือ  แม่โพสพ  จึงต้องปฏิบัติต่อแม่โพสพด้วยความเคารพนับถือและจะอบรมสั่งสอนลูกหลาน  เช่น
               -  ห้ามเหยียบข้าว
               -  ต้องรับประทานข้าวให้หมดจาน  ไม่ทิ้งข้าว  เพราะเป็นบาปกรรม
               -  มีพิธีกรรมเพื่อแสดงความเคารพบูชาและสำนึกในบุญคุณของแม่โพสพ  เช่น
                    -  พิธีไหว้เจ้าที่  พิธีรับขวัญแม่โพสพ  ซึ่งเป็นพิธีบำรุงรักษาต้นข้าวให้เจริญงอกงาม  และแสดงความอ่อนน้อมต่อต้นข้าว
                    -  พิธีเก็บเกี่ยวข้าว  เพื่อให้ได้ผลผลิต  ให้คนปลอดภัยในการเก็บเกี่ยว  เช่น  พิธีเชิญขวัญข้าว  พิธีขนข้าวขึ้นยุ้ง
                    -  พิธีบวงสรวง  เสี่ยงทาย  ให้เกิดความอุดมสมบูรณ์
                    -  พิธีทำขวัญข้าว  เพื่อให้แม่โพสพพอใจ  แล้วบันดาลให้ข้าวงอกงามอุดมสมบูรณ์
                    -  พิธีฉลองผลผลิตและบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองให้ได้พืชพรรณอาหาร  เพื่อตอบแทนน้ำใจเพื่อนบ้านที่มาลงแขกช่วยากันเก็บเกี่ยว  ขอขมาโทษถ้ามีการล่วงเกิน  เพื่อทำบุญให้แก่บรรพบุรุษ  และเจ้าที่เจ้าทาง  เป็นพิธีที่มีทั้งความเชื่อเรื่องผีแบบดั้งเดิมและพิธีทางพระพุทธ  เช่น  พิธีสู่ขวัญข้าว  พิธีกวนข้าวทิพย์  พิธีบุญข้าวจี่  พิธีสู่ขวัญควาย
               พิธีกรรมเกี่ยวกับข้าวเหล่านี้  นอกจากจะเกี่ยวข้องกับอาชีพและการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนแล้ว  ยังมีผลต่อคนในชุมชนด้วย  เช่น  การช่วยเหลือกันในชุมชนเพื่อทำนา  การมีพิธีกรรมที่ผูกพันกับธรรมชาติ  และปฏิบัติร่วมกันของคนในชุมชน  ทำให้คนไทยมีนิสัยสุภาพอ่อนน้อม  กตัญญูกตเวที  มีน้ำใจช่วยเหลือเอื้อเฟื้อ  มีความสามัคคีผูกพันกันในชุมชนแบบเครือญาติ  ซึ่งเป็นจุดเด่นของชุมชนไทย
          2)  ประเพณีการละเล่นเกี่ยวกับอาชีพทำนา  เช่น  การเต้นกำรำเคียว  ซึ่งเป็นการละเล่นที่ทำให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน  เป็นการผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อย  หลังจากการเก็บเกี่ยวข้าว  และเป็นการเชื่อมความสามัคคีในหมู่คณะอีกทางหนึ่ง

