ในห้องเรียน
อยากรู้ถามทรูปลูกปัญญา
ติดต่อทรูปลูกปัญญา

คำควบกล้ำ

คำควบกล้ำ คือ คำที่มพยัยชนะต้อสองตัวเรียงกัน ประสมสระเดียวกัน และอ่านออกเสียงพยัญชนะต้นสองตัวพร้อมกัน ออกเสียงกล้ำกัน พยัญชนะตัวควบคือตัวหลังที่เป็นเสียงกล้ำ มีเพียง 3 ตัว คือ ร ล ว เช่น
ครกหิน ครอบครัว กราบพระ ลงคลอง วัวควาย กวาดบ้าน ไขว่คว้า ตรงกลาง

ตัวอย่าง คำควบกล้ำ
                   ศึกสงครามคือเปลวไฟไหม้ผลาญโลก
       สร้างความโศกคราบน้ำตาน่าเกลียดใกล้
       กี่ครอบครัวต้องพลัดพรากจากกันไกล
       ศพของใครอยู่ปลายทางอ้างว้างจริง
                  โปรดขวนขวายไขว่คว้าหาทางออก
       หยุดไฟคลอกเพื่อสุขเย็นเป็นขวัญมิ่ง
       ทั้งนิวเคลียร์กระบอกปืนอย่าขืนยิ่ง
       เร่งปล่อยทิ้งเพื่อสันติได้ผลิบาน
                                              จตุภูมิ วงษ์แก้ว

คำควบกล้ำแบ่งเป็น 2 ชนิด คือ
1. คำควบกล้ำเเท้ คือ คำที่มีพยัญชนะ 2 ตัวเรียงกัน พยัญชนะตัวหน้าเป็นตัว ก ข ค ต ป พ พยัยชนะตัวควบเป็นตัว ร ล ว ประสมสระเดียวกัน เวลาอ่านจะออกเสียงพยัญชนะทั้ง 2 ตัว พร้อมกัน เช่น
กร กราย กรอบ โกรธ กริช
กล กลอง กลับ กลาย กลุ่ม
กว กวาง กวัดแกว่ง กวาด
ขว ขวาน ขวนขวาย ขวัญ ขวิด
คร ครู คราว ครั้ง ใคร ครีม
คล คลี่คลาย คลอง คลอนแคลน คลุม
คว ความ คว่ำ ควาน
ปร ปราบปราม ประกาย ปรุ
พร แพรวพราว พราง พระ
ตร ตรง ตรอง ตระเตรียม
ปล เปลี่ยนแปลง ปลี
พล พลุ พลาด พลาง

2. คำควบกล้ำไม่แท้ คือ คำที่มีพยัญชนะ 2 ตัว เรียงกัน พยัญชนะตัวหน้าเป็นตัว จ ซ ท ศ ส พยัญชนะตัวควบเป็นตัว ร ประสมสระเดียวกัน เช่น
จร จริง
ศร เศร้า ศรี
ทร ทราบ ทราม ทราย แทรก
ซร ไซร้ สร สร้าง สร้อย

เวลาอ่านออกเสียงคำควบกล้ำไม่แม้ที่มีตัว จร ซร ศร และ สร จะอ่านออกเสียงพยัญชนะตัวหน้าเท่านั้น ไม่ต้องออกเสียงตัว ร เช่น
     จริง    อ่านว่า    จิง
     ไซร์    อ่านว่า    ไซ้
     เศร้า   อ่านว่า    เส้า
     สร้อย  อ่านว่า    ส้อย
หากเป็นคำควบกล้ำไม่เเท้ที่มีตัว ทร ให้อ่านออเสียงเป็น ว เช่น
     ทราบ   อ่านว่า   ซาบ
     ทราบ   อ่านว่า   ซาย
     ทรัพย์   อ่านว่า   ซับ

แต่ถ้า ท กับ ร ควบกัน แล้วออกเสียงกล้ำกันสนิท ก็จะนับว่าเป็นคำควบกล้ำเเท้ เช่น นิทรา อ่านว่า นิด-ทรา เป็นต้น

บทร้อยกรอง คำที่ใช้ ทร แต่ออกเสียงเป็น ซ กันนะครับ
               ทรวดทรงทราบทรามทราย       ทรุดโทรมหมายนกอินทรีย์
      มัทรี อินทรีย์มี                               เทริด นนทรี พุทราเพรา
               ทรวงไทรทรัพย์แทรกวัด          โทรมนัสย์ฉะเชิงเทรา
      ตัว "ทร" เหล่านี้เรา                         ออกสำเนียงเป็นเสียง "ซ"
                                        จาก หลักภาษาไทย ของกำชัย ทองหล่อ

หมายเหตุ : อินทรี      หมายถึง   ชื่อนกขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง
               อินทรีย์    หมายถึง   ร่างกาย
               พุทรา      หมายถึง   ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง
               ทรวง และการะทรวง ใช้ตัว "ทร" เหมือนกัน

ที่มาและได้รับอนุญาตจาก :
เอกรินทร์ สี่มหาศาล และคณะ. ภาษาไทย ป.3. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.

ข้อสอบที่เกี่ยวข้อง