     3.  วัฒนธรรมที่เกิดจากความเชื่อ  ศาสนา  และขนบธรรมเนียมประเพณี
          1)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับศาสนาและความเชื่อ  ความเชื่อดั้งเดิมของคนไทยในทุกชุมชน  คือ  ความเชื่อเรื่องสิ่งศักดิ์สิทธิ์  สิ่งเหนือธรรมชาติ  ผีสางเทวดา  เช่น  เชื่อเรื่องผีบ้านผีเรือน  ผีปู่ย่าตายาย  เจ้าที่เจ้าทาง  นางไม้  ผีหรือเทวดาประจำสิ่งต่าง ๆ เช่น  แม่โพสพ  แม่ธรณี  แม่คงคา  จึงมีพิธีเกี่ยวกับบูชายกย่องและขอขมาลาโทษธรรมชาติและสิ่งที่มีบุญคุณ  เช่น  การทำขวัญแม่โพสพ  การลอยกระทงเพื่อขอบคุณและขอขมาแม่คงคา  การเซ่นไหว้ผีบ้านผีเรือน  เจ้าที่เจ้าทาง  เป็นต้น  แต่เมื่อชุมชนได้รับความเชื่อในศาสนาต่าง ๆ มาปฏิบัติ  เช่น  บางชุมชนนับถือพระพุทธศาสนา  บางชุมชนนับถือศาสนาคริสต์  บางชุมชนนับถือศาสนาอิสลาม  บางชุมชนนับถือแบบจีน  ทำให้แต่ละชุมชนมีการดำเนินชีวิตาและวัฒนธรรมาแตกต่างกัน  เช่น  ในพิธีการที่เกี่ยวข้องกับการทำบุญ  คนไทยที่นับถือพระพุทธศาสนาจะไปทำบุญตักบาตรที่วัดในวันสำคัญทางศาสนา  คนไทยที่นับถือศาสนาอิสลามจะไปสวดมนต์ที่มัสยิดทุกวันศุกร์  ส่วนคนไทยที่นับถือศาสนาคริสต์ก็จะไปสวดมนต์ที่โบสถ์ทุกวันอาทิตย์เช่นกัน
          2)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับประเพณี  เช่น  ประเพณีสงกรานต์ของชาวไทยเชื้อสายมอญ  ที่อำเภอพระประแดง  จังหวัดสมุทรปราการ  ประเพณีทิ้งกระจาดของคนไทยเชื้อสายจีนในชุมชนต่าง ๆ  ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่คนในชุมชนต่าง ๆ ยึดถือปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลายาวนาน
          3)  วัฒนธรรมเกี่ยวกับอาหารการกินในชุมชน  ในชุมชนต่าง ๆ ของคนไทย  แต่ละชุมชนมีวัฒนธรรมเกี่ยวกับการกินที่เป็นเอกลักษณ์แตกต่างกันไป  เช่น
               -  ชุมชนภาคเหนือ  มักรับประทานข้าวเหนียว  น้ำพริกหนุ่ม  ไส้อั่ว  แคบหมู
               -  ชุมชนภาคกลาง  มักรับประทานข้าวสวยกับกับข้าว  เช่น  น้ำพริกปลาทู  แกงจืด  ต้มยำต่าง ๆ
               -  ชุมชนภาคใต้  มักรับประทานข้าวสวย  น้ำบูดู  ขนมจีนน้ำยา  แกงส้ม
               -  ชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  มักรับประทานข้าวเหนียว  ส้มตำ  ไก่ย่าง  ลาบ  น้ำพริกปลาร้า
          การศึกษาวัฒนธรรมในชุมชนต่าง ๆ ของไทย  ทำให้ทราบถึงลักษณะการดำเนินชีวิตของคนไทยชุมชนต่าง ๆ ที่มีลักษณะแตกต่างกันไป  ทำให้เกิดความเข้าใจถึงความแตกต่างด้านการดำเนินชีวิต  ความเชื่อ  วัฒนธรรมประเพณีของคนในแต่ละชุมชน  และก่อให้ความสาม้คคีกัน  รวมทั้งช่วยกันสืบทอดวัฒนธรรมที่ดีงามในชุมชนของตนให้คงอยู่ตลอดไป

 

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก  :
เอกรินทร์  สี่มหาศาล  และคณะ . ประวัติศาสตร์ ป.3 . พิมพ์ครั้งที่ 1 . กรุงเทพ ฯ : อักษรเจริญทัศน์

  

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง
#Trending now
admission 58admissionAd58AdGang58อาเซียนaecเกมเกมส์คิดเลขเกมคณิตศาสตร์วาตภัยภัยธรรมชาติพายุฟิลเลอร์กลูต้ากลูต้าไธโอนกลูต้าผิวขาวผลเสียกลูต้าผลเสียฟิลเลอร์ข่าวข่าวเด่นเรียนต่อทุนทุนเรียนต่อทุนการศึกษาclearing houseเคลียร์ริ่งเฮ้าส์ค้นหาตัวเองปฎิทินสอบสพฐศธเปิดเทอมunseen Thailand travel amazingประกาศผลONETGAT PATติวติวGATเชื่อมโยงภาษาญี่ปุ่นความถนัดภาษาจีนรายงานเกษตรห้องเรียนกลับทางเกมส์การเรียนรู้โรงเรียนพ่อแม่ข่าวการศึกษาเรียนต่อต่างประเทศข้อสอบคลังข้อสอบข่าวadmissionสอบตรงสอบตรง58แอดมิชชั่นข่าวกิจกรรมสาระน่ารู้รับตรงรับตรง58โควตาวิทยาศาสตร์คณิตศาสตร์สังคมภาษาไทยแนะแนวกลอนสามเณร ถ่ายทอดธรรมะว วชิระเมธีดูย้อนหลังไฮไลท์liveธรรมบรรพชาวันพระวันโกนฝนฤดูฝนสุขภาพหน้าฝนเข้าพรรษาตักบาตรฮา ๆ น่ารัก ท่องเที่ยวคลิปเด็ดคลิปรวมคลิปเด็ดeco tripเที่ยวต่างประเทศติวเข้มสอบเข้าสัมภาษณ์สอบเข้า ม.1สอบเข้า เตรียมสอบเข้าสาธิตสอบเข้ามหิดลสอบเข้าสวนกุหลาบทดลองวิทย์โทษข่มขืนประหารชีวิตสืบ นาคะเสถียรปิยะมหาราชเก่งอังกฤษฮอร์โมนcar free dayจักรยานcu tepรับน้องชิงรางวัลrising sunทัวร์ถูกสอบเข้า ม.1อีโบล่าตึกถล่มpage9เพจ 9kaoplookpanyaสามเณรปลูกปัญญาธรรมtruelittlemonk 
กลับด้านบน